SURİYE’NİN KUZEYİNDEKİ TÜRKMEN YERLEŞMELERİNİN TARİHÎ ALTYAPISI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME
Öz
MÖ 6 binlerden beri yerleşim yerlerinin bilindiği Kuzey Suriye topraklarında Sümer, Ebla, Asur, Akad, Yamhad, Hurri, Hitit, Fenike, Babil, Pers, İskender, Roma, Bizans egemenlikleri yaşanmış ve Halife Ömer döneminde de İslam topraklarına katılmıştır. Emeviler devrinde İmparatorluk merkezi olan Suriye Abbasîler devrinde bu özelliğini kaybetmiştir.
Emevilerin kısmen Abbasilerin ise ordu ve devlet idaresinde tamamen yararlandığı Türklerden Tolunoğlu Ahmet ve İhşit Muhammed gibileri Kuzey Suriye’ye de hâkim olan devletler kurdular. Onların dışında bu bölge Hamdani, Fatımi ve Mirdasi gibi hanedanlıkların mücadele alanı oldu. Ta ki Türklerin gelişine kadar..
Türklerin ilk toplu girişi Selçukluların Ortadoğu ve Anadolu’ya girişiyle gerçekleşti. Ağırlıklı olarak Oğuzların oluşturduğu bu kitlelerin Müslümanlaşanlarına Türkmen denildi. Büyük Selçuklular ve Suriye-Filistin Selçuklularının ardısıra gelen Artuklular, Zengiler ve Eyyübiler de Selçuklu devlet geleneğini sürdürdüler.
Cengiz Han baskısından dolayı Orta Asya’dan Ortadoğu’ya yeni bir göç dalgası yaşandı. Türkmenlerin öncülüğündeki bu göçe zamanla bu bölgede devletleşen Moğollar da katıldı. Memlüklerin 2,5 asırlık bir düzen kurduğu Suriye topraklarının kuzeyi Dulkadiroğlu, Ramazanoğlu, Karakoyunlu ve Akkoyunlu gibi Türk beylik ve devletlerinin mücadele alanı oldu. Sonrasında ise Osmanlılar eski-yeni bütün rakipleri ekarte ederek 4 asırlık bir düzen sağlayarak bölgeyi istikrara kavuşturdular.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- 397 Numaralı Haleb Livâsı Mufassal Tahrîr Defteri (943/1536) I, Haz.: Özkılıç, A., Coşkun, A., Sivridağ, A., Yüzbaşıoğlu, M., Ankara, Osmanlı Arşivi Daire Başkanlığı, 2010.
- AĞIRAKÇA, Ahmet: “Gassânîler”, Diyanet İslam Ansiklopedisi, C: XIII, İstanbul, Türkiye Diyanet Vakfı, 1996, s. 397-398.
- AĞIRAKÇA, Ahmet: “Hûmaraveyh b. Ahmed b. Tolun”, Diyanet İslam Ansiklopedisi, C: XVIII, İstanbul, Türkiye Diyanet Vakfı, 1998, s. 348-349.
- AĞIRAKÇA, Ahmet: “İhşîdîler”, Diyanet İslam Ansiklopedisi, C: XXI, İstanbul, Türkiye Diyanet Vakfı, 2000, s. 551-553.
- AKA, İsmail: “Timur” Diyanet İslam Ansiklopedisi, C: XLI, İstanbul, Türkiye Diyanet Vakfı, s. 173-175.
- AKA, İsmail: Timur ve Devleti, Ankara, TTK Yayınları, 1991.
- AKİS, Metin: “Kilis Sancağında Canbolat Oğulları Ailesinin Yönetimi”, Konya, SÜTAD Şehirlerin Sevdalısı İbrahim Hakkı Konyalı Armağanı, 2015, s. 392-402.
- AKTEPE, Münir: “İpşir Mustafa Paşa”, Diyanet İslam Ansiklopedisi, C: XXII, İstanbul, Türkiye Diyanet Vakfı, 2000, s. 375-376.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
29 Nisan 2020
Gönderilme Tarihi
27 Ocak 2020
Kabul Tarihi
9 Nisan 2020
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2020 Cilt: 124 Sayı: 245
APA
Bakır, A., & Pekin, S. (2020). SURİYE’NİN KUZEYİNDEKİ TÜRKMEN YERLEŞMELERİNİN TARİHÎ ALTYAPISI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME. Türk Dünyası Araştırmaları, 124(245), 241-278. https://izlik.org/JA95WR63YC
AMA
1.Bakır A, Pekin S. SURİYE’NİN KUZEYİNDEKİ TÜRKMEN YERLEŞMELERİNİN TARİHÎ ALTYAPISI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME. TDA. 2020;124(245):241-278. https://izlik.org/JA95WR63YC
Chicago
Bakır, Abdulhalik, ve Süleyman Pekin. 2020. “SURİYE’NİN KUZEYİNDEKİ TÜRKMEN YERLEŞMELERİNİN TARİHÎ ALTYAPISI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME”. Türk Dünyası Araştırmaları 124 (245): 241-78. https://izlik.org/JA95WR63YC.
EndNote
Bakır A, Pekin S (01 Nisan 2020) SURİYE’NİN KUZEYİNDEKİ TÜRKMEN YERLEŞMELERİNİN TARİHÎ ALTYAPISI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME. Türk Dünyası Araştırmaları 124 245 241–278.
IEEE
[1]A. Bakır ve S. Pekin, “SURİYE’NİN KUZEYİNDEKİ TÜRKMEN YERLEŞMELERİNİN TARİHÎ ALTYAPISI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME”, TDA, c. 124, sy 245, ss. 241–278, Nis. 2020, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA95WR63YC
ISNAD
Bakır, Abdulhalik - Pekin, Süleyman. “SURİYE’NİN KUZEYİNDEKİ TÜRKMEN YERLEŞMELERİNİN TARİHÎ ALTYAPISI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME”. Türk Dünyası Araştırmaları 124/245 (01 Nisan 2020): 241-278. https://izlik.org/JA95WR63YC.
JAMA
1.Bakır A, Pekin S. SURİYE’NİN KUZEYİNDEKİ TÜRKMEN YERLEŞMELERİNİN TARİHÎ ALTYAPISI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME. TDA. 2020;124:241–278.
MLA
Bakır, Abdulhalik, ve Süleyman Pekin. “SURİYE’NİN KUZEYİNDEKİ TÜRKMEN YERLEŞMELERİNİN TARİHÎ ALTYAPISI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME”. Türk Dünyası Araştırmaları, c. 124, sy 245, Nisan 2020, ss. 241-78, https://izlik.org/JA95WR63YC.
Vancouver
1.Abdulhalik Bakır, Süleyman Pekin. SURİYE’NİN KUZEYİNDEKİ TÜRKMEN YERLEŞMELERİNİN TARİHÎ ALTYAPISI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME. TDA [Internet]. 01 Nisan 2020;124(245):241-78. Erişim adresi: https://izlik.org/JA95WR63YC
