AVNİ ALİ’NİN TALAKTAN SONRA ADLI ROMANINDA KADIN VE AİLE ALGISI

İnsan yaşamını köklü bir değişime uğratan modernleşme özellikle toplumsal hayatı derinden etkileyen güçlü bir olgudur. Toplumsal yapıyı oluşturan sosyal kurumlar (aile, ekonomi, hukuk, din, eğitim vb.) modernleşme ile birlikte bir kırılma yaşamıştır. Bu kırılmalardan biri modernleşmenin mihenk taşı olan kadının ve ailenin konumunda gerçekleşmiştir. Tanzimat’la birlikte başlayan modernleşme çabaları kadının eğitim imkânlarından faydalanmasının ve sınırlı da olsa hukuki haklara kavuşmasının önünü açmıştır. İkinci Meşrutiyet döneminde kadın haklarına yönelik çalışmalar hız kazanmış ve kadının konumunda önemli gelişmeler yaşanmıştır. Özellikle yaşanan gelişmelerle birlikte hem kadın hem de aile algısının değişmesi söz konusudur. Toplumda yaşanan modernleşme krizi sosyal meselelere odaklanan realist yazarların edebî eserlerine de yansımaktadır. Bu dönemin yazarları Tanzimat’tan süregelen modernleşme çabalarının sosyal hayata özellikle kadının ve ailenin konumuna nasıl yansıdığını eserlerinde realist bir çizgide işlemiştir. Bu çalışmanın amacı dönemin unutulmuş yazarlarından biri olan Avni Ali’nin 1918’de kaleme aldığı (bilinen tek eseri) Talaktan Sonra adlı romanını kadın ve aile anlayışı bağlamında incelemektir. Roman bir çiftin boşanma kararı sonrası mektuplar vasıtasıyla yapmış oldukları evlilik ve boşanma gerekçeleri üzerine tartışmalarını içerir. Romanın odağına konumlanan evlilik ve boşanma doğrudan kadının ve ailenin toplumdaki yerine işaret eden kavramlardır. Bu çalışmada hedeflenen unutulmuş bir yazarı ve eseri gün yüzüne çıkarmak ve modernleşme sürecinde kadın ve aile algısının esere nasıl yansıdığını incelemektir.

Modernisation, which has brought about a radical transformation in human life, is a powerful phenomenon that has profoundly affected social life in particular. The social institutions that constitute the social structure (family, economy, law, religion, education, etc.) have undergone a rupture alongside modernisation. One such rupture has occurred in the status of women and the family, which is the cornerstone of modernisation. The modernisation efforts that began with the Tanzimat opened the way for women to benefit from educational opportunities and, albeit to a limited extent, to acquire legal rights. During the Second Constitutional Era, efforts regarding women’s rights gained momentum, and significant developments took place in the status of women. In particular, alongside these developments, there was a shift in the perception of both women and the family. The crisis of modernisation experienced in society is also reflected in the literary works of realist writers who focused on social issues. The writers of this period explored in their works, along realist lines, how the modernisation efforts continuing from the Tanzimat era were reflected in social life, particularly in the status of women and the family. The aim of this study is to examine the novel Talaktan Sonra (the only known work) written in 1918 by Avni Ali, one of the forgotten writers of the period, within the context of the understanding of women and the family. The novel contains the discussions of a couple regarding the reasons for their marriage and divorce, conducted through letters following their decision to divorce. Marriage and divorce, which form the focus of the novel, are concepts that directly point to the place of women and the family in society. The aim of this study is to bring a forgotten writer and his work to light and to examine how perceptions of women and the family during the modernisation process are reflected in the work.