ENVIRONMENTAL AWARENESS AROUND HUMAN AND ANIMAL RELATIONS IN TURKISH EPICS

he aim of this study was to examine the ways in which people utilise animals to meet their various needs and to highlight the environmentally conscious behaviours they exhibit whilst doing so. The study employed a qualitative research method and a purposive sampling technique, analysing 35 epics. Ten of these epics were selected as the focus of the study. Based on the findings, and in the light of traditional ecological knowledge, the protection of animal species, ensuring that the ecological balance is not disrupted, and safeguarding the continuity of natural life emerge as primary objectives. These approaches can be listed as follows: Animals with young are not killed, hunted or sacrificed. In hunting, elderly or sterile animals are hunted. In sacrificial, votive and feast ceremonies, elderly or sterile animals are sacrificed instead of young ones. Elderly or sterile animals are preferred to meet nutritional needs. Species are protected because of the requirement not to kill animals considered sacred. Within their natural way of life, individuals hold the elements of nature—particularly animals—in high regard and adhere to the principle that they have a right to life. Animals are not viewed as objects of exploitation or merely as means of consumption. When utilising animals to meet basic needs, care is taken to ensure that the ecological balance is not disrupted and that the hunted animals do not have offspring. Consequently, based on these accounts, Turkish regard nature and its elements as the most important part of their lives and take the utmost care to preserve the ecological balance. They do not approach nature as a means of consumption or exploitation.

Çalışmada insanların farklı ihtiyaçlarını karşılamak maksadıyla hayvanlardan hangi şekillerde faydalandıkları ve hayvanlardan istifade ederken çevre bilinciyle sergiledikleri davranışların ortaya konulması amaçlanmıştır. Çalışmada nitel araştırma yöntemi ve amaçlı örneklem yöntemi kullanılmış, 35 destan incelenmiştir. Çalışmanın merkezine 10 destan alınmıştır. Elde edilen bulgular etrafında geleneksel ekolojik bilgiler ışığında hayvan türlerinin korunması, ekolojik düzeninin bozulmamasına özen gösterilmesi, doğal hayatın sürekliliğinin sağlanması temel gayeler olarak ön plana çıkar. Bu yaklaşımlar ise şöyle sıralanabilir: Yavrusu olan hayvanlar öldürülmez, avlanmaz, kurban edilmez. Avda yaşlı veya kısır hayvanlar avlanır. Kurban, adak, toy törenlerinde genç hayvanlar yerine, yaşlı veya kısır hayvanlar kurban edilir. Beslenme ihtiyaçlarının giderilmesi için yaşlı veya kısır hayvanlar tercih edilir. Kutsal kabul edilen hayvanların öldürülmemesi gerekliliği sonucunda türler koruma altına alınır. Doğal hayat içinde bireyler tabiat unsurlarına özellikle hayvanlara büyük bir saygı duyar ve onların yaşam haklarının olduğu kuralına riayet ederler. Hayvanlar bir sömürü veya sadece bir tüketim aracı olarak görülmez. Temel ihtiyaçlar doğrultusunda hayvanlardan yararlanırken ekolojik düzenin bozulmamasına, avlanan hayvanların yavrusunun olmamasına dikkat edilir. Sonuç olarak anlatılardan hareketle Türkler doğayı ve tabiat unsurlarını yaşamlarının en önemli parçası olarak kabul etmekte, ekolojik düzenin korunması için son derece büyük bir özen göstermektedirler. Doğaya tüketim veya sömürü aracı olarak yaklaşmamaktadırlar.