Kariyer Araştırma Ölçeği: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Öz

Bu çalışmada, ergenlik dönemindeki bireylerin kariyer araştırma davranışlarını belirlemeye yönelik Kariyer Araştırma Ölçeği geliştirilmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunda ortaokulların 6. 7. ve 8. sınıflarında eğitim gören toplam 629 katılımcı yer almıştır. Çalışma sonucunda elde edilen Açımlayıcı Faktör Analizi sonuçları, geliştirilen ölçeğin kendini araştırma ve çevreyi araştırma olarak adlandırılan 2 alt boyut ve toplam 12 maddeden oluştuğunu göstermiştir. Ölçekten elde edilen yapının geçerliğini test etmek için uygulanan Doğrulayıcı Faktör Analizi sonuçlarının ise ölçek maddelerinden elde edilen değerlerin kabul edilebilir uyum indeksleri içerisinde olduğunu göstermiştir. Kariyer Araştırma Ölçeği’nin geçerliğine daha fazla kanıt sağlamak amacıyla yapılan ölçüt geçerliği çalışması, Kariyer Araştırma Ölçeği’nin Çocuklar için Kariyer Gelişimi Ölçeği ve Kariyer Kaynakları Ölçeği-Ergen Formu ile benzer davranışları ölçtüğünü göstermiş; geliştirilen Kariyer Araştırma Ölçeği’nin ölçüt geçerliğine sahip olduğu görülmüştür. Ölçekten elde edilen güvenirlik değerlerine göre kendini araştırma ve çevreyi araştırma boyutlarından oluşan 12 maddelik formu için Cronbach alfa (α) iç tutarlık katsayısı .85, 7 maddeden oluşan kendini araştırma alt boyutu için .81, 5 maddeden oluşan çevreyi araştırma alt boyutu içinse .82 olarak bulunmuştur. Elde edilen tüm sonuçlar Kariyer Araştırma Ölçeği’nin ortaokul düzeyinde eğitim gören bireylerin kariyer araştırma davranışlarını belirlemede kullanılabilecek geçerli ve güvenilir düzeyde bir ölçme aracı olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Kariyer araştırma
• Kendini araştırma
• Çevreyi araştırma
• Ölçek geliştirme

Validity and Reliability Study of the Career Exploration Scale

Öz

The present study aimed to develop a Career Exploration Scale to determine the career exploration behaviors of adolescences. The study group consisted of 629 participants studying in the 6th, 7th and 8th grades of secondary schools. Exploratory Factor Analysis results was showed that the scale consisted of two sub-dimensions called self-exploration and environmental exploration and a total of 12 items. According to the results of the confirmatory factor analysis conducted to test the construct validity of the scale, the scale confirmed 12 items in two factors. The criterion validity study conducted to provide further evidence for the validity of the scale showed that the Career Exploration Scale measured similar behaviors with the Career Development Scale for Children and the Career Resources Scale-Adolescent Form, and it was observed that the developed Career Exploration Scale had criterion validity. According to the reliability of the scale, the Cronbach's alpha (α) internal consistency coefficient was found .85 for the form consisting of self-exploration and environmental exploration dimensions with 12 items, .81 for the self-exploration sub-dimension with 7 items, and .82 for the environmental exploration sub-dimension with 5 items. All results show that the Career Exploration Scale is a valid and reliable measurement tool that can be used to evaluate the career exploration behaviors of individuals studying at secondary school.

Anahtar Kelimeler

• Career exploration
• Self-exploration
• Environmental exploration
• Scale development

Kaynakça

1. Aftab, S. R. & Malik, J. A. (2017). Mediating role of career thoughts for the effect of career exploration on career decision making. Foundation University Journal of Psychology, 1(2), 1-18. https://doi.org/10.33897/fujp.v1i2.48
2. ASCA. (2019). The ASCA National Model: A framework for school counseling programs. Alexandria, VA: Author.
3. Association for Career and Technical Education. (2018). Career exploration in middle school: Setting students on the path to success. https://www.acteonline.org/wpcontent/uploads/2018/02/ACTE_ CC_Paper_FINAL.pdf sayfasından erişilmiştir.
4. Atkinson, G. Jr. & Murrell, P. H. (1988). Kolb's experiential learning theory: A meta‐model for career exploration. Journal of Counseling & Development, 66(8), 374-377. https://doi.org/10.1002/j.1556-6676.1988.tb00890.x
5. Aybek, C. E. (2022). Doğrulayıcı faktör analizi. S. Göçer-Şahin & M. Buluş (Ed.), Adım adım uygulamalı istatistik içinde (s. 343-375). Ankara: Pegem.
6. Bacanlı, F. (2006). Kariyer Araştırma Yetkinlik Beklentisi Ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışmaları. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 6(2), 301-330. https://toad.halileksi.net/ sayfasından erişilmiştir.
7. Bacanlı, F., Özer A. & Sürücü, M. (2007). Çocuklar için Kariyer Gelişim Ölçeği’nin faktör yapısı ve güvenirliği. 9. Ulusal Psikolojik Danışma ve Rehberlik Kongresi’nde sunulmuş bildiri, Ekim, İzmir.
8. Barnes, A. (2021). Transformative career education in schools and colleges. P. J. Robertson, T. Hooley, & P. McCash (Ed.), The Oxford handbook of career development içinde (s. 269–282). Oxford: Oxford University.

9. Blackhurst, A. & Auger, R. (2008). Precursors to the gender gap in college enrollment: Children’s aspirations and expectations for their futures. Professional School Counseling, 11(3), 149-158. https://doi.org/10.5330/PSC.n.2010-11.149
10. Blustein, D. L. (1988). The relationship between motivational processes and career exploration. Journal of Vocational Behavior, 32(3), 345-357. https://doi.org/10.1016/0001-8791(88)90025-5
11. Blustein, D. L. (1992). Applying current theory and research in career exploration to practice. The Career Development Quarterly, 41(2), 174–183. https://doi.org/10.1002/j.2161-0045.1992.tb00368.x
12. Blustein, D. L., Pauling, M. L., DeMania, M. E., & Faye, M. (1994). Relation between exploratory and choice factors and decisional progress. Journal of Vocational Behavior, 44(1), 75–90. https://doi.org/10.1006/jvbe.1994.1005
13. Brown, T. A. (2006). Confirmatory factor analysis: For applied research. New York: Guilford.
14. Bryman, A. & Cramer, D. (2001). Quantitative data analysis with SPSS release 10 for Windows. London: Routledge.
15. Byrne, B. M. (1998). Structural equation modeling with LISREL, PRELIS and SIMPLIS: Basic concepts, applications and programming. Mahwah, New Jersey: Lawrence Erlbaum.
16. Clancy, S. M. & Dollinger, S. J. (1993). Identity, self and personality: Identity status and the five-factor model of personality. Journal of Research on Adolescence, 3, 227–245. https://doi.org/10.1207/s15327795jra0303_2
17. Comrey, A. L. & Lee, H. B. (1992). A first course in factor analysis. Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum.
18. Coşgun, H. (2019). Kariyer karar verme grup rehberliği programının öğrencilerin kariyer karar verme güçlük düzeylerine etkisinin incelenmesine yönelik bir araştırma. (Yüksek Lisans Tezi). http://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir.
19. Çakır, M. A. (2003). Bir mesleki grup rehberliği programının lise öğrencilerinin mesleki kararsızlık düzeylerine etkisi. (Doktora Tezi). http://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir.
20. Çelik, E. (2019). Stress regarding academic expectations, career exploration, and school attachment: The mediating role of adolescent–parent career congruence. Australian Journal of Career Development, 28(1), 51-60. https://doi.org/10.1177/1038416218792314
21. Eraslan-Çapan, B. (2021). Ergenlerde kariyer psikolojik danışma uygulamaları. K. Öztemel (Ed.), Vaka örnekleriyle kariyer rehberliği ve kariyer psikolojik danışması içinde (s. 152-188). Ankara: Pegem.
22. Field, A. (2005). Discovering statistics using SPSS. London: Sage.
23. Flum, H. & Blustein, D. L. (2000). Reinvigorating the study of vocational exploration: A framework for research. Journal of Vocational Behavior, 56(3), 380-404. https://doi.org/10.1006/jvbe.2000.1721
24. Ginzberg, E. (1984). Career development. D. Brown & L. Brooks (Ed.), Career choice and development: Applying contemporary theories to practice içinde (s. 169-191). San Francisco: Jossey-Bass.
25. Gottfredson, L. S. (2003). The challenge and promise of cognitive career assessment. Journal of Career Assessment, 20, 1–21. https://doi.org/10.1177/1069072703011002001
26. Gök, Ü. (2018). Kariyer karar verme programının 8. sınıf öğrencilerinin kariyer karar verme güçlükleri ve mesleki olgunluk düzeylerine etkisi. (Yüksek Lisans Tezi). http://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir.
27. Greenhaus, J. H., Hawkins, B. L., & Brenner, O. C. (1983). The impact of career exploration on the career decision-making process. Journal of College Student Personnel, 24(6), 495–502. https://psycnet.apa.org/ sayfasından erişilmiştir.
28. Griffin, B. & Hesketh, B. (2006). Adaptable behaviours for successful work and career adjustment. Vocational Behavior, 55(2), 65-73. https://doi.org/10.1080/00049530412331312914
29. Hirschi, A. (2009). Career adaptability development in adolescence: Multiple predictors and effect on sense of power and life satisfaction. Journal of Vocational Behavior, 74(2), 145-155. https://doi.org/10.1016/j.jvb.2009.01.002
30. Hu, L. T. & Bentler, P. M. (1999). Cutoff criteria for fit indexes in covariance structure analysis: Conventional criteria versus new alternatives. Structural equation modeling: A Multidisciplinary Journal, 6(1), 1-55. https://doi.org/10.1080/10705519909540118
31. Karaçay, G. (2021). Kariyer karar verme grup rehberliği programının kariyer karar verme güçlüklerine ve temel ihtiyaçlara etkisi. (Yüksek Lisans Tezi). http://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir.
32. Karalar, M. (2023). Ortaokul öğrencilerinin kariyer gelişimini destekleyici çevrimiçi karar verme becerileri programının web tabanlı olarak etkililiğinin sınanması. (Doktora Tezi). http://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir.
33. Karasar, N. (2006). Bilimsel araştırma yöntemi: Kavramlar ilkeler teknikler. Ankara: Nobel Akademi.
34. Kline, R. B. (2010). Principles and practice of structural equation modeling. New York: The Guilford.
35. Larose, S. & Boivin, M. (1998). Attachment to parents, social support expectations, and socioemotional adjustment during the high school-college transition. Journal of Research on Adolescence, 8(1), 1-27. https://doi.org/10.1207/s15327795jra0801_1
36. Lau, P. L., Chung, Y. B., & Wang, L. (2021). Effects of a career exploration intervention on students’ career maturity and self-concept. Journal of Career Development, 48(4), 311-324. https://doi.org/10.1177/0894845319853385
37. Law, B. (1999). Career learning space: New DOTS thinking for careers education. British Journal of Guidance and Counselling, 27, 35–54. https://doi.org/10.1080/03069889908259714
38. Lee, T. W., Locke, E. A., & Latham, G. P. (1989). Goal setting theory and job performance. L. A. Pervin (Ed.), Goal concepts in personality and social psychology içinde (s. 291–321). Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum.
39. Marciniak, J., Hirschi, A., Johnston, C. S., & Haenggli, M. (2021). Measuring career preparedness among adolescents: Development and validation of the Career Resources Questionnaire—Adolescent Version. Journal of Career Assessment, 29(1), 164-180. https://doi.org/10.1177/1069072720943838
40. Morgan, D. (1998). Planning focus groups. London: Sage.
41. Mutlu, T. (2018) Kariyer belirleyicileri, kariyer araştırma ve kariyer kararsızlığı arasındaki ilişkilerin incelenmesi: Sistemler Kuramı’nın test edilmesi. (Doktora Tezi). http://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir.
42. Myers, R. A., Lindeman, R. H., Thompson, A. S., & Patrick, T. A. (1975). Effects of educational and career exploration system on vocational maturity. Journal of Vocational Behavior, 6(2), 245-254. https://doi.org/10.1016/0001-8791(75)90050-0
43. Nasir, R. & Lin, L. S. (2013). The relationship between self-concept and career awareness amongst students. Asian Social Science, 9(1), 193-197. https://doi.org/10.5539/ass.v9n1p193
44. Niles, S. G. & Harris-Bowlsbey, J. (2013). Career development interventions in the 21st century (4. b.). Columbus, OH: Merrill Prentice Hall.
45. Özaydın, S. & Siyez, D. M. (2022). Kariyer Keşfi Ölçeği: Türkçeye uyarlama, geçerlik ve güvenirlik çalışması. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi(12), 249-270. https://doi.org/10.21733/ibad.901688
46. Özbay, G. (2017). Effectiveness of the cognitive informatıon processing based career counseling program on decision making skills. Uluslararası Medeniyet Çalışmaları Dergisi, 2(2), 65-82. https://doi.org/10.26899/inciss.16
47. Öztemel, K. (2019). Kariyer planlama ve geliştirme. Ankara: Pegem.
48. Öztemel, K. & Mercan, O. (2022). Kariyer Kaynakları Ölçeği-Ergen Formu’nun Türkçeye uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Kariyer Psikolojik Danışmanlığı Dergisi, 5(1), 1-18. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/2458103 adresinden erişilmiştir.
49. Park, K., Woo, S., Park, K., Kyea, J., & Yang, E. (2016). The mediation effects of career exploration on the relationship between trait anxiety and career indecision. Journal of Career Development, 44(5), 440-452. https://doi.org/10.1177/0894845316662346
50. Patton, W. A. & Porfeli, E. J. (2007). Career exploration for children and adolescents. V. Skorikov & W. A. Patton (Ed.), Career development in childhood and adolescence içinde (s. 47–69). Rotterdam: Sense.
51. Porfeli, E. J., Hartung, P. J., & Vondracek, F. W. (2008). Children’s vocational development: A research rationale. The Career Development Quarterly, 57, 25–37. https://doi.org/10.1002/j.2161-0045.2008.tb00163.x
52. Porfeli, E. J. & Skorikov, V. B. (2010). Specific and diversive career exploration during late adolescence. Journal of Career Assessment, 18(1), 46–58. https://doi.org/10.1177%2F1069072709340528
53. Schultheiss, D. E. P. & Stead, G. B. (2004). Childhood career development scale: Scale construction and psychometric properties. Journal of Career Assessment, 12, 113-134. https://doi.org/10.1177/1069072703257751
54. Seifert, K. H. & Eder, F. (1985). Der Fragebogen zur Laufbahnentwicklung (The Career Development Inventory: The German adaptation). Zeitschrift für Differenzielle und Diagnostische Psychologie, 6, 65–77. https://psycnet.apa.org/ sayfasından erişilmiştir.
55. Stumpf, S. A., Colarelli, S. M., & Hartman, K. (1983). Development of the Career Exploration Survey (CES). Journal of Vocational Behavior, 22(2), 191-226. https://doi.org/10.1016/0001-8791(83)90028-3
56. Stumpf, S. A. & Lockhart, M. C. (1987). Career exploration: Work-role salience, work preferences, beliefs, and behavior. Journal of Vocational Behavior, 30(3), 258-269. https://doi.org/10.1016/0001-8791(87)90004-2
57. Super, D. E. (1980). A life-span, life-space approach to career development. Journal of Vocational Behavior, 16, 282–298. https://doi.org/10.1016/0001-8791(80)90056-1
58. Super, D. E. (1990). A life-span, life-space approach to career development. D. Brown & L. Brooks (Ed.), Career choice and development: Applying contemporary theories to practice içinde (s. 197-261). San Francisco: Jossey Bass.
59. Tabachnick, B. G. & Fidell, L. S. (2007). Experimental designs using ANOVA (Vol. 724). Belmont, CA: Thomson/Brooks/Cole.
60. Taveira, M. & Moreno, L. R. (2003). Guidance theory and practice: The status of career exploration. British Journal of Guidance and Counselling, 31, 189–207. https://doi.org/10.1080/0306988031000102360
61. Trice, A. D., Hughes, M. A., Odom, C., Woods, K., & McClellan, N. C. (1995). The origins of children’s career aspirations: IV. Testing hypotheses from four theories. The Career Development Quarterly, 43(4), 307-322. https://doi.org/10.1002/j.2161-0045.1995.tb00436.x
62. Turan, E., Çelik, E., & Turan, M. E. (2014). Perceived social support as predictors of adolescents’ career exploration. Australian Journal of Career Development, 23(3), 119-124. https://doi.org/10.1177/1038416214535109
63. Vignoli, E. (2015). Career indecision and career exploration among older French adolescents: The specific role of general trait anxiety and future school and career anxiety. Journal of Vocational Behavior, 89, 182-191. https://doi.org/10.1016/j.jvb.2015.06.005
64. Vondracek, F. W., Lerner, R. M., & Schulenberg, J. E. (1986). Career development: A life-span developmental approach. Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum
65. Werbel, J. D. (2000). Relationships among career exploration, job search intensity, and job search effectiveness in graduating college students. Journal of Vocational Behavior, 57(3), 379-394. https://doi.org/10.1006/jvbe.2000.1746
66. Zikic, J. (2006). Career exploration. J. Greenhaus & G. Callanan (Ed.), Encyclopedia of career development içinde (s. 103-107). SAGE Publication.