Sağlık Profesyonelinin Eğitim Rolü: Alkol ve Madde Bağımlılarında Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışı Geliştirme Eğitimi

Amaç: Sağlıklı yaşam davranışı geliştirme konusunda en önemli adım riskli yaşam davranışlarından kaçınmaktır. Bu çalışma, alkol ve madde bağımlılarının sağlıklı yaşam biçimi davranışlarını belirlemek ve onlara bu konuda eğitim vererek, verilen eğitimin sağlıklı yaşam davranışları üzerine etkisini araştırmak amacıyla planlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Araştırma, Ege Üniversitesi Bağımlılık Biriminde yapılmıştır. Araştırmanın yürütülmesi için gerekli izinler alınmış ve çalışma gönüllülerle gerçekleştirilmiştir.  Çalışmaya, DSM-IV tanı ölçütlerine göre alkol/madde bağımlılığı tanısı alıp yatarak tedavi gören 33 hasta alınmıştır. Hastalara eğitim öncesinde, sosyodemografik veri anketi, sağlıklı yaşam biçimi davranışları ölçeği uygulanmıştır. Her hafta bir oturum olmak üzere, bir buçuk saatlik toplam 4 oturumdan oluşan psikoeğitim programı uygulanmıştır. Eğitimler tamamlandıktan bir ay sonra sağlıklı yaşam biçimi davranışı ölçeği tekrar uygulanmış ve eğitim öncesi ile karşılaştırılmıştır. Veriler SPSS 15 paket programıyla analiz edilmiştir. Bulgular: Bireylerin sağlıklı yaşam biçimi davranışı ölçeği toplam puanının, kendini gerçekleştirme, sağlık sorumluluğu, egzersiz, beslenme, kişiler arası destek ve stres yönetimi alt ölçeği puanlarının son ölçümlerde artmış olduğu görülmüştür. Tüm ölçekler için ön-test ve son-test arasındaki puan farkı istatistiksel açıdan anlamlıdır (p<0.01). Sonuç: Bağımlıların sağlıklı seçimler yapabilmeleri sağlanmalı, sağlık profesyonelleri tarafından uygun sağlık eğitim girişimleri geliştirilmelidir.

ABSTRACT

Background: The main factor for developing healthy lifestyle behavior is avoiding risky lifestyle behaviors. This study has been planned to determine the healthy life-style behaviors of alcohol-substance dependents and to assess the effects of a psychoeducation program on it. Methods: The study was conducted in Ege University Dependency Unit. The research was conducted in accordance with ethical principles and volunteers. The sample consisted of 33 inpatients fulfilling DSM-IV criteria of alcohol/substance dependence. Health Promoting life-style profile questionnaire was used before and 1 month after 4 sessions (each session 1,5 hour, 1 week a part) of psychoeducation education program. The results was compared by using SPSS 15 program. Results: The total scores and subscales scores which are self-actualization scores, health responsibility scores, exercise, nutrition scores, interpersonal support scores and stress management scores of health promoting life-style profile were increased after the education. A statistically significant difference was found between pretest and retest scores (p<0.01). Conclusions: Dependents should be empowered to make healthy choices, and appropriate health education interventions should be developed by health professionals.