Yeni Mezun Hekimlerin Mesleki Öz Yeterlik İnançlarının Değerlendirilmesi

Öz

Amaç: Bu çalışma, yeni mezun hekimlerin Türkiye’de en fazla yeti yitimine ayarlanmış yaşam yılı (DALY) kaybına neden olan hastalık/klinik problem/semptom ve durumlara ilişkin mesleki öz yeterlik inançlarını değerlendirmek amacıyla yapılmıştır.

Yöntem: Tanımlayıcı tipteki bu çalışma 15-30.06.2019 tarihleri arasında Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde yapılmıştır. Çalışmaya, belirtilen tarihte mezun olan 258 hekim katılmıştır. Çalışmada araştırmacılar tarafından oluşturulan bir anket formu kullanılmıştır. Mesleki öz yeterlik inancı Türkiye’de en fazla DALY kaybına neden olan 20 hastalık/klinik problem ve beş semptom/klinik durum kapsamında değerlendirilmiştir. Hekimlere hastalık/klinik problemlerin acil müdahalesi, ön tanısı, tanısı, tedavisi, izlem süreci ve korunma yöntemleri konusunda kendilerini yetkin görüp görmedikleri sorulmuştur. Hekimler bu sorulara evet/hayır şeklinde yanıt vermiştir. Verilen yanıtlar Mezuniyet Öncesi Tıp Eğitimi UÇEP 2014’de belirtilen asgari öğrenme düzeyleri temel alınarak değerlendirilmiştir. Beş semptom/klinik durum için ise hekimlere, “hastanın yönetimi konusunda” kendisini yetkin bulup bulmadığı sorulmuştur. Uygulama öncesi gerekli izinler alınmıştır. Hekimlerin yanıtları yüzde ve ortalama±standart sapma olarak ifade edilmiştir.

Bulgular: Hekimlerin %55,0’i kadın, yaş ortalaması 25,12±1,81 yıldır. Hekimlerin %63,9’u iskemik kalp hastalığının acil tedavisini yapabileceğini, %50,4’ü diyabetin tanısını koyabileceğini, %39,5’i alt solunum yolu hastalıklarını tedavi edebileceğini ifade etmiştir. Hekimlerin %42,3’ü iskemik kalp hastalığı için korunma önlemlerini (Birincil, ikincil ve üçüncül korunmadan uygun olan/olanları) uygulayabileceğini belirtmiştir. Hekimlerin %72,9’u bel ağrısı, %65,5’i boyun ağrısı yakınması olan hastanın yönetimi konusunda kendisini yetkin görmektedir. Trafik kazası geçirmiş hastanın yönetimi konusunda kendisini yetkin gören hekimlerin oranı ise %46,5’tir. Yetkinliklere dair önermelerden 12’sine hekimlerin katılımı %70’in altındadır. Kendi isteği ile tıp fakültesini tercih edenler etmeyenlere göre, tekrar tercih yapma şansı olsa yine tıp fakültesini tercih edeceğini belirtenler belirtmeyenlere göre yetkinliklere dair önermelere istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha fazla oranda olumlu yanıt vermiştir.

Sonuç: Yeni mezun hekimlerin hekimlik hayatlarında sıklıkla karşılaşacakları hastalık/klinik problem/semptom/klinik durumlara ilişkin mesleki öz yeterlik inançlarının, öğrenme düzeyleri bağlamında, düşük olduğu saptanmıştır. Yeni mezun hekimlerin mesleki öz yeterlik inançlarını güçlendirebilmek için intörn eğitim programının tekrar gözden geçirilmesi gerektiği düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• mesleki öz yeterlik
• tıp eğitimi
• yeni mezun hekimler

Evaluation of Occupational Self-Efficacy Beliefs of Newly-Graduated Physicians

Öz

Objective: This study was conducted to evaluate the professional self-efficacy beliefs of newly graduated physicians regarding diseases/clinical problems/symptoms/clinical conditions that cause the most disability adjusted to the life years (DALYs) loss in Turkey.

Method: This descriptive study was carried out at Ondokuz Mayıs University Faculty of Medicine between 15-30.06.2019. 258 physicians who graduated on the specified date participated in the study. A questionnaire form created by the researchers was used in this study. 20 Diseases/clinical problems and five symptoms/clinical conditions that cause maximum loss of DALYs in Turkey were used to evaluate professional self-efficacy beliefs. Physicians were asked if they considered themselves competent in terms of emergency intervention, pre-diagnosis, diagnosis, treatment, follow-up process and prevention methods of the disease /clinical problems. Physicians answered these questions as yes/no. The given answers were evaluated based on the minimum learning levels specified in Pre-Graduate Medical Education UÇEP 2014. For the five symptoms/clinical conditions, the physicians were asked if they found themselves competent in “patient management”. Necessary permissions were obtained before the application. Physicians' responses are expressed as percentage and mean ± standard deviation.

Results: 55.0% of the physicians are women and the average age is 25.12 ± 1.81 years. 63.9% of the physicians stated that they can perform emergency treatment of ischemic heart disease, 50.4% can diagnose diabetes, and 39.5% can treat lower respiratory diseases. 42.3% of the physicians stated that they can apply preventive measures (those suitable for primary, secondary, and tertiary protection) for ischemic heart disease. 72.9% of the physicians consider themselves as competent in the management of the patient with low back pain and 65.5% of the neck pain. The ratio of physicians who consider themselves competent in the management of the patient who has had a traffic accident is 46.5%. The participation of physicians in 12 of the propositions regarding competencies is below 70%. Those who voluntarily prefer to attend medical faculty responded to the proposals regarding competencies at a statistically significant rate at a higher rate than those who did not. Those who stated that they would prefer the Faculty of Medicine again if they had the chance to make a choice again, gave a statistically significantly more positive response to the propositions regarding competencies.

Conclusion: It has been determined that self-efficacy beliefs are low in terms of learning levels related to the disease/clinical problem/symptom/clinical situations that new graduates will frequently encounter in their medical life. To strengthen the professional self-efficacy beliefs of new graduates, it is thought that the intern education program should be revised.

Anahtar Kelimeler

• New graduate physician
• occupational self-efficacy
• medical education

Kaynakça

1. World Health Organization. World Conference on Medical Education, Edinburgh, 8-12/ August/1988. https://apps.who.int/iris/handle/10665/163121(Ulaşma tarihi 11.10.2019)
2. Kurdak H, Altıntaş D, Doran F. Medical education in Turkey: Past to future. Medical Teacher. 2008;30(8):768-73.
3. Morrison J. ABC of learning and teaching in medicine: Evaluation. British Medical Journal. 2003;326:385-87.
4. Stufflebeam DL, Madaus GF, Kellaghan T. Evaluation Models. Kluwer Academic Publishers, Massachusetts; 2000.
5. Mezuniyet Öncesi Tıp Eğitimi Ulusal Çekirdek Eğitim Programı 2014. https://www.yok.gov.tr/Documents/Kurumsal/egitim_ogretim_dairesi/Ulusal-cekirdek-egitimi-programlari/tip_fakultesi_cep.pdf (Ulaşma tarihi 11.10.2019)
6. Kotaman H. Öz yeterlilik inancı ve öğrenme performansının geliştirilmesine ilişkin yazın taraması. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi. 2008;21(1):111-33.
7. Çetin A, Erenler E, Şentürk M. Mesleki bağlılık ve mesleki öz-yeterlik algısının bilgi paylaşma davranışına etkisi. Çankırı Karatekin Üniversitesi İİBF Dergisi. 2016;6(2):289-316.
8. Arı H. Sağlık ekonomisinde ekonomik değerlendirme teknikleri. Sağlık Yönetimi Dergisi. 2017;1(2):25-31.

9. Institute for Health Metrics and Evaluation https://vizhub.healthdata.org/gbd-compare/(Ulaşma tarihi 11.06.2019)
10. Köse C, Günegül Y, Erdem C ve ark. Bir tıp fakültesi intörnlerinin mesleki temel bazı bilgi ve becerileri hakkındaki öz değerlendirmeleri. STED/Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi. 2018;27(3):176-189.
11. Özgün Ş, Topbaş M, Çan G. Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi 2002-2003 yılında eğitim gören intörn hekimlerinin bazı acil durumlar, hastalıklar ve klinik girişimler konusunda yeterlilikleri. Tıp Eğitimi Dünyası. 2006;21(21):11-15.
12. Kurt İ, Özgün H, Polatlı M, Karaman C. Mezuniyet sonrası tıp eğitiminin değerlendirilmesi: araştırma görevlilerinde temel tıp eğitiminin yeterliliği. Tıp Eğitimi Dünyası. 2003;13(13):37-43.
13. Ada S, Bal CG. Aile hekimlerinin bilişim sistemleri özyeterlik algıları: Kahramanmaraş ilinde bir alan araştırması. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2013;22(1):1-12.
14. Ceylan S. Pratisyen hekimlerin ulusal çekirdek eğitim programında yer alan uygulamalı beceriler konusundaki deneyim ve düşüncelerinin değerlendirilmesi. Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. 2009 Ankara.
15. Parlak A. Tıp fakültesi öğrencilerinin akademik kontrol odakları, öz-yeterlik ve başarıları arasındaki ilişki. Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. 2015 Ankara.
16. Başusta NB, Elçin M. Hekim adaylarının mesleksel yeterliklerine ilişkin önem ve özyeterlik algıları ölçeğinin geliştirilmesi. Journal of Educational Sciences & Practices 2014;13(26):239-255.