“Ahlat Ağacı” Filmi: Psiko-analitik Perspektiften Bir Söylem Analizi

Öz

Bu çalışma, Freudyen psikanalizi içinde önemli yer tutan baba–oğul bağını, Anadolu kültüründe yer alan Ahlat Ağacı figürü ile eşleştirerek yine aynı ismi taşıyan bir film içinde incelemektedir. Bu bağlamda metin analizi tekniği kullanılarak filmdeki baba–oğul ilişkisi, karakterler ve sahneler psikanaliz çerçevesinde incelenmiştir. Ahlat Ağacı, üniversite eğitiminde lisansını tamamlayıp yetiştiği köye dönen ve burada yazdığı kitabını bastıracak sermayeyi bulmak için çabalayan, fakat bir yandan da babasının borçlarıyla boğuşan Sinan’ın hikayesini anlatan bir filmdir. Burada, babadan kalan borçla boğuşmak ise psikodinamik anlamda erkek evladın babasıyla kurduğu bağlardan gelen yükleri- ne atıfta bulunulmaktadır. Film içinde yer alan “Babadan Kalan Borç”, “Kuyu Figürü”, “İdris’in Köpeği Arap” gibi metaforik olgular bu açıdan incelenmiştir. Filmde, erkek evladın babasını, erkekliğin bir figürü olarak görmesi süreci- ne değinilmekte ve babayla kurulan yakın–uzak ilişki örüntüsü gözler önüne serilmektedir. Sinan’ın babasından uzaklaşma ve onun gibi olmama çabaları film boyunca görülse de metaforik yönden özdeşleşme gerçekleşmektedir. Bu durum, Sinan’ın kasabasında bulunan babasının açmak için uğraştığı kuyuya inmesi ve orada su bulmaya gayret göstermesi ile sahnelenmektedir. Babadan kalan bu mirasın aslında babadan kalma yükle eşleştirildiğini düşünürsek bu yükten de kurtulmanın bir yolu, onunla özdeşleşerek o kuyuya inmekten geçtiği mesajı verilmektedir. Film tüm yönleriyle incelendiğinde, kahramanların taşra hayatında yaşadığı var olabilme çabaları, insanlar arası etkileşimlerin faydaya göre şekillenmeleri görülür. Ayrıca farklı görüş biçimlerinin uzun soluklu diyalog sahneleriyle ele alınışı bağlamında izleyicisine düşünsel anlamda bir sorgulama sunduğu da görülmektedir. Film içinde sunulan politik-siyası mesajlara bakmadan sadece psikoanalitik yorumlama üzerine odaklanılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Nuri Bilge Ceylan
• Ahlat Ağacı
• Psikanaliz
• Savunma Mekanizmaları
• Psikanalitik Analiz

“The Wild Pear Tree” Film: A Discourse Analysis Using Psycho-analytic Perspective

Öz

This study examines the father-son bond, which has an important place in Freudian psychoanalysis, in a movie with the same name, by pairing it with the figure of the “Ahlat Tree” in Anatolian culture. “The Ahlat Tree” is a film that tells the story of Sinan, who returns to the village where he grew up after completing his university education and struggles to find the capital to publish the book he wrote there, but at the same time struggles with his fat- her’s debts. Here, grappling with debt from the father refers to the burdens of the son from the bonds he established with his father in a psychodynamic sense. Metaphorical phenomena such as “Debt from the Father”, “The Figure of the Well”, “Idris’ Dog Arab” in the film have been examined in this respect. In the movie, the process of the son seeing his father as a figure of masculinity is mentioned and the close-distance relationship pattern with the father is revealed. Although Sinan’s efforts to distance himself from his father and not be like him are seen throughout the film, a metaphorical identification occurs. This situation was staged when Sinan’s father, in his town, went down to the well he was trying to open and tried to find water there. Considering that this paternal inheritance is matched with the paternal burden, we identify it as a way to get rid of this burden. When the film is examined in all its aspects, it is seen that the heroes’ efforts to exist in the provincial life, and the interactions between people are shaped according to benefits. In addition, it is seen that he offers his audience an intellectual inquiry in the context of dealing with different forms of view with long-term dialogue scenes. In this context, using the text analysis technique, the father-son relationship, characters, and scenes were analyzed within the framework of psychoanalysis.

Anahtar Kelimeler

• Nuri Bilge Ceylan
• Pear Tree
• Psychoanalysis
• Psychoanalytic Analysis
• Defense Mechanisms

Kaynakça

1. Akbulut, H. (2005). Nuri Bilge Ceylan Sinemasını Okumak: Anlatı, Zaman, Mekân. İstanbul: Bağlam.
2. Akdoğan, Ö. G. (2017). Popüler Sinemada Oedipus: Vay Arkadaş ve Düğün Dernek’te Babalar ve Oğullar Üzerine. Sinecine: Sinema Araştırmaları Dergisi, 8(1), 79-97.
3. Bora, A. (2019). Çocukluk Çağı Örselenmelerindeki Savunma Mekanizmaları ve Duygu Dü- zenleme Güçlüğünün Borderline ve Narsisistik Kişilik Örgütlenmeleri Üzerindeki Etki- sinin İncelenmesi (Yayınlanmış Doktora Tezi), İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Adli Tıp Enstitüsü Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı.
4. Bruzzi, S. (2019). Bringing Up Daddy: Fatherhood and Masculinity in Postwar Hollywood. Bloomsbury Publishing.
5. Cote, J. E., & Levine, C. G. (2014). Identity, formation, agency, and culture: A social psycho- logical synthesis. Psychology Press.
6. Freud, S. (1913). Totem ve Tabu, Çeviren H. İhsan (2008), Ankara: Alter.
7. Freud, S. (1924). The passing of the Oedipus complex. International journal of psycho-analysis,5, 419-424.
8. Freud, S. (1961). The dissolution of the Oedipus complex. In The Standard Edition of the Complete Psychological Works of Sigmund Freud, Volume XIX (1923-1925): The Ego and the Id and Other Works(pp. 171-180).

9. Friedman, R. C., & Downey, J. I. (1995). Biology and the oedipus complex.The Psychoanalytic Quarterly,64(2), 234-264.
10. Jones, E. (1938). The Ego and the Mechanisms of Defence: By Anna Freud. (International Psycho-Analytical Library. Hogarth Press, London, 1937. Pp. 196. Price 9 s. International Journal of Psycho-Analysis,19, 115-146.
11. Jung, C. G. (1913). The theory of psychoanalysis. Psychoanalytic Review,1(1), 1-40.
12. Madak, D. (2012). Ah’lar Ağacı. İstanbul: Metis.
13. Said, E. (2001). Şarkiyatçılık. Batı’nın Şark Anlayışları, Berna Ülner, (çev.), Metis.
14. Shankar, S. (2006). Edward Said: Criticism and Society/Freud and the Non-European/Humanism and Democratic Criticism. MELUS, 31(4), 226.
15. Töle, H. M. (2019). Ahlat Ağacı ve Var-Kalma Çabası. SineFilozofi Dergisi, Özel Sayı (1), 5-25.
16. Waldoff, L. (1975). The Father-Son Conflict in Prometheus Unbound: The Psychology Of a Vision. Psychoanalytic Review,62(1), 79-96.