Gurpreet Kaur Bhatti’nin Elephant Oyununda Cinsiyetler Arası Toplumsal İlişkilerin İzini Sürmek

Yıl 2025, Sayı: 41, 43 - 60, 19.11.2025

Pelin Dogan Özger

https://doi.org/10.26650/jtcd.1757930

Öz

Bu makale, Gurpreet Kaur Bhatti’nin Elephant oyununu, ‘cinsiyetler arası toplumsal ilişkiler’ kuramının sunduğu bakış açısıyla analiz etmektedir. Erkek egemenliğinin inşa ettiği sınıfsal imtiyazları, ‘kadın emeğine el koyma’ ve ‘kadının köleleştirilmesi’ olarak kavrayan bu yaklaşım; erkek sömürüsünün meşruiyet kaynağı olan ‘doğa fikrinin’ eleştirisini yapmaktadır. Yani, erkeğin kadın üzerindeki egemenliğinin biyolojik temelli bir hakikat olarak sunulduğu ilişki biçimlerini ve bu ‘hakikatin’ içine sızdığı gündelik söylemleri ifşa etmektedir. Oyun, yaşadıkları ülke olan İngiltere’de kendilerini kanıtlama çabasında olan bir Sih ailesini konu edinmektedir. Oyunun merkezine aile içindeki egemenlik, sömürü, ezme ve ezilme deneyimlerinin sebep olduğu travmatik yıkımlar yerleştirilmiştir. Mutlu ve birbirine bağlı bireylerden oluştuğu görünen Sih ailesinde, çocukların teyzesinin (Vira) yıllar sonra dönmesiyle gerilimli bir atmosfer oluşmuştur. Bu çalışmada amaçlanan, Vira ve ailesi arasındaki çatışmaya odaklanarak, kadının patriyarka karşısındaki konumunu ‘maddeci feminizm’ bağlamında tartışmaktır. Bu amaç doğrultusunda, ‘cinsiyetler arası toplumsal ilişkiler’ yaklaşımının benimsenmesinin en temel sebebi, erkek egemenliğini tahlil ederken kadının sınıfsal konumunun ve emeğinin sömürüsünün özgül ağırlığını odakta tutma isteğidir.

Anahtar Kelimeler

Elephant , Gurpreet Kaur Bhatti , Cinsiyetler Arası Toplumsal İlişkiler , Maddeci Feminizm , Kadın Sınıfı

Tracing Social Relations between the Sexes in Gurpreet Kaur Bhatti’s Elephant

Öz

This study examines Gurpreet Kaur Bhatti’s play Elephant, drawing on the theory of ‘the social relations between the sexes’. This approach conceptualises male domination as the appropriation of women’s labour and their enslavement, critiquing ‘the idea of nature’ as a basis for male exploitation. In other words, it exposes the forms of relationships in which male dominance over women is presented as a biological truth, and the everyday discourse into which this ‘truth’ insinuates itself. Set within a Sikh family striving to establish themselves in Britain, the play concentrates on the traumatic consequences of experiences of domination, exploitation, oppression and subjugaC tion within the family. From the outset, the façade of a happy family is disrupted by the return of the children’s aunt Vira, creating a tense atmosphere that permeates the household. Focusing particularly on the conflict between Vira and her family, this study scrutinises the position of women in relation to patriarchy from the perspective of materialist feminism. Against this backdrop, the discussion will be framed within the context of ‘the social relations between the sexes’, underscoring the specific significance of women’s class position and labour exploitation while interrogating the dynamics of male dominance.

Anahtar Kelimeler

Elephant , Gurpreet Kaur Bhatti , Social Relations between the Sexes , Materialist Feminism , Female Class

Kaynakça

• Acar-Savran, Gülnur. “Sunuş.” Cinsiyetler Arası Toplumsal ilişkiler ve Kesişimsellik içinde, derleyen G. Acar Savran, 7-22. Ankara: Dipnot Yayınları, 2022. google scholar
• Adkins, Lisa ve Diana Leonard. “Reconstructing French Feminism: Commodification, Materialism and Sex.” Sex in Question: French Materialist Feminism içinde, editör d. Leonard ve L. Adkins, 1-24. TaYİor & Francis e-Library, 2005. google scholar
• Bhatti, Gurpreet. Elephant. London: Oberon Books, 2018. google scholar
• Braidotti, Rosi. "Anneler, Ucubeler ve Makineler.” Edebiyatın Ucubeleri içinde, editör ve çevirmen P. Doğan, R. ÇokaY-Nebioğlu ve K. Kangüleç-Coşkun, 203-229. Ankara: Phoenix Kitabevi, 2021. google scholar
• Connell, Robert W. ve James W. Messerschmidt. "Hegemonic MasculinitY: Rethinking the Concept.” Gender and Society 19, no. 6 (2005): 829-859. google scholar
• Doğan, Pelin. "Yirmi Birinci YüzYıl Dönümünde Sansürün Değişen Yüzü: Gurpreet Kaur Bhatti’nin Behzti (Utanç) Adlı OYunu.” Çağdaş Britanya Tiyatrosu ve Politika içinde, editör D. İnan ve Y. Biber Vangölü, 175-203. KonYa: Çizgi YaYinları, 2020. google scholar
• Dunezat, Xavier. "CinsiYetler Arası Toplumsal İlişkiler SosYolojisi: Erkek/Kadın İlişkilerinin Feminist ve Maddeci Bir Okuması.” Cinsiyetler Arası Toplumsal ilişkiler ve Kesişimsellik içinde, derleYen ve çevirmen G. Acar Savran, 91-118. Ankara: Dipnot YaYinları, 2022. google scholar
• Federici, Silvia. Caliban and the Witch: Women, the Body and Primitive Accumulation. Autonomedia, 2004. google scholar
• Guillaumin, Colette. "İktidarin Pratiği ve Doğa Fikri 1: Kadinlarin Mülk Edinilmesi.” Cinsiyetler Arası Toplumsal ilişkiler ve Kesişimsellik içinde, derleYen G. Acar Savran, çevirmen N. Demiryontan, 25-67. Ankara: Dipnot YaYinları, 2022. google scholar
• Guillaumin, Colette. "The Practice of Power and Belief in Nature.” Sex in Question: French Materialist Feminism içinde, editör D. Leonard ve L. Adkins, 73-109. Taylor & Francis e-Library, 2005. google scholar
• HennessY, RosemarY ve ChrYs Ingraham. "Introduction: Reclaiming Anticapitalist Feminism.” Materialist Feminism: A Reader in Class, Difference, and Women's Lives içinde, editör R. Hennessy ve C. Ingraham, 9-15. Routledge, 1997. google scholar
• Juteau, Danielle. "Maddeci Feminist Bir Kesişimsellik Paradigmasi.” Cinsiyetler Arası Toplumsal ilişkiler ve Kesişimsellik içinde, derleYen ve çevirmen G. Acar Savran, 253-276. Ankara: Dipnot Yayınları, 2022. google scholar
• Juteau, Danielle. ‘"Biz” Kadinlar: Kadinlar Kategerosinin Ayriştirilama Türdeşliği ve Ayrişikliği.” Cinsiyetler Arası Toplumsal ilişkiler ve Kesişimsellik içinde, derleyen ve çevirmen G. Acar Savran, 227-252. Ankara: Dipnot Yayınları, 2022. google scholar
• Kandiyoti, Deniz. "Ataerkil Pazarlık.” Feminist Bellek, 2021. https://feministbellek.org/ataerkil-pazarlik/ google scholar
• Kandiyoti, Deniz. "Gender, Power and Contestation: Rethinking "Bargaining with Patriarchy,”’ içinde Feminist Visions of Development içinde, editör C. Jackson ve R. Pearson, 135-152. London: Routledge,1998. google scholar
• Kergoat, Daniele. "Cinsiyetler Arası Toplumsal İlişkilerin Yeniden Üretilmelerinden Yıkılmalarına.” Cinsiyetler Arası Toplumsal ilişkiler ve Kesişimsellik içinde, derleyen ve çevirmen G. Acar Savran, 119-141. Ankara: Dipnot Yayınları, 2022. google scholar
• Öztop, Abdülhüda. "Representations of heterotopic spaces in Gurpreet Kaur Bhatti’s Plays Behsharam and Khandan.” Ankara: Orta Doğu Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2019. google scholar
• Plaza, Monique. "Our Costs and Their Benefits.” Sex in Question: French Materialist Feminism içinde, editör D. Leonard ve L. Adkins, 183-194. Taylor & Francis e-Library, 2005. google scholar
• Tabet, Paola. "BüYük Dalavere: Kadınların Cinselliklerinden Mülksüzleştirilmesi.” Cinsiyetler Arası Toplumsal ilişkiler ve Kesişimsellik içinde, derleyen ve çevirmen G. Acar Savran, 155-178. Ankara: Dipnot Yayınları, 2022. google scholar
• Walby, Sylvia. Theorizing patriarchy. Oxford: Basil Blackwell, 1991. google scholar
• Wittig, Monique. "The Category of Sex.” Sex in Question: French Materialist Feminism içinde, editör D. Leonard ve L. Adkins, 25-30. Taylor & Francis e-Library, 2005. google scholar