Yerinden Edilmeyi Anlatısallaştırmak: Tellü’l-Verd’de Göç ve Kimlik

Öz

Göç ve edebiyatın kesişim noktası yüzyıllardır var olmasına rağmen, göç edebiyatı modern çağda ancak son zamanlarda ayrı bir alan olarak ortaya çıkmıştır. Göç üzerine odaklanan bu edebiyat, hem gönüllü hem de zorla yapılan göçleri kapsamaktadır. Son zamanlarda yaşanan çatışmalar, özellikle Suriye İç Savaşı, zorla yerinden edilme ve bunun toplumsal etkilerine olan ilgiyi artırmıştır. Edebiyat, bu derin dönüşümleri keşfetmek için güçlü bir araçtır. Bu çalışma, Suriyeli yazar Esma Mu‘aykıl'ın göçü gerçekçi bir üslupla anlatan Arapça romanı Tellu’l-Verd'i incelemektedir. Roman, Suriye'den Türkiye'ye, oradan Avrupa'ya ve geriye doğru bir yolculuğu izleyerek, savaşın hem bireyler hem de topluluklar üzerinde yarattığı duygusal ve sosyal tahribatı ortaya koymaktadır. Roman, yerinden edilme, kültürel uyum ve yabancılaşma deneyimlerini somutlaştırarak, okuyucunun empati kurmasını ve anlamasını kolaylaştırmaktadır. Metodolojik olarak, çalışma sosyolojik ve psikolojik perspektifleri benimseyerek metinsel ve tematik analiz kullanılmaktadır. Bu çalışma, Tellu'l-Verd romanını göç edebiyatı ve zorla yer değiştirme kuramları çerçevesinde tematik analiz yöntemiyle inceleyerek, göç, kimlik dönüşümü ve travma temalarını ele almaktadır.

Anahtar Kelimeler

• göç ve edebiyat
• kimlik krizi
• zorunlu göç
• göç anlatıları
• savaş ve yerinden edilme

Narrating Displacement: Migration and Identity in Tellu’l-Verd

Öz

Although the intersection of migration and literature has existed for centuries, migration literature has only recently emerged as a distinct field in the modern era.. While centered on migration, the literature encompasses both voluntary and forced movements. Recent conflicts, particularly the Syrian civil war, have intensified interest in forced displacement and its societal impacts. Literature serves as a powerful medium to explore these profound transformations. This study examines Tellu’l-Verd, an Arabic novel by Syrian author Asma Mu‘aykıl, which portrays migration through a realist style. The novel traces a journey from Syria to Turkey, then to Europe and back, shedding light on the emotional and social toll of war on both individuals and communities. It embodies the experiences of displacement, cultural adaptation, and alienation, making it understandable to its readers. Methodologically, the study adopts a sociological and psychological perspective, using textual and thematic analysis. This study examines the novel Tellu'l-Verd through thematic analysis within the framework of migration literature and forced displacement theories, addressing themes of migration, identity transformation, and trauma.

Anahtar Kelimeler

• migration and literature
• identity crisis
• forced migration
• narratives of migration
• war and displacement

Kaynakça

1. Aghayev, M. (2016). Suriye’de iç savaşın nedenleri: Otokratik yönetim mi, Arap Baharı mı? Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Elektronik Dergisi, 7(16), 1–20.
2. Akgün, A. (2015). Göç ve göçmen edebiyatları üzerine bir değerlendirme. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 16.
3. Akhtar, S. (1995). A third individuation: Immigration, identity, and the psychoanalytic process. Journal of the American Psychoanalytic Association, 43, 1051–1084.
4. Akıncı, B., Nergiz, A., & Gedik, E. (2015). Uyum süreci üzerine bir değerlendirme: Göç ve toplumsal kabul. Göç Araştırmaları Dergisi, 1(2), 58–83.
5. Altun, M. (2023). Edebiyat ve toplumsal değişim: Kelimelerin dönüştürücü gücünü keşfetmek. Uluslararası Sosyal Bilimler ve Eğitim Araştırmaları Dergisi, 10(3), 386–391.
6. Ataman, M., & Dinçer, O. B. (2013). Arap Baharı’nın Suriye’ye yansıması ve Türkiye’ye sığınan mülteciler. Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 3(2), 175–198.
7. Atlıoğlu, Y. (2016). Suriye iç savaşı ve müzmin toplumsal çatışma. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 9(45), 923–934.
8. Castles, S., & Miller, M. J. (2008). Göçler çağı: Modern dünyada uluslararası göç hareketleri (B. U. Bal & İ. Akbulut, Trans.). İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.

9. Çağlayan, S. (2015). Suriye savaşı ve Suriyeli göçmenler: Teorik ve kavramsal anlama çabası. Sosyoloji Divanı, 6, 193–208.
10. Çakır, Z. (2021). Göçmen edebiyatı ve Sadık Yemni’nin Alsancak Börekçisi, Amsterdam’ın Gülü, Muhabbet Evi romanlarında göç olgusu (Unpublished master’s thesis). Erzurum Üniversitesi.
11. Çoban, E., & Köni, H. (2016). AKP hükümetinin Suriye dış politikasının 2011 Arap Baharı öncesi ve sonrası analizi. Akademik Bakış Dergisi, 55, 371–394.
12. Demirci, M. (2015). En fazla Suriyeli göçmen alan beş kentin emek piyasalarında değişimi: 2011–2014. Çalışma ve Toplum, 49(2), 789–808.
13. Doğan, B. (2021). Tuyûr Eylûl, El-Mer’e ve’l-Verde ve El-Yehûdi’l-Hâlî adlı romanlarda göç, kimlik ve yabancılaşma temaları (Unpublished master’s thesis). Kilis 7 Aralık Üniversitesi.
14. Doğan, B., & Agcadağ Çelik, İ. (2024). Göçmen edebiyatında kadın temasını Tuyûr Eylûl romanı ekseninde değerlendirmek. Ortadoğu ve Göç, 14(1), 10–46.
15. Durmuş, N. (2023). Tellu’l-verd romanında göç olgusu (Unpublished master’s thesis). Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi.
16. Düvenci, N. (2004). Cinsel suçlar ve mağdurun korunması. Bianet. https://bianet.org/haber/cinsel-suclar-ve-kadin-magdurun-korunmasi-47797
17. Elma, F., & Şahin, A. (2015). Suriye’den Türkiye’ye göç ve açığa çıkan temel sorun alanları. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 3(17), 218–233.
18. Erdoğan, M. M. (2020a). Suriye barometresi: A framework for achieving social cohesion with Syrians in Turkey. Eğiten Kitap Yayıncılık.
19. Erdoğan, M. M. (2020b). Suriyeliler barometresi 2019: Suriyelilerle uyum içinde yaşamın çerçevesi. Orion Kitabevi.
20. Göç İdaresi Başkanlığı. (2023). Yıllara göre geçici koruma kapsamındaki Suriyeliler. https://www.goc.gov.tr/gecici-koruma5638
21. Güllüpınar, F., & Kaya, A. (2019). Türkiye’deki Suriyeli göçmen kadınların savaş öncesi ve sonrası sahip oldukları sosyal sermaye değişiminin araştırılması. Humanity and Social Sciences Journal, 14(1), 11–28.
22. İnce, C. (2019). Göç kuramları ve Suriye göçü üzerine bir değerlendirme. OPUS Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 134–153.
23. İshakoğlu, Ö. (2013). Arap göç edebiyatı: Endülüs grubu şairlerinde vatan özlemi. Şarkiyat Mecmuası, 23(2), 55–64.
24. Karasu, M. A. (2018a). Türkiye’deki Suriyeli sığınmacıların kentlerde neden oldukları güvenlik riskleri. Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 36(2), 51–70.
25. Karasu, M. A. (2018b). Türkiye’ye yönelik dış göçler: Suriyeli sığınmacı göçü ve etkileri. Paradoks Ekonomi, Sosyoloji ve Politika Dergisi, 14(1), 21–41.
26. Kargın, V., & Yazıcı, M. (2015). Arap Baharı’nın Suriye’ye yansıması ve Türkiye’ye sığınan mülteciler (Gaziantep örneği). Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 14(54), 180–193.
27. Kasap, S. (2022). Göç ve edebiyat. Epic Migrations. https://epicmigrations.com/goc-ve-edebiyat-2
28. Kazan, R., & Daban, P. (2018). Göçlerin son dönem Arap edebiyatına ve görsel sanatlara yansımaları. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20(3), 29–47.
29. Kirmayer, L. J., Narasiah, L., Munoz, M., Rashid, M., Ryder, A. G., Guzder, J., Hassan, G., Rousseau, C., & Pottie, K. (2011). Common mental health problems in immigrants and refugees. Canadian Medical Association Journal, 183(12), E959–E967.
30. Kısakürek Sönmezocak, Ş. (2017). Sürgün edebiyatının bir kavram olarak tanımlanması (Unpublished master’s thesis). Yeditepe Üniversitesi.
31. Mu‘aykıl, A. (2019). Tāl al-ward: Riwāya ‘arabīya. Al-Mu’assasah al-‘Arabīyah. https://www.neelwafurat.com/itempage.aspx?id=lbb317925-308688&search=books
32. Özer, S., & Güneş Gülal, A. G. (2023). 21. yüzyılda kitlesel göçler ve Türkiye’nin değişen göç politikası. The Academic Elegance, 10, 253–282.
33. Özer, Y. Y., & Güneş Gülal, F. (2023). 21. yüzyılın göç sorunu: Savaş nedeniyle zorunlu göç. In Y. Y. Özer (Ed.), Göç araştırmaları (pp. 115–145). Nobel Akademik Yayıncılık.
34. Öztürk, E. (2021). Romanın toplumsal bilgi ve deneyim kaynağı olarak niteliği üzerine bir sorgulama. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 38(2), 491–507.
35. Scully, D. (2021). Cinsel şiddeti anlamak (Ş. Tekeli & L. Aytek, Trans.). Metis Yayınları.
36. Sever, G. (2022). Göç ve yalnızlık: Psiko-sosyal ve ekonomik sonuçları. Göç Dergisi, 9(1), 61–78.
37. Sönmez, M. E., Ketenci, İ., & Ünlü, M. (2020). Sınır illerindeki Suriyeli sığınmacılar. Gaziantep University Journal of Social Sciences, 19(2), 454–479.
38. Suvağcı, İ. (2018). Almanya’ya göçün Türk yazarların hikâyelerine yansıması (Doctoral dissertation). Dicle Üniversitesi.
39. Süleymanoğlu Yenisoy, H. (2012). 1912–1913 Balkan savaşlarının edebiyata yansıması. Trakya Üniversitesi Balkan Araştırma Enstitüsü Dergisi, 1.
40. Şengül, M. B. (2017). Bir göç hikâyesi: Uzun hikâye. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1, 145–160.
41. Şimşek, S. (2021). İstanbul’da yaşayan Arap edebiyatçılarının eserlerinde göç ve iltica mefhumlarının etkisi. Toros, A. (2008). Sorunlu bölgelerde göç. Global Strateji Enstitüsü.
42. Uslu Ak, B. (2021). Göç kavramı ve kuramları. Journal of Social and Humanities Sciences Research, 8(72), 1749–1758.
43. Yakar, Y. M. (2016). Türk çocuk edebiyatında göç olgusu. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, 58, 339–353.
44. Yamaner, O. (2021). Syrian female refugees in Turkey: Intersectional marginalization (1st ed.). Verlag Barbara Budrich.
45. Yamaner, O., & Herzog, B. (2021). The dialectics of invisibilization in Syrian female refugees in Turkey. Revista da ABRALIN, 20(3), 221–238. https://doi.org/10.25189/rabralin.v20i3.1859
46. Yamaner, O., & Özalp, A. (2026). Pathologies of the modern paradigm and the refugee question: A critical analysis. Humanities and Social Sciences Communications, 13, Article 129. https://doi.org/10.1057/s41599-025-06422-2
47. Yazıcı, H. (2002). Göç edebiyatı. Kaknüs Yayınları.
48. Yetim, M. (2013). Suriye halkının Beşar Esad’a direnme hakkı. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, 68(3), 229–264.
49. Yılancıoğlu, S. S. (2015). Günümüzün göç edebiyatı nedir? Turkish Migration Conference 2015.
50. Yılmaz, M. E. (2012). Kaybolan fırsatlarla geçen on yıl: Beşar Esad yönetimindeki Suriye. Ortadoğu Etütleri, 4(1), 83–116.