GÖÇ, KENT VE KÜLTÜR İLİŞKİSİNİN ZITLIKLAR VE ORTAKLIKLAR ÜZERİNDEN DEĞERLENDİRİLMESİ

Öz

Hareketliliğe karşılık gelen göç nosyonu insanlık tarihi açısından kadim bir olgu olup kavramsal açıdan tezat gibi duran yerleşiklik olgusuna karşılık kent ve kentleşme süreçlerini derinden etkilemiştir. Göç olgusu, Neolitik Devrim ve Sanayi Devrimi ile kentlerin ve kentleşme süreçlerinin oluşmasına katkıda bulunmuştur. Özellikle sanayileşme süreci ile kent; siyasal, politik ve ekonomik aktörlerin sahnesinde ‘çatışma, ayrışma, dışlanma, yabancılaşma, zenofobi’ gibi bir dizi problemin mekânı haline gelmiştir. Eleştirel yaklaşımla kent, ‘kapitalist bir argüman, üretim ve tüketim ürünü olarak mekân’ kavramsallaştırmaları üzerinden anlaşılmaya çalışılmıştır. Öte yandan göçün iletişim ve teknolojik gelişmeler ışığında modern dünyada daha kolay ve erişilebilir bir davranışa dönüşmesi, göç olgusunun bir başka dönüşüme karşılık gelen küreselleşme ile olan ilişkisini gündeme getirmiştir. Küreselleşme çağında artan iletişim ve teknolojik gelişmeler uzak ve yakın arasındaki dikotomiyi pekiştirmiş, bu sürecin kültürel bir sonucu olarak insanlığın yerel kültür dışında birçok farklı kültürel dönüşüm, değişim ve pratikten haberdar olmalarını sağlamıştır. İletişim teknolojilerindeki gelişmeler, Iain Chambers’ın deyimiyle otantikliği zayıflayan kültürlerin oluşmasına, kültürlerin mekân ile olan bağının zayıflamasına neden olmuştur. Bu bağlamda ‘göç, kent ve kültür’ ilişkisi David Harvey’in aktarımıyla bir dayatma, kent kültürü ise kentli yaşam biçimini benimsemek olarak ele alınmıştır. Bu çalışmada göç, kent ve kültür bağlamı zıtlıklar ve ortaklıklar üzerinden ele alınmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Kent çalışmaları
• kent kültürü
• göç
• Küreselleşme

EVALUATION OF THE RELATIONSHIP BETWEEN MIGRATION, CITY AND CULTURE THROUGH CONTRASTS AND COMMONALITIES

Öz

The concept of migration, which corresponds to mobility, is an ancient phenomenon in human history and has profoundly influenced urbanization processes in contrast to the seemingly contradictory concept of settlement. Migration has contributed to the formation of cities and urbanization processes with the Neolithic Revolution and the Industrial Revolution. Especially with the industrialization process, cities have become a place for a bunch of problems like ‘conflict, division, exclusion, alienation, xenophobia’ for political and economic actors. With a critical approach, cities have been tried to be understood through conceptualizations like ‘capitalist argument, space as a product of production and consumption.’ On the other hand, migration has become an easier and more accessible behavior in the modern world in light of communication and technological developments, bringing to the fore the relationship between migration and globalization, which corresponds to another transformation. Increased communication and technological developments in the age of globalization have reinforced the dichotomy between the distant and the near, enabling humanity to become aware of many different cultural transformations, changes, and practices outside of their local culture as a cultural result of this process. Advances in communication technologies have led to the emergence of cultures with weakened authenticity, as described by Iain Chambers, and to a weakening of the connection between cultures and place. In this context, the relationship between ‘migration, city, and culture’ has been approached as an imposition, as conveyed by David Harvey, while urban culture has been understood as the adoption of an urban way of life. In this study, the relationship between migration, city, and culture is examined through the lens of contrasts and commonalities.

Anahtar Kelimeler

• Urban studies
• urban culture
• migration
• globalization.

Kaynakça

1. Akbıyık, N. ve Öztürk, M. (2020). Sivil toplum ve sosyal medya perspektifinde ‘arap baharı’ ve ‘wall street’i işgal et’ eylemleri. S. Karatepe, S. M. Önen, E. Akyol, S. Bakan, G. Tuncel, O. Göktolga, İ. Diker (Ed.), Turgut Özal Uluslararası Ekonomi ve Siyaset Kongresi II. Küresel Değişim ve Demokratikleşme Bildiriler Kitabı (s.1003-1026) içinde. İnönü Üniversitesi.
2. Altundere, E., Kızıltepe, B., ve Aydın, Ş., (2020). Kentleşme. M. Şentürk ve Y. Adıgüzel (Ed.), Kent çalışmalarına giriş (s. 171-217) içinde. Nobel Yayın Dağıtım. Bartram, D., Poros, M. V., ve Monforte, P. (2017). Göç meselesinde temel kavramlar. (I. A. Tuncay Çev.). Hece Yayınevi.
3. Bauman, Z. (1997). Modernite ve holocaust, (S. Sertabiboğlu Çev.). Sarmal.
4. Bauman, Z. (2010). Sosyolojik düşünmek. (A. Yılmaz Çev.). Ayrıntı Yayınları.
5. Bauman, Z. (2016). Küreselleşme toplumsal sonuçları. (A. Yılmaz Çev.). Ayrıntı Yayınları.
6. Bauman, Z. (2017). Kimlik. (L. Ünsaldı ve M. Hazır Ed. ve Çev.). Heretik Yayınları.
7. Bauman, Z. (2021). Kapımızdaki yabancılar. (E. Barca Çev.). Ayrıntı Yayınları.
8. Batur, B., (2024). İbn Halduncu perspektiften tarihin yasaları: şehirleşme ve sekülerleşme. Eskiyeni, (52), 101-114. https://doi.org/10.37697/eskiyeni.1374397

9. Begel, E. E. (1996). Kentlerin doğuşu. Cogito, (8), 7-16.
10. Belli, A., ve Aydın, A. (2017). Kent kültürü ve kentlilik bilincinin oluşumunda üniversitelerin rolü: Mustafa Kemal Üniversitesi örneği. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi (39), 422-434). https://doi.org/10.16992/ASOS.6566
11. Berk, F. M. (2020). Göç fenomeni: tarihsel perspektif bağlamında ilk insan göçleri. Uluslararası Eskiçağ Tarihi Araştırmaları Dergisi, 115-134.
12. Bookchin, M. (2018). İnsanlığı yeniden büyülemek. (G. Demir ve D. A. Öztogay Çev.). Sümer Yayıncılık.
13. Bozkurt, V. (2021). Küreselleşen dünyada toplumsal meseleler. İstanbul Üniversitesi Yayınları.
14. Castells, M. (1977). The urban question: a marxistapproach. Edward Arnold.
15. Castells, M. (2020). Kent sınıf iktidar. (A. Türkün, Çev.). Phoenix Yayınevi.
16. Castles, S. ve Miller, M. J. (2008). Göçler çağı modern dünyada uluslararası göç hareketleri. (B. U. Bal ve İ. Akbulut, Çev.). İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
17. Chambers, I. (2019). Göç, kültür, kimlik. (İ. Türkmen ve M. Beşikçi, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
18. Doğan, İ. (2018). Göç ve kültür. Bilge Kültür Sanat Yayınları.
19. Dumanlı Kürkçü, D. (2013). Küreselleşme kavramı ve küreselleşmeye yönelik yaklaşımlar. The Turkish Online Journal Of Design, Art and Communication, 3(2), 1-11.
20. Flierl, B. ve Marcuse, P. (2014). Sosyalist kentler halk için mi? iktidar için mi?. (A. Y. Şen Çev.). Kar için değil halk için içinde. Sel Yayınları.
21. Gözler Çamur, E. (2018). Küreselleşme-yerelleşme tartışmalarında üç hibrit kavram: glokalleşme (glocalisation), küre-kentleşme (glurbanisation), küre-büyüme (grobalisation). V. Eray, C. Ekiz, ve İ. Arap (Ed.), Quo Vadis Kamu Yönetimi (s. 295-309) içinde. Nika Yayınevi.
22. Güngör, F. Ş. (2017). Zenofobi ve öteki'nin dikeni. G. B. Durgun, ve T. Korkmaz (Ed.), I. Uluslararası İnsan ve Toplum Bilimleri Kongresi Kongre Kitabı (s.209-214) içinde. Gazi Üniversitesi Matbaası.
23. Hall, S. (1997). The local and the global: globalization and ethnicity. A. D. King (Ed.), Culture, globalization, and the world-system: contemporary conditions for the representation of ıdentity. (s. 19–40) içinde . University of Minnesota Press.
24. Harvey, D. (2008). Kapitalist kent, T. Ali (Ed.), 2008 Türkiye Şekçisi-New Left Revıew (s. 170-202) içinde. Agora Kitaplığı.
25. Harvey, D. (2019a). Postmodernliğin durumu. (S. Savran Çev.). Metis Yayınları.
26. Harvey, D. (2019b). Sosyal adalet ve şehir. (M. Moralı Çev.). Metis Yayınları.
27. Harvey, D. (2020). Kent deneyimi. (E. Soğancılar Çev.). Sel Yayıncılık.
28. Hayta, Y. (2016). Kent kültürü ve değişen kent kavramı. Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(2), 165-184).
29. Işık, O., ve Pınarcıoğlu, M. (2020). Nöbetleşe yoksulluk Sultanbeyli örneği. İletişim Yayınları.
30. Karhan, J. (2018). Fast-food imparatorluğunun zihniyetini ritzer'in ‘mcdonaldlaşma’ kavramı üzerinden okumak. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(16), 405-432. https://doi.org/10.29029/busbed.428306
31. Keleş, R. (2016). Kentleşme. M. Ersoy (Ed.), Kentsel Planlama Ansiklopedik Sözlük (s. 211-212) içinde. Ninova Yayınevi.
32. Keleş, R. (2021). Kentleşme politikası. İmge Kitabevi.
33. Kıral, B. (2020). Nitel bir veri analizi yöntemi olarak doküman analizi. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 15, 170-189.
34. Lefebvre, H. (2019). Kentsel devrim. (S. Sezer Çev.). Sel Yayıncılık.
35. Lefebvre, H. (2020a). Mekânın üretimi. (I. Ergüden Çev.). Sel Yayıncılık.
36. Lefebvre, H. (2020b). Şehir hakkı. (I. Ergüden Çev.). Sel Yayıncılık.
37. McLuhan, M. ve Powers, B. R. (2001). Global köy. Scala Yayıncılık.
38. Ölçekçi, H. (2020). Dijital iletişim ve küresel kültürel etkileşimin homojenleşme, kutuplaşma ve melezleşme süreçleri. İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi (50), 146-163.
39. Öner, R. V. ve Osmanoğulları, F. (2017). Kentli haklarına karşı şehir hakkı: farklılıklar, benzerlikler ve eğilimler, Emek Araştırma Dergisi (GEAD), 8(11), 75-98.
40. Özmete, E., Yıldırım, H., ve Duru, S. (2018). Yabancı düşmanlığı (zenofobi) ölçeğinin Türk kültürüne uyarlanması: geçerlik ve güvenirlik çalışması. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 2(40), 191-209. https://doi.org/10.21560/spcd.v18i39974.451063
41. Polat, M. A. (2018). Küresel finans krizinin nedenleri, Al-Farabi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 2(1), 177-195. Rex, J. ve Moore, R. (1967). Race, community and conflict. Oxford University Press.
42. Saunderrs, P., Erkan N. E. ve Getir S. D. (Ed. ve Çev.). (2013). Sosyal teori kentsel sosyoloji. İdeal Kültür Yayıncılık.
43. Sennett, R. (2020). Kamusal insanın çöküşü. (S. Durak ve A. Yılmaz Çev.). Ayrıntı Yayınları.
44. Simmel, G. (2009). Bireysellik ve kültür. (T. Birkan Çev.). Metis Yayınları.
45. Şentürk, M. (2020). Kent. M. A. Akyurt vd., M. Şentürk ve Y. Adıgüzel (Ed.). Kent çalışmalarına giriş: kır, kent ve göç sosyolojisi (s. 117-170) içinde. Nobel Yayınları.
46. Taydaş, O. ve Sert, H. (2021). Bir popüler kültür ögesi olarak arabesk müziğin çevreden merkeze yolculuğu. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (45), 210-222. https://doi.org/10.52642/susbed.899282
47. Tomlinson, J. (2017). Küreselleşme ve kültür. (A. Eker Çev.). Ayrıntı Yayınları.
48. Tuna, K. (2017). Toplum açıklama girişimi olarak şehir teorileri. İz Yayıncılık.
49. Turan Tüylüoğlu, B., Ayar Yılmaz, M., ve Kırtıl, M. (2020). Kentlileşme. M. Şentürk ve Y. Adıgüzel (Ed.), Kent çalışmalarına giriş kır, kent ve göç sosyolojisi (s. 219-271) içinde. Nobel Akademik Yayınları.
50. Tümtaş, M. S. (2020). Nöbetleşe dışlanma göç ve sosyal dışlanma döngüsü. İletişim Yayınları.
51. Türkkan, B. (2019). Uluslararası göç olgusu: Suriyeli göçmenlerin Türkiye’deki ekonomik ve sosyal yapı üzerine etkileri [Yüksek Lisans Tezi]. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi.
52. Uzun, N. (2016). Kent sosyolojisi. M. Ersoy (Ed.) Kentsel planlama ansiklopedik sözlük (s. 204-206) içinde. Ninova Yayıncılık.
53. Uzunçarşılı Baysal, C. (2011). Kent hakkı. Ö. Gökmen (Ed.). Türkiye’de hak temelli sivil toplum örgütleri: sorunlar ve çözüm arayışları (s. 363–381) içinde. Odak Ofset.
54. Yazar, A., (2015). Kent kültürü ve kimliğine tarihsel ve kuramsal bakış, Toros Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 3, 117-144.