SİCİLL-İ AHVÂL KAYITLARINA GÖRE SERFİÇE DOĞUMLU MEMURLAR (1879-1890)

Öz

Osmanlı bürokrasisinin kurumsal yapısını anlamada birincil elden veri sunan kaynaklardan biri Sicill-i Ahvâl Defterleridir. Devlet hizmetinde bulunan memurların meslekî ve sosyal geçmişlerinin sistematik biçimde kaydedildiği bu defterler, memurların biyografik bilgilerinin yanı sıra Osmanlı idari zihniyetinin memur tanımı, liyakat ölçütleri ve terfi mekanizmalarına ilişkin önemli ipuçları barındırır. 1879’da tesis edilen Sicill-i Ahvâl Komisyonu’nun kayıt sistematiği, özellikle II. Abdülhamid döneminde merkeziyetçi yönetim anlayışının güçlenmesiyle daha da kurumsallaşmıştır. Memurların kimlik, eğitim, meslekî performans ve terfi süreçlerine dair çok katmanlı veriler üretilmiştir. Bu defterlerde yer alan kayıtlar memurun doğum yeri, aile arka planı, eğitim aldığı kurumlar, yabancı dil bilgisi, göreve başlama yaşı, tayin ve terfi seyri gibi unsurlar yalnızca bireysel kariyerleri değil, aynı zamanda taşra ve merkez bürokrasisi arasındaki güç dengelerini, sosyal mobilite kanallarını ve modernleşme politikalarının saha etkisini analiz etmeye imkân tanımaktadır. Bu çalışma, söz konusu defterler üzerinden Serfiçe doğumlu 16 memurun meslekî profillerini inceleyerek Osmanlı taşra elit üretim mekanizmasına dair yapısal bir okuma ortaya koymayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Sicil-i Ahval Defterleri
• Serfiçe
• Memur
• Biyografi
• Bürokrasi

CIVIL REGISTRY RECORDS OF OFFICIALS BORN IN SERFIÇE (1879-1890)

Öz

The Sicill-i Ahvâl Defterleri (Civil Registry Books) are primary source data for understanding the institutional structure of the Ottoman bureaucracy. These registers systematically recorded the professional and social backgrounds of state officials, containing not only their biographical information but also significant clues regarding the Ottoman administrative mindset’s definition of an official, merit criteria, and promotion mechanisms. The registration system established by the Sicill-i Ahvâl Commission in 1879 became further institutionalized, especially during the reign of Abdülhamid II, with the strengthening of the centralist administrative approach. Multi-layered data concerning the officials’ identity, education, professional performance, and promotion processes was produced. The records in these registers—including the official’s birthplace, family background, educational institutions attended, foreign language proficiency, age of entry into service, and the course of appointments and promotions—allow for an analysis not only of individual careers but also of the balance of power between the provincial and central bureaucracy, channels of social mobility, and the practical impact of modernization policies. This study aims to provide a structural reading of the Ottoman provincial elite production mechanism by examining the professional profiles of 16 officials born in Serfiçe through these registers.

Anahtar Kelimeler

• Registry of Status Books
• Serfiçe
• Civil Servant
• Biography
• Bureaucracy

Kaynakça

1. Akbulut, M. (2015). Sicill-İ Ahvâl defterlerine göre Osmanlı bürokrasisinde Alâiyeli memurlar. Uluslararası Sosyal ve Eğitim Bilimleri Dergisi, 2(3), 87–92. https://doi.org/10.20860/ijoses.40554
2. Başbakanlık Osmanlı Arşivi. (1879). DH.SAİDd., 155-131, 14 Aralık 1879.
3. Başbakanlık Osmanlı Arşivi. (1880a). SAİDd., 172-349, 2 Aralık 1880.
4. Başbakanlık Osmanlı Arşivi. (1880b). SAİDd., 178-398, 2 Aralık 1880.
5. Başbakanlık Osmanlı Arşivi. (1881a). SAİDd., 104-188, 22 Kasım 1881.
6. Başbakanlık Osmanlı Arşivi. (1881b). SAİDd., 107-107, 22 Kasım 1881.
7. Başbakanlık Osmanlı Arşivi. (1882a). DH.SAİDd., 107-105, 11 Kasım 1882.
8. Başbakanlık Osmanlı Arşivi. (1882b). DH.SAİDd., 196-423, 11 Kasım 1882.

9. Başbakanlık Osmanlı Arşivi. (1882c). SAİDd., 110-159, 11 Kasım 1882.
10. Başbakanlık Osmanlı Arşivi. (1882d). SAİDd., 128-59, 11 Kasım 1882.
11. Başbakanlık Osmanlı Arşivi. (1883). DH.SAİDd., 127-187, 31 Ekim 1883.
12. Başbakanlık Osmanlı Arşivi. (1886a). SAİDd., 156-319, 28 Eylül 1886.
13. Başbakanlık Osmanlı Arşivi. (1886b). DH.SAİDd., 144-313, 28 Eylül 1886.
14. Başbakanlık Osmanlı Arşivi. (1887a). SAİDd., 116-313, 18 Eylül 1887.
15. Başbakanlık Osmanlı Arşivi. (1888a). SAİDd., 173-31, 6 Eylül 1888.
16. Başbakanlık Osmanlı Arşivi. (1888b). SAİDd., 188-171, 6 Eylül 1888.
17. Başbakanlık Osmanlı Arşivi. (1889a). SAİDd., 176-151, 26 Ağustos 1889.
18. Başbakanlık Osmanlı Arşivi. (1889b). SAİDd., 182-32, 26 Ağustos 1889.
19. Başbakanlık Osmanlı Arşivi. (1889c). SAİDd., 191-40, 26 Ağustos 1889.
20. Başbakanlık Osmanlı Arşivi. (1890). SAİDd., 173-139, 16 Ağustos 1890.
21. Değirmenci, K. (2021). Osmanlı bürokrasisinde Gedizli memurlar. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 69, 173–190. https://doi.org/10.51290/dpusbe.873239
22. Erken, İ. (2021). Müstakil Serfiçe sancağının teşkili ve idaresi (1881-1888). Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 44, 203-223. https://doi.org/10.30794/pausbed.761358
23. Kabak, O. (2013). Kuzey Yunanistan’da Osmanlı klasik döneminde üç şehir (Yanya, Kesriye, Serfice) [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Abant İzzet Baysal Üniversitesi.
24. Kayapınar, L. (2002). Yunanistan’da Osmanlı egemenliğinin kurulması, Türkler, C. 9. Yeni Türkiye Yayınları.