Araştırma Makalesi

ERGODİK OLMAYAN DÜNYADA EVRİM: REPLİKATÖR DİNAMİĞİ VE POST-KEYNESYEN BELİRSİZLİK

Cilt: 7 Sayı: 2 15 Haziran 2026
PDF İndir
TR EN

ERGODİK OLMAYAN DÜNYADA EVRİM: REPLİKATÖR DİNAMİĞİ VE POST-KEYNESYEN BELİRSİZLİK

Öz

Ekonomik ve sosyal stratejilerin evrimini inceleyen standart evrimsel oyun modelleri, genellikle örtük bir ergodiklik varsayımına dayanır: yani oyunun yapısının/rejiminin (ödeme matrisinin) zamanla sabit kaldığı ve geçmiş verilerin geleceği öngörmekte güvenilir olduğu kabul edilir. Post-Keynesyen iktisat ise ekonomik dünyanın non-ergodik (yapısal olarak değişken ve öngörülemez) olduğunu, dolayısıyla radikal belirsizlik altında rasyonel optimizasyonun geçersizleştiğini savunur. Bu çalışma, söz konusu paradigmal boşluğu doldurmak üzere, değişen çevresel koşullar altında stratejilerin evrimini analiz eden iki seviyeli bir meta-evrimsel model geliştirmektedir. Modelde, strateji paylarının evrimi replikatör dinamiği ile tanımlanırken, oyunun çevresi Poisson süreciyle rassal yapısal kırılmalara uğramaktadır. Popülasyonda iki strateji rekabet halindedir: (i) mevcut durumu yüksek maliyetle öğrenip optimum tepki vermeye çalışan optimize edici ajanlar ve (ii) çevresel değişimleri dikkate almadan düşük maliyetli ve yeterli düzeyde karar kuralını uygulayan sezgisel ajanlar. Analitik çözümlemeler ve ajan-tabanlı simülasyonlar göstermektedir ki, istikrarlı (ergodik-benzeri) bir çevrede yüksek getiri potansiyeli sayesinde optimize edici strateji baskın çıkarken, sık yapısal kırılmaların yaşandığı non-ergodik bir dünyada evrimsel süreç sezgisel stratejiyi seçmektedir. Bu bulgu, radikal belirsizlik altında konvansiyonlar ve hayvani güdü gibi kavramların, rasyonel optimizasyona kıyasla daha dayanıklı evrimsel mekanizmalar olarak ortaya çıktığını göstererek literatüre kuramsal bir katkı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Akerlof, G. A. ve Shiller, R. J. (2009). Animal spirits: How human psychology drives the economy, and why it matters for global capitalism. Princeton University Press.
  2. Barsky, R. ve Kilian, L. (2004). Oil and the macroeconomy since the 1970s. Journal of Economic Perspectives, 18(4), 115–134. https://doi.org/10.1257/0895330042632708
  3. Chick, V. (1983). Macroeconomics after Keynes: A reconsideration of the General Theory. MIT Press.
  4. Davidson, P. (1991). Is probability theory relevant for uncertainty? A Post Keynesian perspective. Journal of Economic Perspectives, 5(1), 129–143. https://doi.org/10.1257/jep.5.1.129
  5. Davidson, P. (2002). Financial markets, money and the real world. Edward Elgar.
  6. Dow, S. (2002). Keynes, Post Keynesians and methodology. S. H. Dow ve J. Hillard (Ed.), Post Keynesian econometrics, microeconomics and the theory of the firm (1.Baskı, s.162-175) içinde. Edward Elgar.
  7. Farmer, R. E. A. (2010). How the economy works: Confidence, crashes, and self-fulfilling prophecies. Oxford University Press.
  8. Fudenberg, D. ve Harris, C. (1992). Evolutionary dynamics with stochastic shocks. Review of Economic Studies, 59(1), 1–19. https://doi.org/10.1016/0022-0531(92)90044-I

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Oyun Teorisi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

13 Haziran 2026

Yayımlanma Tarihi

15 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

19 Kasım 2025

Kabul Tarihi

12 Şubat 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 7 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Yolusever, A. (2026). ERGODİK OLMAYAN DÜNYADA EVRİM: REPLİKATÖR DİNAMİĞİ VE POST-KEYNESYEN BELİRSİZLİK. Toplum Ekonomi ve Yönetim Dergisi, 7(2), 506-528. https://doi.org/10.58702/teyd.1826430
AMA
1.Yolusever A. ERGODİK OLMAYAN DÜNYADA EVRİM: REPLİKATÖR DİNAMİĞİ VE POST-KEYNESYEN BELİRSİZLİK. TEYD. 2026;7(2):506-528. doi:10.58702/teyd.1826430
Chicago
Yolusever, Aras. 2026. “ERGODİK OLMAYAN DÜNYADA EVRİM: REPLİKATÖR DİNAMİĞİ VE POST-KEYNESYEN BELİRSİZLİK”. Toplum Ekonomi ve Yönetim Dergisi 7 (2): 506-28. https://doi.org/10.58702/teyd.1826430.
EndNote
Yolusever A (01 Haziran 2026) ERGODİK OLMAYAN DÜNYADA EVRİM: REPLİKATÖR DİNAMİĞİ VE POST-KEYNESYEN BELİRSİZLİK. Toplum Ekonomi ve Yönetim Dergisi 7 2 506–528.
IEEE
[1]A. Yolusever, “ERGODİK OLMAYAN DÜNYADA EVRİM: REPLİKATÖR DİNAMİĞİ VE POST-KEYNESYEN BELİRSİZLİK”, TEYD, c. 7, sy 2, ss. 506–528, Haz. 2026, doi: 10.58702/teyd.1826430.
ISNAD
Yolusever, Aras. “ERGODİK OLMAYAN DÜNYADA EVRİM: REPLİKATÖR DİNAMİĞİ VE POST-KEYNESYEN BELİRSİZLİK”. Toplum Ekonomi ve Yönetim Dergisi 7/2 (01 Haziran 2026): 506-528. https://doi.org/10.58702/teyd.1826430.
JAMA
1.Yolusever A. ERGODİK OLMAYAN DÜNYADA EVRİM: REPLİKATÖR DİNAMİĞİ VE POST-KEYNESYEN BELİRSİZLİK. TEYD. 2026;7:506–528.
MLA
Yolusever, Aras. “ERGODİK OLMAYAN DÜNYADA EVRİM: REPLİKATÖR DİNAMİĞİ VE POST-KEYNESYEN BELİRSİZLİK”. Toplum Ekonomi ve Yönetim Dergisi, c. 7, sy 2, Haziran 2026, ss. 506-28, doi:10.58702/teyd.1826430.
Vancouver
1.Aras Yolusever. ERGODİK OLMAYAN DÜNYADA EVRİM: REPLİKATÖR DİNAMİĞİ VE POST-KEYNESYEN BELİRSİZLİK. TEYD. 01 Haziran 2026;7(2):506-28. doi:10.58702/teyd.1826430