NURİ DEMİRAĞ'IN GİRİŞİMCİLİK MODELİ: TARİHSEL PERSPEKTİFTEN GÜNÜMÜZE YETKİNLİK ANALİZİ

Öz

Bu çalışmanın amacı Türkiye'nin öncü girişimcilerinden Nuri Demirağ'ın girişimcilik yetkinliklerini ve erken Cumhuriyet dönemindeki sanayileşme sürecindeki rolünü incelemektir. Demirağ'ın vizyoner liderlik, yenilikçilik, risk alma ve kaynak yönetimi gibi girişimcilik yetkinlikleri, tarihsel veriler ve akademik literatür ışığında analiz edilmiştir. Araştırma, girişimcilerin başarısı için gerekli olan yetkinlikleri tanımlarken, Demirağ'ın bu özellikleri nasıl sergilediği ile dönemin ekonomik ve siyasi koşullarının girişimcilik ekosistemine etkilerini tartışmakta, tarihsel örneklerin modern girişimcilik politikaları ve uygulamaları için nasıl stratejik dersler içerdiğini değerlendirmektedir. Bu çalışma, tarihsel girişimcilik olgusunu kurumsal teoriyle bütünleştirerek kavramsal, yöntemsel ve pratik kapsamda üç temel katkı sunmaktadır. Gelişmekte olan ekonomilerde kurumsal girişimcilik dinamiklerinin anlaşılmasını desteklemesini araştırmanın kavramsal katkısını, tarihsel vaka analizinin girişimcilik araştırmalarına uyarlanması yöntemsel katkısını ve günümüz girişimcileri için tarihsel deneyimlerden stratejik dersler çıkarma imkânı sunması da pratik katkısını oluşturmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Nuri Demirağ
• girişimcilik yetkinlikleri
• yenilikçi girişimcilik
• Türk sanayileşme tarihi
• liderlik

NURİ DEMİRAĞ’S ENTREPRENEURSHIP MODEL: COMPETENCY ANALYSIS FROM HISTORICAL PERSPECTIVE TO PRESENT

Öz

The purpose of this study is to examine the entrepreneurial competencies of Nuri Demirağ, one of Türkiye's pioneering entrepreneurs, and his role in the industrialization process of the early Republican era. Demirağ's entrepreneurial competencies — visionary leadership, innovation, risk-taking, and resource management — are analyzed in light of historical data and academic literature. The research defines the competencies necessary for entrepreneurial success, discusses how Demirağ demonstrated these characteristics, the impact of the economic and political conditions of the period on the entrepreneurial ecosystem, and evaluates how historical examples offer strategic lessons for modern entrepreneurship policies and practices. By integrating historical entrepreneurship with institutional theory, this study makes three fundamental contributions: conceptual, methodological, and practical. The conceptual contribution of this research is its support for understanding the dynamics of institutional entrepreneurship in emerging economies; the methodological contribution of applying historical case studies to entrepreneurship research is its practical contribution; and the opportunity to draw strategic lessons from historical experiences for contemporary entrepreneurs constitutes its practical contribution.

Anahtar Kelimeler

• Nuri Demirağ
• entrepreneurial competencies
• innovative entrepreneurship
• Turkish industrialization history
• leadership

Kaynakça

1. Acemoğlu, D., and Robinson, J.A. (2013). Why nations fail: The origins of power, prosperity, and poverty. Profile Books
2. Ahmad, F. (1993). The making of modern Turkey. Routledge.
3. Aydoğan, A. (2020). Atatürk dönemi Türk havacılık faaliyetleri ve havacılık faaliyetlerinin gelişim süreci. Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi (UTAD) The Journal of International History Researches, 4(2), 69- 81.
4. Bass, B. M., and Riggio, R. E. (2006). Transformational leadership. Psychology Press.
5. Boratav, K. (2023). Türkiye iktisat tarihi (1908-2015). İmge Kitabevi Yayınları.
6. Bowen, G. A. (2009). Document Analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27-40. https://doi.org/10.3316/QRJ0902027
7. Boyatzis, R. E. (1991). The competent manager: A model for effective performance. Wiley.
8. Brush, C.G., Greene, P.G., Hart, M.M., and Haller, H.S. (2001). From initial idea to unique advantage: The entrepreneurial challenge of constructing a resource base. Academy of Management Executive, 15, 64-78.

9. Deliorman, M. N. (1957). Nuri Demirağ’ın hayatı ve mücadeleleri. Nu. D. Matbaası.
10. Dervişoğlu, F. M. (2010). Nuri Demirağ Türkiye'nin havacılık efsanesi. Ötüken Neşriyat A.Ş.
11. DiMaggio, P. J., and Powell, W. W. (1983). The iron cage revisited: Institutional isomorphism and collective rationality in organizational fields. American Sociological Review, 48(2), 147–160. https://doi.org/10.2307/2095101
12. Drucker, P. (1985) Innovation and entrepreneurship: Practices and principles. Harper & Row.
13. Ege, İ. (2024). Hayalleri uçuran Adam Nuri Demirağ (9. Baskı). Nar Yayınları.
14. Eisenhardt, K. M. (1989). Building theories from case study research. The Academy of Management Review, 14(4), 532–550. https://doi.org/10.2307/258557
15. Endeavor Türkiye (2023). Uluslararası ağları etkinleştirme: Türk girişimcilik ekosistemini güçlendirme raporu. https://turkiye.endeavor.org/endeavor-insight-rapor/
16. George, A. L., and Bennett, A. (2005). Case studies and theory development in the social sciences. MIT Press.
17. GEM (2024). Küresel girişimcilik monitörü (GEM) 2023/2024 küresel raporu. https://www.gemconsortium.org/report/global-entrepreneurship-monitor-gem-20232024-global-report-25-years-and-growing
18. Godley, A. (2001). Jewish ımmigrant entrepreneurship in New York and London. Basingstoke.
19. Gompers, P. and Lerner, J. (2001). The venture capital revolution. Journal of Economic Perspectives, 15(2), 145-168.
20. Güler, H. (2011). Türkiye'nin erken dönem sanayileşme serüveni. Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 4(1), 63 – 87.
21. Hisrich, R. D., and Peters, M. P. (2002). Entrepreneurship. McGraw-Hill.
22. Hmieleski, Keith M., and Car, Jon C. (2007). The Relationship between Entrepreneur Psychological Capital and Well-Being. Babson College Entrepreneurship Research Conference (BCERC) 2007, Frontiers of Entrepreneurship Research 2007, Available at SSRN: https://ssrn.com/abstract=1064021
23. Jones, G., and Wadhwani, R. (2006). Entrepreneurship and Business History: Renewing the Research Agenda. Mass, Vol. 07,007.
24. Julian, S. D., and Ofori-Dankwa, J. (2013). Financial resource availability and corporate social responsibility expenditures in a sub‐Saharan economy: The institutional difference hypothesis. Strategic Management Journal, 34(11), https://doi.org/10.1002/smj.2070.
25. Kaçar, M., Zorlu, T., and Neftçi, A. (2012). İstanbul Teknik Üniversitesi ve mühendislik tarihimiz. İTÜ Maden Fakültesi Yayınları.
26. Karadal, H. ve Saygın, M. (Ed.). (2013). İnovasyon yetenekleri ve girişimcilik. Beta Yayınevi.
27. Karataş, M., and Solak, Y. (2023). Türkiye’de çok partili hayata geçiş sürecinde muhalif bir figür: Nuri demirağ ve milli kalkınma partisi. History Studies, 15(2), 311-325.
28. Kirzner, I. M. (1973). Competition and entrepreneurship. University of Illinois at urbana-champaign's academy for entrepreneurial leadership historical research reference in entrepreneurship. https://ssrn.com/abstract=1496174.
29. Knight, F. H. (1921). Risk, uncertainty and profit. Houghton Mifflin Company.
30. Lumpkin, G. T., and Dess, G. G. (1996). Clarifying the entrepreneurial orientation construct and linking it to performance. The Academy of Management Review, 21(1), 135–172. https://doi.org/10.2307/258632
31. Luthans, F., and Youssef, C. M. (2007). Emerging positive organizational behavior. Journal of Management, 33(3), 321-349. https://doi.org/10.1177/0149206307300814
32. Man, T. W., Lau, T., and Chan, K. F. (2002). The competitiveness of small and medium enterprises: a conceptualization with focus on entrepreneurial competencies. Journal of Business Venturing, 17, 123-142. https://doi.org/10.1016/S0883-9026(00)00058-6
33. Mitchelmore, S., and Rowley, J. (2010). Entrepreneurial competencies: A literature review and development agenda. International Journal of Entrepreneurial Behavior & Research, 16, 92-111.
34. Öztürk, M. (2014). Siyasi ahlâkın imkânı ve milli kalkınma partisi nizamnamesi. FSM İlmî Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi, 3, 245-266.
35. Pamuk, Ş. (2023). Türkiye’nin 200 yıllık iktisadi tarihi – gözden geçirilmiş ve genişletilmiş yeni baskı. İş Bankası Kültür Yayınları.
36. Porter, M. (1990). The competitive advantage of nations. Free Press.
37. Shane, S. (2004). A general theory of entrepreneurship. Edward Elgar Publishing Limited.
38. Schumpeter, J. A. (1934). The theory of economic development: An inquiry into profits, capital, credit, interest, and the business cycle. Harvard University Press.
39. Schumpeter, J. A. (2021). The theory of economic development (1st edition). Routledge Classics. Şakir, Z. (2018). Nuri Demirağ Kimdir? (2. baskı). Akıl Fikir Yayınları.
40. Şimşek, M. (2022). Nuri Demirağ (3. baskı). Alfa Yayınları.
41. Tekeli, İ., and İlkin, S. (2004). Cumhuriyetin harcı III: Modernitenin altyapısı oluşurken. Bilgi Üniversitesi Yayınları.
42. Tekeli, İ., and İlkin, S. (2013). İkinci Dünya savaşı Türkiye'si 1. cilt dış siyaseti ve askeri stratejileriyle. İletişim Yayınları.
43. Watkins, G. P. (1922). Review: Knight's risk, uncertainty and profit. The Quarterly Journal of Economics, 36(4), 682-690.
44. Yalçın, O. (2010). Türk devleti’nin uçak fabrikası kurma mücadelesinde ilk girişim: Tayyare ve motor Türk anonim şirketi (TOMTAŞ) ve Kayseri uçak fabrikası. Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, 26(78), 561-88.
45. Yalçın, O. (2017). Türk hava gücü. Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
46. Yalçınkaya, A., and Adiloğlu-Yalçınkaya, L. (2018). Devlete bağımlı iş sisteminde girişimcilik: Nuri Demirağ'ın girişimci olarak ortaya çıkışı, yükselişi ve düşüşü. 14. Ulusal Sosyal Bilimler Kongresi, Ankara
47. Yavuz, İ. (2013). Demirağ’ın uçakları 1936-1944. Bilim ve Teknik Dergisi, Ocak, 64-68.
48. Zürcher, E. J. (2014). Turkey: A modern history (Third Edition). I.B. Tauris.