TÜRKİYE'DE DÖVİZ KURU GEÇİŞKENLİĞİ: EŞİK ARDL YAKLAŞIMIYLA REJİM-BAĞIMLI BİR ANALİZ (2004Ç1–2024Ç4)

Öz

Bu çalışma, Türkiye'de döviz kuru geçişkenliğinin enflasyon rejimine göre değişen asimetrik yapısını Eşik Otoregresif Dağıtılmış Gecikme (TAR-ARDL) modeliyle 2004Ç1–2024Ç4 dönemi (T = 84) için incelemektedir. TCMB-EVDS ve TÜİK verileri kullanılarak enflasyonun döviz kuru değişimlerine tepkisi Phillips eğrisiyle zenginleştirilmiş bir spesifikasyonda tahmin edilmiştir. Bulgular, yıllıklandırılmış yaklaşık %21 enflasyon düzeyinde istatistiksel olarak anlamlı bir rejim değişimi olduğunu ortaya koymaktadır; heteroskedastisiteyi dikkate alan wild bootstrap kritik değerlerine göre bu eşik etkisi %1 düzeyinde anlamlıdır ve Hansen (2000) olabilirlik-oranı profiliyle daraltılmış bir güven aralığında yer almaktadır. Harvey-WLS ile tahmin edilen ve HAC-robust standart hatalarla raporlanan model, geçişkenliğin rejimler arasında belirgin biçimde farklılaştığını göstermektedir: Düşük enflasyon rejiminde toplam USD/TL kısa-dönemli geçişkenliği 0,174 iken yüksek enflasyon rejiminde 0,873'e yükselmekte, yani yaklaşık beş kat güçlenmektedir. Rejimler arası bu fark istatistiksel olarak güçlüdür (HAC-robust Wald χ² = 77,48; p < 0,001) ve üç farklı eşik değişkeniyle (4,97–6,80 kat) doğrulanmaktadır. Sonuçlar, fiyat istikrarının döviz kuru kaynaklı enflasyonist baskıları yapısal olarak zayıflattığına ve dezenflasyon sürecinde kur kanalının taşıdığı kritik öneme işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Döviz Kuru Geçişkenliği
• Eşik ARDL
• Wild Bootstrap
• HAC
• Türkiye

Etik Beyan

Bu makalede etik kurul iznine gerek yoktur. Etik kurul kararı gerekmediğine ilişkin ıslak imzalı onam formu sistem üzerindeki makale süreci dosyalarında yer almaktadır.

EXCHANGE RATE PASS-THROUGH IN TÜRKIYE: A REGIME-DEPENDENT ANALYSIS USING A THRESHOLD ARDL APPROACH (2004Q1–2024Q4)

Öz

This study examines the regime-dependent asymmetry of exchange rate pass-through (ERPT) to consumer prices in Türkiye within a Threshold ARDL (TAR-ARDL) framework over 2004Q1–2024Q4 (T = 84). Using data from the CBRT-EVDS and TurkStat, the response of inflation to exchange-rate movements is estimated in a Phillips-curve-augmented specification. The findings indicate a statistically significant regime change at an annualized inflation level of roughly 21%; based on heteroskedasticity-robust wild bootstrap critical values, this threshold effect is significant at the 1% level and lies within a confidence interval derived from the Hansen (2000) likelihood-ratio profile. Estimated by Harvey-WLS and reported with HAC-robust standard errors, the model reveals a marked asymmetry: total USD/TRY short-run pass-through is 0.174 in the low-inflation regime but rises to 0.873 in the high-inflation regime — nearly five times stronger. This difference is statistically strong (HAC-robust Wald χ² = 77.48, p < 0.001) and is confirmed by three alternative threshold variables (4.97–6.80 times). The results suggest that price stability structurally weakens exchange-rate-driven inflationary pressures and underscore the central role of the exchange rate channel in the disinflation process.

Anahtar Kelimeler

• Exchange Rate Pass-Through
• Threshold ARDL
• Wild Bootstrap
• HAC
• Türkiye.

Etik Beyan

This study does not require approval from an ethics committee. A wet-signed declaration confirming that ethics committee approval is not required has been submitted among the manuscript's process files in the system.

Kaynakça

1. Alexius, A. ve Holmberg, M. (2024). Pass-through with volatile exchange rates and inflation targeting. Review of World Economics, 160(2), 377–387. https://doi.org/10.1007/s10290-023-00502-8
2. Asfuroğlu, D., Ertuğrul, A. ve Güneş, G. Ş. (2023). Are inflation expectations irrational in Turkey? Exchange rate pass-through analysis. Finans Politik and Ekonomik Yorumlar Dergisi, 665, 31–53.
3. Aydın, B. ve Igan, D. (2012). Bank lending in Turkey: Effects of monetary and fiscal policies. Emerging Markets Finance and Trade, 48(5), 78–104. https://doi.org/10.2753/REE1540-496X480505
4. Aytekin, İ., Bayrakdar, S. ve Aksoy, E. (2023). Türkiye'de döviz kuru ile enflasyon arasındaki uzun ve kısa dönemli ilişkinin incelenmesi. İktisat Politikası Araştırmaları Dergisi, 10(1), 87-112. https://doi.org/10.26650/JEPR1114402
5. Baharumshah, A. Z., Soon, S.-V. ve Wohar, M. E. (2017). Markov-switching analysis of exchange rate pass-through: Perspective from Asian countries. International Review of Economics and Finance, 51, 245-257. https://doi.org/10.1016/j.iref.2017.05.009
6. Beirne, J. ve Bijsterbosch, M. (2011). Exchange rate pass-through in central and eastern European EU member states. Journal of Policy Modeling, 33(2), 241–254. https://doi.org/10.1016/j.jpolmod.2010.11.001
7. Boswijk, H. P., Cavaliere, G., Georgiev, I. ve Rahbek, A. (2021). Bootstrapping non-stationary stochastic volatility. Journal of Econometrics, 224(1), 161–180. https://doi.org/10.1016/j.jeconom.2021.01.005
8. Caner, M. ve Hansen, B. E. (2001). Threshold autoregression with a unit root. Econometrica, 69(6), 1555–1596. https://doi.org/10.1111/1468-0262.00257

9. Caselli, F. G. ve Roitman, A. (2019). Nonlinear exchange-rate pass-through in emerging markets. International Finance, 22(3), 279–306. https://doi.org/10.1111/infi.12344
10. Choudhri, E. U. ve Hakura, D. S. (2006). Exchange rate pass-through to domestic prices: Does the inflationary environment matter? Journal of International Money and Finance, 25(4), 614–639. https://doi.org/10.1016/j.jimonfin.2005.11.009
11. Civcir, İ. ve Akçağlayan, A. (2010). Inflation targeting and the exchange rate: Does it matter in Turkey? Journal of Policy Modeling, 32(3), 339–354. https://doi.org/10.1016/j.jpolmod.2010.03.002
12. Cook, R. D. (1977). Detection of influential observation in linear regression. Technometrics, 19(1), 15–18. https://doi.org/10.2307/1268249
13. Çiçek, S. ve Boz, Ç. (2013). A new test of exchange rate pass-through in a small open economy: Evidence from asymmetric ARDL bounds approach. İktisat İşletme ve Finans, 28(333), 43–64. https://doi.org/10.3848/iif.2013.333.3840
14. Davidson, R. ve Flachaire, E. (2008). The wild bootstrap, tamed at last. Journal of Econometrics, 146(1), 162–169. https://doi.org/10.1016/j.jeconom.2008.08.003
15. Forbes, K., Hjortsoe, I. ve Nenova, T. (2018). The shocks matter: Improving our estimates of exchange rate pass-through. Journal of International Economics, 114, 255–275. https://doi.org/10.1016/j.jinteco.2018.07.005
16. Granger, C. W. J. (1969). Investigating causal relations by econometric models and cross-spectral methods. Econometrica, 37(3), 424–438. https://doi.org/10.2307/1912791
17. Hansen, B. E. (1996). Inference when a nuisance parameter is not identified under the null hypothesis. Econometrica, 64(2), 413–430. https://doi.org/10.2307/2171789
18. Hansen, B. E. (1999). Threshold effects in non-dynamic panels: Estimation, testing and inference. Journal of Econometrics, 93(2), 345–368. https://doi.org/10.1016/S0304-4076(99)00025-1
19. Hansen, B. E. (2000). Sample splitting and threshold estimation. Econometrica, 68(3), 575–603. https://doi.org/10.1111/1468-0262.00124
20. Hansen, B. E. ve Seo, B. (2002). Testing for two-regime threshold cointegration in vector error-correction models. Journal of Econometrics, 110(2), 293–318. https://doi.org/10.1016/S0304-4076(02)00097-0
21. Harvey, A. C. (1976). Estimating regression models with multiplicative heteroscedasticity. Econometrica, 44(3), 461–465. https://doi.org/10.2307/1913974
22. Hodrick, R. J. ve Prescott, E. C. (1997). Postwar U.S. business cycles: An empirical investigation. Journal of Money, Credit and Banking, 29(1), 1–16. https://doi.org/10.2307/2953682
23. İlhan, A., Akdeniz, C. ve Özdemir, M. (2023). Time-varying exchange rate pass-through to domestic prices: Evidence from Turkey. Romanian Journal of Economic Forecasting, 26(3), 162–182.
24. Kara, A. H., Tuğer, H. K., Özlale, Ü., Tuğer, B., Yavuz, D. ve Yücel, E. M. (2005). Exchange rate pass-through in Turkey: Has it changed and to what extent? CBRT Working Paper, 05/04.
25. Kara, A. H., Küçük-Tuğer, H., Özlale, Ü., Tuğer, B. ve Yücel, E. M. (2007). Exchange rate regimes and pass-through: Evidence from the Turkish economy. Contemporary Economic Policy, 25(2), 206–225. https://doi.org/10.1111/j.1465-7287.2007.00037.x
26. Kara, A. H. ve Sarıkaya, Ç. (2021). Enflasyon dinamiklerindeki değişim: Döviz kuru geçişkenliği güçleniyor mu? Koç University-TÜSİAD Economic Research Forum Working Paper Series, 2121.
27. Karabacak, M. (2023). Türkiye'de enflasyonun dinamikleri ve döviz kurunun yurtiçi fiyatlara geçiş etkisi. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 18(1), 252–270. https://doi.org/10.17153/oguiibf.1255298
28. Kotil, E. (2020). Exchange rate pass-through investigation for Turkish economy. Frontiers in Applied Mathematics and Statistics, 5, 66. https://doi.org/10.3389/fams.2019.00066
29. MacKinnon, J. G., Nielsen, M. Ø. ve Webb, M. D. (2023). Cluster-robust inference: A guide to empirical practice. Journal of Econometrics, 232(2), 272–299. https://doi.org/10.1016/j.jeconom.2022.04.001
30. Mammen, E. (1993). Bootstrap and wild bootstrap for high dimensional linear models. Annals of Statistics, 21(1), 255–285. https://doi.org/10.1214/aos/1176349025
31. Mishkin, F. S. (2008). Exchange rate pass-through and monetary policy. NBER Working Paper, 13889. https://doi.org/10.3386/w13889
32. Newey, W. K. ve West, K. D. (1987). A simple, positive semi-definite, heteroskedasticity and autocorrelation consistent covariance matrix. Econometrica, 55(3), 703–708. https://doi.org/10.2307/1913610
33. Polat, M. A. (2020). Döviz kuru ile enflasyon arasındaki geçişkenlik: Türkiye örneği. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20(3), 145–168. https://izlik.org/JA57ZJ96NH
34. Sarı, S. (2024). Türkiye ekonomisinde döviz kurunun geçiş etkisi: 2009-2023 dönemi için bir zaman serisi analizi. Journal of Academic Opinion, 4(2), 77–84.
35. Şanlı, O. (2022). Döviz kuru dalgalanmalarının enflasyona etkisi: Türkiye örneği. ODÜ Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 12(3), 2487–2514. https://doi.org/10.48146/odusobiad.1082470
36. Şeker, H. (2022). Türkiye'de kur-enflasyon geçişkenliği üzerine ekonometrik bir analiz. Finans Ekonomi ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 7(1), 131–142. https://doi.org/10.29106/fesa.1068026
37. Taylor, J. B. (2000). Low inflation, pass-through, and the pricing power of firms. European Economic Review, 44(7), 1389–1408. https://doi.org/10.1016/S0014-2921(00)00037-4
38. Tunç, C. ve Kılınç, M. (2018). Exchange rate pass-through in a small open economy: A structural VAR approach. Bulletin of Economic Research, 70(4), 410–422. https://doi.org/10.1111/boer.12162
39. Türel, M. ve Orhan, A. (2022). Asymmetries in exchange rate pass-through in Turkey: A threshold VAR analysis. Prague Economic Papers, 2022(3-4), 276–295. https://doi.org/10.18267/j.pep.806
40. Türkiye İstatistik Kurumu (2025, 3 Mart). Tüketici fiyat endeksi, Şubat 2025. https://data.tuik.gov.tr adresinden 25 Mayıs 2026 tarihinde alındı.
41. Vo, D. H. ve Vu, N. T. (2024). Exchange rate pass-through for European Union countries. PLOS ONE, 19(8), e0309527. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0309527
42. Yanar, R. ve Berk, E. (2023). Döviz kurundaki değişimlerin yurtiçi üretici ve tüketici fiyatlarına geçiş etkisi: Türkiye üzerine bir uygulama. Gaziantep University Journal of Social Sciences, 22(1), 223–238. https://doi.org/10.21547/jss.1187052