Şekileme (Sicileme) Söyleyiş Tarzı ve Âşık Şekileme (Sicileme)

Yıl 2026, Sayı: 372, 200 - 214, 03.01.2026

Hayrettin İvgin

Öz

Şekileme (sicileme) bir tür müdür, bir şiir biçimi midir? Hâlâ tartışılmaktadır.
Oysaki şekileme (sicileme) bir söyleyiş tarzıdır. Üstelik oldukça zor ve ustalık
isteyen bir beceridir.Yazıda şekilemenin (sicilemenin) bu yönü araştırılmakta
ve bir sonuca bağlanmaktadır. Ayrıca bu tarz şiirlerin ortak özelliklerinin
tespiti yapılmaktadır. Yazının diğer bir bölümünde, Âşık Şenlik’in şiirlerinde
şekileme (sicileme) anlatılmaktadır. Âşık Şenlik’in bu tarz üç şiiri örnek olarak
verilmektedir. “Hoşaretin Pireleri”, “Kimdir”, “Eylerem” adlı şiirler örnek olarak
verilirken Şekileme (sicileme) tarzının da nasıl olabildiği ortaya
konulmaktadır. “Kimidir” dönerayaklı şiirin, 1. bendinde tek kafiye, 2.
bendinde iki kafiye, 3. bendinde üç kafiye özelliği bulunduğu
belirtilmektedir.Âşık Şenlik’in bu üç Şekileme (sicileme) tarzı şiiri yazıda
incelenmekte, Şenlik’in ne kadar güçlü bir sanatçı âşık olduğuna da vurgu
yapılmaktadır. Şekileme (sicileme)nin biçim olarak divan edebiyatındaki
musammatlara özenmek isteğinin sonucunda böyle bir tarzın ortaya çıktığı
yazıda ifade edilmektedir

Anahtar Kelimeler

Âşık Şenlik , şekileme (sicileme) , şeki (nukha) , tarz (biçim) , kafiye iç kafiyele

Etik Beyan

Etik rapor gerekmemektedir. Derginin ve Dergipark'ın etik ilke ve kurallarına uyulmuştur.

Şekileme (Sicileme) Style/Way of Speaking/Saying and Şekileme (Sicileme) Ashiq Şenlik Poems

Öz

Is Şekileme (sicileme) (way of saying in folk literature) a genre, a form of
poetry? It is still being discussed. However, Şekileme (sicileme) iis a way of
saying. Moreover, it is a very difficult and demanding skill. In the article, this
aspect of Şekileme (sicileme) is investigated and a conclusion is drawn. In
addition, the common features of such poems are determined. Another part of
the article describes Şekileme (sicileme) in Ashiq Şenlik's poems. Three such
poems of Ashiq Şenlik are given as examples. While the poems named “H
Hoşaretin Pireleri”, “Kimdir”, “Eylerem” are given as examples, it is also revealed
how the Şekileme (Sicileme) style can be. It is stated that there is a single
rhyme feature in the 1st paragraph of the poem " Kimidir ", two rhymes in the
2nd paragraph, and three rhymes in the 3rd paragraph. These three Şekileme
(Sicileme) poems of Ashiq Şenlik are analyzed in the article, and it is
emphasized that Şenlik is a powerful minstrel artist. It is stated in the article
that such a style emerged as a result of Şekileme (Sicileme)'s desire to
emulate the musammats (verse type in Turkish literature) in divan literature as
a form.

Anahtar Kelimeler

Ashiq Şenlik , Âşık Şenlik , shaping (sicileme) , shape (nukha) , style (form) , internal rhymes

Kaynakça

• Alptekin, A. B. (1989). Çıldırlı Âşık Şenlik bibliyografyası. Kültür Bakanlığı Milli Folklor Araştırma Dairesi: 95, Biyografiler-Bibliyografyalar Dizisi: 19, Öztek. Ankara, s. 16 ve s. 17.
• Aslan, E. (1992). Çıldırlı Âşık Şenlik/Hayatı-Şiirleri-Karşılaşmaları-Hikâyeleri. Dicle Üniversitesi Eğitim Fakültesi, Diyarbakır, s. 54.
• Çıldırlı Âşık Şenlik Divanı (Hayatı-Şiirleri-Araştırmaları-Hikâyeleri). (Hazırlayanlar: A. Berat Alptekin M. Nizamettin Coşkun), (2006). Çıldır Belediyesi No: 1, (Derleyen: H. Çetinkaya), Ankara, s. 285-288 ve s. 495-497.