Azerbaycan Halk Kültüründe Misafirperverlik Geleneği ve Kültürel Özü

Öz

Bu çalışmada Azerbaycan folklorunda misafirperverlik konusu folklorik metin çözümlemesi yöntemiyle incelenmiştir. Tematik tarama yapılarak misafirperliğe dair motifler tespit edilmiş ve kültürel kodlar açısından değerlendirilmiştir. Geleleneğin sosyal ve kültürel hayattaki işlevleri analiz edilmiş, modern dönemde misafirperverliğin ulusal değerlerle ve küreselleşme süreçleriyle ilişkisi gösterilmiştir. Böylelikle misafirperverlik motiflerinin kültürlerarası diyalog ve hümanist ilkelerle bağlantısı, geleneğin günümüzdeki geçerliliğini kanıtlamaktadır. Azerbaycan halkının kültürel kimliğinin temel göstergelerinden birisi olarak şekillenen misafirperverlik geleneği, halkın manevi dünyasında da öenmli bir yer tutmaktadır.Folklor örneklerinde masallarda, destanlarda, atasözlerinde, mani ve tören geleneklerinde misafirin karşılanması, saygıyla uğurlanması, ona sevgi ve hürmet gösterilmesi süreçleri, derin sanatsal ve manevi içerikle ifade edilmektedir. Misafirperverlik yalnızca sosyal bir davranış kuralı değil, aynı zamanda ulusal ahlakın, hümanizm ve paylaşma değerlerinin bir tezahürü olarak sunulmaktadır. Folklorun çeşitli türlerindeki bu gelenek hem günlük yaşam ilişkilerinde hem de manevi değerlerin aktarılmasında önemli bir araç rolü oynamaktadır. Destanlarda misafire saygı göstermeyen kişi manevi açıdan olumsuz bir karakter olarak sunulmakta, bu da halkın etik düşüncesinde misafirperverliğin yüce bir değer olarak kabul edildiğini göstermektedir. Misafirperverlik geleneği yüzyıllar boyunca halkınyaşam tarzı, aile ilişkileri, tören kültürü ve dînî inançlarıyla sıkı bir şekilde bağlantılı olmuş, bugün de Azerbaycan halkının kültürel davranış normlarında güncelliğini korumaktadır. Yapılan araştırmalar göstermektedir ki misafirperverlik Azerbaycan folklorunun temel etik ve kültürel kategorilerinden biri olmakla birlikte, halkın hümanist dünya görüşünün ve birlik ile barış çağrısının taşıyıcısıdır. Bu gelenek hem ulusal öz farkındalığın ifadesi hem de Azerbaycan kültürünün dünyaya tanıtımında önemli bir unsur olarak değerlendirilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Azerbaycan folkloru
• misafirperverlik
• ulusal değerler
• kültür
• gelenek

The Tradition and Cultural Essence of Hospitality in Azerbaijani Folk Culture

Öz

This study examines the theme of hospitality in Azerbaijani folklore using folklore text analysis. Motifs related to hospitality were identified through thematic analysis and evaluated in terms of cultural codes. The functions of the tradition in social and cultural life were analyzed, and the relationship between hospitality, national values, and the processes of globalization in the modern era was demonstrated. The connection of hospitality motifs with intercultural dialogue and humanist principles proves the tradition's relevance today. The tradition of hospitality holds an important place in the spiritual world of the Azerbaijani people, and this characteristic has taken shape as one of the fundamental indicators of their cultural identity. In folklore examples, fairy tales, epics, proverbs, folk songs, and ceremonial traditions, the idea of welcoming a guest, greeting them respectfully, and showing them love and respect is expressed with deep artistic and spiritual content. Hospitality is presented not only as a rule of social behavior but also as a manifestation of national morality, humanism, and the values of sharing. In various folk tales, this tradition plays a role as a tool both in daily life relationships and in the transmission of spiritual values. In epics, a person who disrespects a guest is portrayed as a morally negative character; this shows that hospitality is considered a high value in the ethical thinking of the people. The tradition of hospitality has been closely linked to the lifestyle, family relations, ceremonial culture, and religious beliefs of the people for centuries, and it retains its importance in the cultural norms of the Azerbaijani people today. Research shows that hospitality is one of the fundamental ethical and cultural categories in Azerbaijani folk tales, but also a carrier of the people's humane worldview and a call for unity and peace. This tradition is considered an expression of national self-awareness and an important element in introducing Azerbaijani culture to the world.

Anahtar Kelimeler

• Azerbaijani folklore
• hospitality
• national values
• culture
• tradition

Kaynakça

1. Azerbaycan atasözleri ve deyimleri. ( 1987 ) Bakü ; Karaağac - 264 s.
2. Azerbaycan Halk edebiyatı antolojisi. (2009). Bakü, Çıraq, 452 s.
3. Aliyev, R. (2014). Azerbaycan sözlü halk edebiyatı. Bakü, 350 s.