Okul Öncesi Dönem Çocuklarında Bağırsak Parazitlerinin Yaygınlığı ve İlişkili Faktörler: Sivas/Suşehri Örneği

Öz

Amaç: Bu araştırma, okul öncesi dönemdeki çocuklarda bağırsak parazitlerinin yaygınlığını belirlemek ve bağırsak paraziti görülme durumu ile ilişkili faktörleri incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Yöntem: Kesitsel tipte yürütülen araştırma, Sivas ilinin Suşehri ilçesinde bulunan okul öncesi eğitim kurumlarına devam eden 3–6 yaş grubu 137 çocuk ile gerçekleştirilmiştir. Her çocuktan bir dışkı örneği ve bir selofan bant örneği alınmıştır. Dışkı örnekleri serum fizyolojik ve lugol preparatları hazırlanarak, selofan bant örnekleri ise direkt mikroskobik yöntemle değerlendirilmiştir. Araştırmaya ilişkin sosyodemografik, beslenme, hijyen ve çevresel veriler Kişisel Bilgi Formu ile toplanmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, Pearson ki-kare testi ve Fisher kesin ki-kare testi kullanılmıştır. Bulgular: Araştırmaya katılan çocukların %15,3’ünde (n=21) en az bir bağırsak paraziti saptanmıştır. En sık belirlenen parazit Entamoeba coli (%11,7) olup, bunu Giardia intestinalis (%4,4) ve Enterobius vermicularis (%1,5) izlemiştir. Çocukların %2,2’sinde birden fazla parazit türü birlikte saptanmıştır. Bağırsak paraziti görülme durumu ile incelenen değişkenler arasında yalnızca baba eğitim düzeyi arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmuştur (p=0,008). Yaş, cinsiyet, gelir durumu, anne eğitim düzeyi, ebeveynlerin çalışma durumu, beslenme alışkanlıkları, hijyen uygulamaları ve çevresel özellikler ile bağırsak paraziti görülme durumu arasında anlamlı ilişki saptanmamıştır (p>0,05). Sonuç: Araştırmada okul öncesi çocuklarda bağırsak parazitlerinin halen önemli bir sağlık sorunu olduğu belirlenmiştir. En sık saptanan parazitin Entamoeba coli olması, fekal-oral bulaş açısından hijyen uygulamalarının önemini göstermektedir. Elde edilen bulguların, okul öncesi kurumlarda yürütülecek koruyucu sağlık hizmetlerinin planlanmasında ve toplum sağlığı hemşireliği uygulamalarının geliştirilmesinde yol gösterici olacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Bağırsak parazit enfeksiyonları
• Okul öncesi çocuklar
• Prevalans
• Risk faktörleri
• Halk sağlığı hemşireliği

Destekleyen Kurum

Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu

Proje Numarası

1919B012218639, 2022/2 Term

Etik Beyan

Çalışma için Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Girişimsel Olmayan Araştırmalar Etik Kurulu'ndan etik onay alınmıştır (Karar No: 2023-04/19).

Teşekkür

Yazarlar, sağladığı mali destek için TÜBİTAK'a teşekkür eder.

Prevalence of Intestinal Parasites and Associated Factors Among Preschool Children in Suşehri District of Sivas, Türkiye

Öz

Purpose: This study was conducted to determine the prevalence of intestinal parasites among preschool children and to investigate factors associated with intestinal parasitic infections. Material and Methods: This cross-sectional study was conducted with 137 children aged 3–6 years attending preschool educational institutions in Suşehri district of Sivas, Türkiye. One stool sample and one cellophane tape specimen were collected from each child. Stool samples were examined using saline and Lugol’s iodine wet mount preparations, while cellophane tape specimens were evaluated by direct microscopic examination. Sociodemographic, nutritional, hygiene-related, and environmental data were collected using a Personal Information Form. Descriptive statistics, Pearson’s chi-square test, and Fisher’s exact test were used for data analysis. Results: At least one intestinal parasite was detected in 15.3% (n = 21) of the children. The most frequently identified parasite was Entamoeba coli (11.7%), followed by Giardia intestinalis (4.4%) and Enterobius vermicularis (1.5%). More than one parasite species was detected in 2.2% of the children. Among the variables examined, only paternal educational level was significantly associated with intestinal parasite positivity (p = 0.008). No significant associations were found between intestinal parasite positivity and age, sex, household income, maternal educational level, parental employment status, dietary habits, hygiene practices, or environmental characteristics (p > 0.05). Conclusion: The findings indicate that intestinal parasites remain an important health problem among preschool children. The predominance of Entamoeba coli highlights the importance of hygiene practices in preventing fecal–oral transmission. The results may contribute to the planning of preventive health services in preschool institutions and to the development of public health nursing practices.

Anahtar Kelimeler

• Intestinal parasitic diseases
• Preschool children
• Prevalence
• Risk factors
• Public health nursing

Destekleyen Kurum

The Scientific and Technological Research Council of Türkiye (TÜBİTAK)

Proje Numarası

1919B012218639, 2022/2 Term

Etik Beyan

Ethical approval for the study was obtained from the Non-Interventional Research Ethics Committee of Sivas Cumhuriyet University (Decision No: 2023-04/19)

Teşekkür

The authors would like to thank TÜBİTAK for its financial support.

Kaynakça

1. Akın, L. (2012). Paraziter enfeksiyonların kontrolü. In Ç. Güler, L. Akın (Ed.), Halk sağlığı temel bilgiler (Cilt 3, ss. 1425-1430). Ankara: Hacettepe Üniversitesi Yayınları.
2. Arıkan, İ., Gülcan, A., Dıbeklıoğlu, S. E. (2016). Investigation of Factors Affecting Frequency of Intestinal Parasites in Primary School Students in an Urban Region in Turkey. Central European Journal of Public Health, 24(3), 193-198. https://dx.doi.org/10.21101/cejph.a4231
3. Ataş, A. D. (2020). The Distribution of Pathogenic Intestinal Parasites in Sivas Cumhuriyet University Faculty of Medicine Research and Application Hospital Between 2006-2018. Turkish Journal of Parasitology, 44(1), 25-30. https://dx.doi.org/10.4274/tpd.galenos.2020.6619
4. Azzam, A., Khaled, H. (2025). Prevalence and Risk Factors of Intestinal Parasitic Infections Among Preschool and School-Aged Children in Egypt: A Systematic Review and Meta-Analysis. BMC Public Health, 25(1), 2160. https://dx.doi.org/10.1186/s12889-025-23325-8
5. Belkessa, S., Ait-Salem, E., Laatamna, A. et al. (2021). Prevalence and Clinical Manifestations of Giardia intestinalis and Other Intestinal Parasites in Children and Adults in Algeria. The American Journal of Tropical Medicine and Hygiene, 104(3), 910-916. https://dx.doi.org/10.4269/ajtmh.20-0187
6. Çamdalı, S., Teke, M. T., Eren, M. T. et al. (2024). Investigation of Head Lice and Intestinal Parasites in Primary and Secondary School Students in Sivas. Turkish Journal of Parasitology, 48(1), 32-38. https://dx.doi.org/10.4274/tpd.galenos.2023.04796
7. Doni, N. Y., Zeyrek, F. Y., Simsek, Z. et al. (2015). Risk Factors and Relationship Between Intestinal Parasites and the Growth Retardation and Psychomotor Development Delays of Children in Şanlıurfa, Turkey. Turkish Journal of Parasitology, 39(4), 270-276. https://dx.doi.org/10.5152/tpd.2015.3620
8. El-Sayed, N. M., Ramadan, M. E. (2017). The Impact of Intestinal Parasitic Infections on the Health Status of Children: An Overview. Journal of Pediatric Infectious Diseases, 12(4), 209-213. https://dx.doi.org/10.1055/s-0037-1603576

9. Erbaş, İ. C., Alataş, Ş. Ö., Belet, N. (2022). Çocuklarda Sistemik Paraziter Enfeksiyonlar. Türkiye Klinikleri Çocuk Enfeksiyon Hastalıkları - Özel Konular, 3(1), 10-20.
10. Girma, A., Genet, A. (2024). Magnitude and Determinants of Intestinal Parasites among Children under Five in Ethiopia During 2010-2023: A Systematic Review and Meta-Analysis. Fetal and Pediatric Pathology, 43(1), 47-65. https://dx.doi.org/10.1080/15513815.2023.2284920
11. Gürses, G., Yentür Doni, N., Gümüşçü, N. (2025). Şanlıurfa Eyyübiye İlçesi Anaokullarındaki İntestinal Parazit Prevalansı. Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, 22(2), 324-329. https://dx.doi.org/10.35440/hutfd.1635064
12. Halidi, A. G., Yaran, K., Aydemir, S. et al. (2025). Prevalence of intestinal parasites in school-age children in Turkey: A systematic review and meta-analysis. PLOS Neglected Tropical Diseases, 19(6), e0013186. https://dx.doi.org/10.1371/journal.pntd.0013186
13. Khan, W., Rahman, H., Rafiq, N. et al. (2022). Risk factors associated with intestinal pathogenic parasites in schoolchildren. Saudi Journal of Biological Sciences, 29(4), 2782-2786. https://dx.doi.org/10.1016/j.sjbs.2021.12.055
14. Mekonnen, H. S., Ekubagewargies, D. T. (2019). Prevalence and factors associated with intestinal parasites among under-five children attending Woreta Health Center, Northwest Ethiopia. BMC Infectious Diseases, 19(1), 256. https://dx.doi.org/10.1186/s12879-019-3884-8
15. Önk, A., Karapınarlı, K., Arslan, M. Ö. (2024). Edremit ilçesi ilkokul çocuklarında Enterobius vermicularis enfeksiyonları ve risk faktörlerinin değerlendirilmesi. Türk Mikrobiyoloji Cemiyeti Dergisi, 54(3), 182-189.
16. Özcel, M. A., Özbel, Y., Ak, M. (2007). Özcel’in tıbbi parazit hastalıkları. İzmir: Türkiye Parazitoloji Derneği. Özdil, K., Karataş, N., Zincir, H. (2020). Halk Sağlığı Uygulamalarının Enterobius Vermicularis’in Korunma ve Kontrolündeki Önemi. Nevşehir Bilim ve Teknoloji Dergisi, 9(2), 154-163. https://dx.doi.org/10.17100/nevbiltek.696744
17. Sorguç, Y. (2025). 2017-2022 Yılları Arasında (6 Yıllık Dönemde), Çocuklarda Saptanan Parazitlerin Sıklığı ve Dağılımı. Turkish Journal of Parasitology. https://dx.doi.org/10.4274/tpd.galenos.2024.84756
18. Stensvold, C. R. (2025). Aspects of Genetic Diversity, Host Specificity and Public Health Significance of SingleCelled Intestinal Parasites Commonly Observed in Humans and Mostly Referred to as ‘Non-Pathogenic’. Apmis, 133(9), e70036. https://dx.doi.org/10.1111/apm.70036
19. Tekalign, E., Sebeta, A., Nureye, D. et al. (2024). Intestinal parasitic infections among children aged 7-14 years in Mizan-Aman city, Southwest Ethiopia: A community based cross-sectional study. Frontiers in Public Health, 12, 1478293. https://dx.doi.org/10.3389/fpubh.2024.1478293
20. World Health Organization. (2020). 2030 targets for soiltransmitted helminthiases control programmes. World Health Organization. Available from https://www.who.int/publications/i/item/978924000 0315
21. Yurdakul Ertürk, E., Karaman, Ü., Kaşko Arıcı, Y. et al. (2021). Epidemiology of Intestinal Parasites in Pediatric Patients: Example of Ordu Province. Online Turkish Journal of Health Sciences, 6(3), 391-397. https://dx.doi.org/10.26453/otjhs.892677
22. Zorbozan, O., Turgay, N. (2023). İntestinal Parazit Sıklıklarında Değişim Eğiliminin İzlenmesi; 2018 ve 2022 Yılı Verileri. Turkish Journal of Parasitology, 47(1), 59-63. https://dx.doi.org/10.4274/tpd.galenos.2023.66376