Bir halk sağlığı problemi olan şaşılıkların mitokondriyal sitopatilerle birlikteliği

Öz

Şaşılık gözlerde kayma olarak bilinen sabit veya aralıklı olarak göz hareketlerinde sapma ve azalmış binoküler görme ile karakterize genellikle ambliyopi ile sonuçlanan heterojen bir grup hastalıktan oluşmaktadır. Şaşılığın değişik sınıflamaları mevcuttur. Manifest şaşılıkları; konkomitant ve inkomitant olarak ikiye ayırabiliriz. Konkomitant şaşılık; çocuklarda sık görülen, kayan gözün her bakış pozisyonunda fikse eden göze eşlik ettiği ve kayma açısının her bakış pozisyonunda aynı olduğu bir şaşılık formudur. İnkomitant şaşılık ise erişkinlerde sık görülen, kayma açısının her bakış pozisyonunda farklı olduğu, bir veya birden fazla göz kasının felcine bağlı olarak ortaya çıkan paralitik bir şaşılık formudur. Konkomitant şaşılığın genetiği karmaşık yapısından dolayı tam olarak aydınlatılamamıştır. İnkomitant form toplumda daha az görülmesine rağmen, genetiği konkomitant forma göre daha fazla aydınlatılabilmiştir. Mitokondriyal sitopatiler; anneden aktarılan mitokondriyal DNA’nın MtDNA silinmesi veya mutasyonu sonucu oluşan ve adenozin trifosfat ATP üretiminin bozulmasına yol açan bir grup hastalıktan oluşmaktadır. Mitokondriyal sitopatilerde oluşan mutasyonlar sonucunda öncelikle kasların yoğun olduğu, oksidatif fosforilasyon ihtiyacının fazla olduğu organlar önemli derecede etkilenmektedir. Göz kapaklarından ekstraoküler kaslara, retinaya kadar tüm görme sistemi yüksek oksidatif fosforilasyona ihtiyaç duymaktadır. Bu yüzden göz ilk etkilenen organlardan birisidir. Mitokondriyal bulgular ise şaşılık ve pitozistir. Mitokondriyal DNA mutasyonları ve silinmeleri sonucu oluşan özel şaşılık tipleri ise kronik progressif eksternal oftalmopleji KPEO ve Kearns-Sayre Sendromu KSS ’dur. Şaşılıkta genetiğin rolünün aydınlatılması hastalık patogenezinin daha iyi anlaşılmasına ve daha etkin tedavi protokolleri geliştirilmesine basamak olacaktır. Mevcut tedavi yöntemleri ile tedavide yetersiz kaldığımız olguları daha sıkı takip etmemizi ve farklı tedavi yöntemleri geliştirmemizi klinikte çok kolay birbirine karışabilecek olan inkomitant şaşılıkların bir bölümünü oluşturan mitokondriyal şaşılıkların klinik ve genetik özelliklerini ortaya koymayı amaçladık.sitopatilerde en sık gözlenen sağlayacaktır. Bu derlemede; sitopatilerle birlikte görülen

Anahtar Kelimeler

• Mitokondri, DNA, şaşılık, oftalmopleji, eksternal, kronik, progressif

The association of strabismus- a public health problem- with mitochondrial cythopathies

Öz

Strabismus which is known as misalignment of eyes, is characterized with stable or intermittent aberrance of eye movements along with reduced binocular vision and it is composed of a heterogeneous group of diseases which are generally concluded with ambliyopia. There are variable classifications of strabismus. We can separate manifest strabismus into two, as concomitant and incomitant. Concomitant strabismus which is often observed in children is a form of strabismus, in which squinting eye accompanies with fixed eye in every view position and the angle of eye shearing is identical in every view position. Whereas, incomitant strabismus is frequently observed in adults, the angle of eye shearing is different in every view position and it is a paralytic form of strabismus which occurs due to the paralysis of one or more of the eye muscles. The genetics of the concomitant strabismus is not precisely enlightened because of its complicated structure. Although, incomitant form of strabismus is observed in lesser extent in the general population; its genetics are enlightened more compared to the concomitant form of strabismus. Mitochondrial cytopathies are composed of a group of diseases that occur as the result of deletion or mutation of maternally transmitted mitochondrial DNA MtDNA and this group of disorders causes the disruption of ATP adenosine triphosphate production. In the result of mutations that have occurred in the mitochondrial cytopathies; at the first place are organs which Bu yüzden göz ilk etkilenen organlardan birisidir. Mitokondriyal bulgular ise şaşılık ve pitozistir. Mitokondriyal DNA mutasyonları ve silinmeleri sonucu oluşan özel şaşılık tipleri ise kronik progressif eksternal oftalmopleji KPEO ve Kearns-Sayre Sendromu KSS ’dur. Şaşılıkta genetiğin rolünün aydınlatılması hastalık patogenezinin daha iyi anlaşılmasına ve daha etkin tedavi protokolleri geliştirilmesine basamak olacaktır. Mevcut tedavi yöntemleri ile tedavide yetersiz kaldığımız olguları daha sıkı takip etmemizi ve farklı tedavi yöntemleri geliştirmemizi klinikte çok kolay birbirine karışabilecek olan inkomitant şaşılıkların bir bölümünü oluşturan mitokondriyal şaşılıkların klinik ve genetik özelliklerini ortaya koymayı amaçladık.sitopatilerde en sık gözlenen sağlayacaktır. Bu derlemede; sitopatilerle birlikte görülen

Anahtar Kelimeler

• Mitochondria, DNA, strabismus, ophthalmoplegia, external, chronic, progressive

Kaynakça

1. Abrahamsson M, Magnusson G, Sjostrand J. Inheritance of strabismus and the gain of using heredity to determine opulations at risk of developing strabismus. Acta Ophthalmol Scand, 1999; 77 (6): 653-57.
2. Michaelides M, Moore AT. The genetics of strabismus. J Med Genet, 2004; 41 (9):641-6.
3. Kaukonen J, Juselius JK, Tiranti V, Kyttälä A, Zeviani M, Comi G, et al. Role of adenine nucleotide translocator 1 in mtDNA maintenance. Science, 2000; 289 (5480): 782–85.
4. Spelbrink JN, Li FY, Tiranti V, Nikali K, Yuan QP, Tariq M, et al. Human mitochondrial DNA deletions associated with mutations in the gene encoding Twinkle, a phage T7 gene 4-like protein localized in mitochondria. Nat Genet, 2001; 28 (3): 223–31.
5. Korhonen JA, Gaspari M, Falkenberg M. Twinkle has 59 to 39 DNA helicase activity and is specifically stimulated by mitochondrial single-stranded DNA binding protein. J Biol Chem, 2003; 278 (49): 48627–32.
6. Van Goethem G, Dermaut B, Löfgren A, Martin JJ, Van Broeckhoven C. Mutation of POLG is associated with progressive external ophthalmoplegia characterized by mtDNA deletions. Nat Genet, 2001; 28 (3): 211–2.
7. Copeland WC, Ponamarev MV, Nguyen D, Kunkel TA, Longley MJ. Mutations in DNA polymerase gamma cause error prone DNA synthesis in human mitochondrial disorders. Acta Biochim Pol, 2003; 50 (1) : 155-67.
8. Goethem GV, Löfgren A, Dermaut B, Ceuterick C, Martin JJ, Broeckhoven CV. Digenic progressive external ophthalmoplegia in a sporadic patient: recessive mutations in POLG and C10orf2/Twinkle. Hum Mutat, 2003; 22 (2): 175–6.

9. Pepin B, Mikol J, Goldstein B, Aron JJ, Lebuisson DA. Familial mitochondrial myopathy with cataract. J Neurol Sci, 1980; 45: 191-203.
10. Fratter C, Gorman GS, Stewart JD, Buddles M, Smith C, Evans J, et al. The clinical, histochemical, and molecular spectrum of PEO1 (Twinkle)-linked adPEO. Neurology, 2010; 74: 1619-26.
11. Milone M, Wang J, Liewluck T, Chen LC, Leavitt JA, Wong LJ. Novel POLG splice site mutation and optic atrophy. Arch Neurol, 2011; 68 (6), 806.
12. Melberg A, Arnell H, Dahl N, Stalberg E, Raininko R. Oldfors A, et al. Anticipation of autosomal dominant progressive external ophthalmoplegia with hypogonadism. Muscle Nerve, 1996; 19: 1561-69.
13. Van Goethem G, Martin JJ, Lofgren A, Dehaene I,
14. Tack P, Van Zandycke M, et al. Unusual presentation and clinical variability in Belgian pedigrees with progressive external ophthalmoplegia and multiple deletions of mitochondrial DNA. Europ J Neurol, 1997; 4: 476-84.
15. Young, MJ, Longley MJ, Li FY, Kasiviswanathan R, Wong
16. LJ, Copeland WC. Biochemical analysis of human POLG2 variants associated with mitochondrial disease. Hum Molec Genet, 2011; 20: 3052-66.
17. Melberg A, Holme E, Oldfors A, Lundberg PO.
18. Rhabdomyolysis in autosomal dominant progressive external ophthalmoplegia. Neurol, 1998; 50: 299-300.
19. Fratter C, Raman P, Alston CL, Blakely EL, Craig
20. K, Smith C, et al. RRM2B mutations are frequent in familial PEO with multiple mtDNA deletions. Neurol, 2011; 76: 2032-34.
21. Harvey JN, Barnett D. Endocrine dysfunction in
22. Kearns-Sayre Syndrome. Clin Endocrinol (Oxf), 1992; 37 (1): 97–103.
23. Berio A, Piazzi A. Multiple endocrinopathies (growth
24. hormone deficiency, autoimmune hypothyroidism and diabetes mellitus) in Kearns-Sayre Syndrome, Pediatr Med Chir, 2013; 35 (3): 137-40.
25. Kearns TP, Sayre GP. Retinitis pigmentosa, external
26. ophthalmophegia, and complete heart block: unusual syndrome with histologic study in one of two cases. AMA Arch Ophthalmol, 1958; 60: 280–9.
27. Pfeffer G, Sirrs S, Wade NK, Mezei MM. Multi
28. system disorder in later-onset chronic progressive external ophthalmoplegia. Can J Neurol Sci, 2011; 38 (1): 119-23.
29. Zeviani M, Moraes CT, DiMauro S, Nakase H, Bonilla
30. E, Schon EA, et al. Deletions of mitochondrial DNA in Kearns-Sayre syndrome. Neurol, 1998; 51 (6):1525-a.
31. Lestienne P, Ponsot G. Kearns-Sayre syndrome with
32. muscle mitochondrial DNA deletion. Lancet, 1988; 331: 885.
33. Lertrit P, Imsumran A, Karnkirawattana P, Devahasdin
34. V, Sangruchi T, Atchaneeyasakul LO, et al. A unique 3.5-kb deletion of the mitochondrial genome in Thai patients with Kearns-Sayre syndrome. Hum Genet, 1999; 105 (1-2) 127–31.
35. Phadke M, Lokeshwar MR, Bhutada S, Tampi C,
36. Saxena R, Kohli S, et al. Kearns Sayre Syndrome- case report with review of literature. Indian J Pediatr, 2012; 79 (5): 650-4.
37. Schaefer AM, McFarland R, Blakely EL, Langping
38. H, Wittlaker RG, Taylor RW, et al. Prevalence of mitochondrial DNA disease in adults. Ann Neurol, 2008; 63 (1): 35-9.
39. Moraes CT, DiMauro S, Zeviani M, Lombes A, Shanske
40. S, Miranda AF, et al. Mitochondrial DNA deletions in progressive external ophthalmoplegia and Kearns- Sayre syndrome. New Eng J Med, 1989; 320: 1293-99.