Hemşirelik Bakımında Teknolojinin Farmakon Etkisi

Öz

Sağlık hizmetleri, teknolojik gelişmelerden etkilenmekte ve teknolojiyi yoğun olarak kullanmaktadır. Hemşirelerin gelişen teknolojiyi kullanmada bireyin bakımının nasıl etkilediğini bilmesi önem taşımaktadır. Hemşirelerin teknolojiyi kullanması bakımı kolaylaştırıp daha etkili kılarken, teknoloji ile uygulanan bakım sayesinde komplikasyonların azaldığı ve hastaların yaşam kalitelerinin arttığı saptanmıştır. Ayrıca gelişen teknoloji ile sağlık hizmetlerine ulaşım kolaylaşmış, maliyetler düşmüş ve bakımın kalitesi artmıştır. Ancak hemşirelik bakımında teknolojinin avantajları olduğu gibi dezavantajları da bulunmaktadır. Özellikle hemşirelik bakımında yapay zekanın, robotların kullanılması birtakım etik sorunlara yol açmaktadır. Bu açıdan, hemşirelerin teknolojiyi bakım sürecinde yardımcı araç olarak görmesi ve onu bilinçli bir şekilde yönetebilmesi önemlidir. Bu derlemede, hemşirelik bakımında teknolojinin hem yararları hem de potansiyel zararları ele alınacaktır.

Anahtar Kelimeler

• Hemşirelik
• hemşirelik bakımı
• teknoloji

Pharmacon Effect of Technology in Nursing Care

Öz

Health services are affected by technological developments and use technology intensively. It is important for nurses to know how the use of developing technology affects the care of the individual. While the use of technology by nurses makes care easier and more effective, it has been determined that complications are reduced and the quality of life of patients is increased thanks to the care applied with technology. In addition, access to health services has become easier with developing technology, costs have decreased and the quality of care has increased. However, technology in nursing care has advantages as well as disadvantages. In particular, the use of artificial intelligence and robots in nursing care causes some ethical problems. In this respect, it is important for nurses to see technology as an auxiliary tool in the care process and to be able to manage it consciously. In this review, both the benefits and potential harms of technology in nursing care will be discussed.

Anahtar Kelimeler

• Nursing
• nursing care
• technology

Kaynakça

1. 1. Eyiler E, Yangın H, Boz İ. “Hemşirelik Bakımında Teknolojik Yeterlik Kuramı”: Bir Orta Düzey Kuram. Akdeniz Hemşirelik Dergisi. 2025;3(3):118-26.
2. 2. Yaman Aktaş Y, Koraş K, Karabulut N. Yoğun Bakım Hemşirelerinin Teknolojiye İlişkin Tutumları. Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi. 2017;4(2):36-48.
3. 3. Stokes F, Palmer A. Artificial intelligence and robotics in nursing: Ethics of caring as a guide to dividing tasks between AI and humans. Nurs Philos. 2020;21(4):1-9.
4. 4. Abat E. Marx düşüncesinde soyutlama tartışmalarına giriş ve Hegel etkisi. Felsefelogos. 2015;59. 5. Heidegger M. The question concerning technology. New York: Harper & Row; 1977.
5. 6. Günay D. Teknoloji nedir? Felsefi bir yaklaşım. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi. 2017;7(1):163-6.
6. 7. Ural M. Antik Yunan’da “Teknik”: Teknoloji Felsefesi Tarihine Genel Bir Bakış. Mavi Atlas. 2015;3:136-44.
7. 8. Turgut H, Ertosun S. Dijital Çağda Direnişe İlişkin Bir Soruşturma: Etik-Politik Bir İtiraz Olarak Makine Kırıcılığı Yeniden Düşünmek Mümkün Mü?. Dijital Çağda İletişim İmkan ve Sınırlılıklar. 2023;69.
8. 9. Bingöl Baygü S. Küreselleşme ve teknoloji üzerine bir değerlendirme. Uluslararası Beşeri Bilimler ve Eğitim Dergisi. 2020;6(13):395-411.

9. 10. Homo habilis [İnternet]. Vikipedi; 2024 [erişim 15 Ağu 2024]. Erişim adresi: https://tr.wikipedia.org/wiki/Homo_habilis
10. 11. Yazılım sistemindeki küresel sıkıntı [İnternet]. NTV; 2024 [erişim 10 Eyl 2024]. Erişim adresi: https://www.ntv.com.tr/dunya/yazilim-sisteminde-kuresel-sikinti.
11. 12. Şan E. Bernard Stiegler’in Teknoloji Felsefesi Problemleri: Algoritmik Yönetimsellik ve Bilişsel Proleterleşme. ViraVerita E-Dergi. 2022;105-35.
12. 13. Öner Altıok H, Şengün F, Üstün B. Bakım: kavram analizi. DEUHFED. 2011;4(3):137-40.
13. 14. Gökalp MG, Üzer MA. Yapay Zeka Çağında Hemşirelik Bakımı. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Hemşirelik Dergisi. 2024;6(1):89-94. doi:10.48071/sbuhemsirelik.1349981
14. 15. Yüksel-Kaçan C, Örsal Ö, Köşgeroğlu N. Hemşirelerde iş doyumu düzeyinin incelenmesi. Hemşirelikte Araştırma Geliştirme Dergisi. 2016;18(2/3):1-12. doi:10.69487/hemarge.696067
15. 16. Gonzalez-Jimenez H. Taking the fiction out of science fiction: (self-aware) robots and what they mean for society, retailers and marketers. Futures. 2018;98:49-56.
16. 17. Tamer E, Öztürk H. Hemşirelerin iş yaşam kalitesi ve etkileyen faktörlerin belirlenmesi. Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi. 2018;37(2):107-19.
17. 18. Seki EA. Hemşirelerin iş yükünün işten ayrılma niyetine etkisi: İş doyumu ve örgütsel özdeşleşmenin aracı rolü [yüksek lisans tezi]. Konya: Necmettin Erbakan Üniversitesi; 2021.
18. 19. Basit G, Kılınçer ŞN. Covid-19 sürecinde hemşirelerin iş yaşam kalitesi ve etkileyen faktörlerin belirlenmesi. Hemşirelik Bilimi Dergisi. 2022;5(2):54-62. doi:10.54189/hbd.1103414
19. 20. Bacaksız FE, Yılmaz M, Ezizi K, Alan H. Sağlık hizmetlerinde robotları yönetmek. Sağlık ve Hemşirelik Yönetimi Dergisi. 2020;3(7):458-65.
20. 21. Öztürk İ, Varlı G, Koç Aslan S. Hemşirelerin elektronik bakım planı kullanımlarının zaman ve hasta bakım uygulamaları yönünden değerlendirilmesi: özel bir hastane örneği. SBÜ Hemşirelik Dergisi. 2022;4(1):15-20.
21. 22. Şendir M, Şimşekoğlu N, Kaya A, Sümer K. Geleceğin teknolojisinde hemşirelik. SBÜ Hemşirelik Dergisi. 2019;1(3):209-14.
22. 23. Garcia-Dia MJ. Bakım ile teknolojiyi dengelemek. Hemşirelik Yönetimi. 2020;51(4):56.
23. 24. Özel G, Aba YA. Teknolojinin görünmeyen yüzü: hemşirelik mesleğinde teknostres. Genel Sağlık Bilimleri Dergisi. 2023;5(2):258-74.
24. 25. Çınar İÖ, Özkaya E. Teknolojinin sağlık uygulamalarındaki yeri. Türkiye Klinikleri Obstetric-Women’s Health and Diseases Nursing-Special Topics. 2023;9(1):1-7.
25. 26. Köse G, Kurutkan MN. Sağlık hizmetlerinde nesnelerin interneti uygulamalarının bibliyometrik analizi. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi. 2021;(27):412-32.
26. 27. Doğanyiğit PB. Sağlık hizmetlerinde yenilik yaklaşımı. J Health Manag. 2022;2(1):43-54.
27. 28. Bilgiç Ş, Şendir M. Hemşirelik bilişimi. Cumhuriyet Hemşirelik Dergisi. 2014;3(1):24-8.
28. 29. Doğan A, Doğan R. Cerrahi hasta güvenliğinin sağlanmasında mobil uygulamalar. Türkiye Klinikleri Surgical Nursing-Special Topics. 2022;8(2):86-90.
29. 30. Barış VK, İntepeler ŞS. Hasta düşmelerinin önlenmesinde teknoloji kullanımı. Sağlık ve Hemşirelik Yönetimi Dergisi. 2017;4(1):29-36.
30. 31. Par S. Yapay zekânın sağlık alanında kullanımı ve hukuki statüsü. Int Anatolia Acad Online J Soc Sci. 2024;10(2):179-96.
31. 32. Merih YD, Akdoğan E. Hemşirelikte yapay zekâ. 4th International Eurasian Conference on Biological and Chemical Sciences; 2021;24-6.
32. 33. Locsin RC. The co-existence of technology and caring in the theory of technological competency as caring in nursing. J Med Invest. 2017;64(1.2):160-4.
33. 34. Utku K. Güvenli yapay zeka sistemleri için insan denetimli bir model geliştirilmesi. Müh Bilim Tasarım Derg. 2018;6(1):93-107. doi:10.21923/jesd.394527
34. 35. Uzun T. Yapay zeka ve sağlık uygulamaları. İKÇÜ İİBF Dergisi. 2020;3(1):80-92.
35. 36. Akgerman A, Özdemir Yavuz ED, Kavaslar İ, Güngör S. Yapay zekâ ve hemşirelik. JAIHS. 2022;2(1):21-7.
36. 37. Çetin B, Eroğlu N. Hemşirelik bakımında teknolojinin yeri ve inovasyon. Acta Medica Nicomedia. 2020;3(3):120-6.
37. 38. Tarafdar M, Cooper CL, Stich JF. The technostress trifecta - techno eustress, techno distress and design: An agenda for research. Inf Syst J. 2019;29(1):6-42.
38. 39. Erer B. Teknolojinin karanlık yüzü: teknostres. Manag Polit Sci Rev. 2021;3(1):80-90.
39. 40. Özer Z, Özçelik SK, Bahçeçik AN, Ekmekçioğlu Uçar S. Sağlık personelinin teknostres algısı ve bireysel yenilikçilik düzeyi: dijital hastane örneği. 10. Uluslararası Sağlık ve Hastane Yönetimi Kongresi; 2019; Antalya, Türkiye.
40. 41. Ay A, Savaş EH, Sumengen AA, Koyuncu İE, Erkul M, Semerci R. A qualitative exploration of nurses' views on technology-based interventions in pediatric oncology care. J Pediatr Nurs. 2024;79:205-12.