Yoğun Bakım Hemşirelerinin Ürosepsisin Risk Faktörleri ve Belirti-Bulgularına İlişkin Bilgi Düzeylerinin Belirlenmesi

Öz

Amaç: Araştırma, yoğun bakım hemşirelerinin ürosepsis risk faktörleri, belirti ve bulgularını tanımaya yönelik bilgi düzeyleri ile üriner kateterizasyona bağlı üriner sistem enfeksiyon kontrol önlemlerine ilişkin bilgi ve tutumlarının belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı tipteki araştırma, bir üniversite hastanesinin erişkin yoğun bakım ünitelerinde çalışan 130 hemşire ile yapılmıştır. Veriler “Tanıtıcı Bilgiler Formu”, “Ürosepsis Bilgi Formu” ve “Kateter İlişkili Üriner Sistem Enfeksiyonları Kontrol Önlemleri Ölçeği” ile toplanmıştır. Bulgular: Hemşirelerin %89.2’si ürosepsis tanımını “doğru” olarak yapmış, ürosepsis risk faktörlerinde üriner kateterizasyon (%74.6), üriner sistem enfeksiyonlarına ve ürosepsise neden olan en yaygın patojen “E. Coli” (%76.7), ürosepsis tanısında hastanın yaşam bulgularında oluşabilecek değişimlere ilişkin en sık “vücut sıcaklığı <36°C->38°C” (%92.3), ürosepsis tanısı düşündürecek diğer bulgulara ilişkin yanıtlarda en sık “idrar çıkışında azalma <0.5 mL/kg/saat” (%88.5) ifade edilmiştir. Hemşirelerin %40.9’u ürosepsis riskini tanıma, %46.2’si belirti-bulguları tanıma ifadesine “katılıyorum” cevabını vermiştir. Kateter İlişkili Üriner Sistem Enfeksiyonları Kontrol Önlemleri Ölçeği puan ortalaması 65.55  7.93’tür. Sonuç: Hemşirelerin ürosepsisin belirti ve bulgularını, risk faktörlerine oranla yüksek oranda bildikleri, kateter ilişkili üriner sistem enfeksiyon önlemlerine ilişkin bilgi ve tutumlarının iyi olduğu, kurumun protokol ve talimatlarını uygulama konusunda ise bilgi eksikliği olduğu bulunmuştur. Üropsepsis risk faktörlerini tanıma ve yönetme ile kuruma ait protokol ve talimatlarına odaklanan hizmet içi eğitimlerin düzenlenmesi ve artırılması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• İdrar yolu enfeksiyonu
• risk faktörleri
• sepsis
• yoğun bakım
• yoğun bakım hemşireliği.

Destekleyen Kurum

Araştırma için herhangi bir kurum veya kuruluştan destek alınmamıştır. Araştırma yoğun bakım hemşireliği yüksek lisans programı kapsamında yürütülmüştür.

Etik Beyan

Araştırmanın yürütülebilmesi için Hacettepe Üniversitesş Sosyal ve Beşerî Bilimler Araştırma Etik Kurulu’ndan 15/09/2023 tarihli E-51986023-300-00003054418 sayılı etik kurul izni ve araştırmanın yapıldığı kurumun başhekimliğinden izin alınmıştır.

Teşekkür

Yazarlar araştırmaya katılan yoğun bakım hemşirelerine değerli zamanları ve katkıları için teşekkür etmektedir.

Assessment of Intensive Care Nurses’ Knowledge of Urosepsis Risk Factors and Signs- Symptoms

Öz

Aim: To assess intensive care unit nurses' knowledge and attitudes regarding the risk factors, signs, and symptoms of urosepsis, as well as their awareness of catheter-related urinary tract infection control measures. Materials and Methods: This descriptive study involved 130 nurses working in adult intensive care units at a university hospital. Data were collected using a "Descriptive Information Form," "Urosepsis Information Form," and "Catheter-Related Urinary Tract Infections Control Measures Scale." Results: Among participants, 89.2% correctly defined urosepsis. The most common risk factor for urosepsis was urinary catheterization (74.6%), and E. coli was the most frequently identified pathogen (76.2%). The most common vital sign change in the diagnosis of urosepsis was a body temperature between 36°C and 38°C (92.3%). A decrease in urine output below 0.5 mL/kg/hour (88.5%) was the most common finding indicative of urosepsis. Regarding confidence, 40.9% agreed that they could easily identify high-risk urosepsis patients, and 46.2% were confident in recognizing its signs and symptoms. The mean score for urinary tract infection control measures was 65.55 ± 7.93. Conclusions: Nurses demonstrated strong knowledge of urosepsis signs and symptoms; however, gaps remained in understanding of risk factors and institutional protocols. The study suggests the need for in-service training on urosepsis risk factors and institutional guidelines for intensive care unit nurses.

Anahtar Kelimeler

• Intensive care
• intensive care nurses
• risk factors
• sepsis
• urinary tract infection.

Destekleyen Kurum

This research received no specific grant from any funding agency in the public, commercial, or not-for-profit sectors. The study was carried out within the scope of the Master of Science (non-thesis) program in Intensive Care Nursing

Etik Beyan

The study was conducted with the approval of the Hacettepe University Social and Human Sciences Research Ethics Committee (Date: 15/09/2023, No: E-51986023-300-00003054418) and with the permission of the relevant institution's administrative office.

Teşekkür

The authors would like to thank the intensive care nurses who participated in the research for their valuable time and contributions.

Kaynakça

1. 1. Evans L, Rhodes A, Alhazzani W, Antonelli M, Coopersmith CM, French C, Machado FR, Mcintyre L, Ostermann M, Prescott HC, Schorr C. Surviving sepsis campaign: international guidelines for management of sepsis and septic shock 2021. Critical care medicine. 2021 Nov 1;49(11):e1063-143.
2. 2. Bonkat G, Cai T, Veeratterapillay R, Bruyere F, Bartoletti R, Pilatz A, Köves B, Geerlings SE, Pradere B, Pickard R, Wagenlehner FM. Management of Urosepsis in 2018. European urology focus. 2019 Jan 1;5(1):5-9.
3. 3. Guliciuc M, Maier AC, Maier IM, Kraft A, Cucuruzac RR, Marinescu M, Şerban C, Rebegea L, Constantin GB, Firescu D. The urosepsis—a literature review. Medicina. 2021 Aug 25;57(9):872.
4. 4. Tandogdu Z, Koves B, Ristovski S, Balci MB, Rennesund K, Gravas S, Nale D, Medina-Polo J, Garabášová MK, Costantini E, Cano-Valasco J. Urosepsis 30-day mortality, morbidity, and their risk factors: SERPENS study, a prospective, observational multi-center study. World Journal of Urology. 2024 May 10;42(1):314.
5. 5. Abe T, Ogura H, Kushimoto S, Shiraishi A, Sugiyama T, Deshpande GA, Uchida M, Nagata I, Saitoh D, Fujishima S, Mayumi T. Variations in infection sites and mortality rates among patients in intensive care units with severe sepsis and septic shock in Japan. Journal of Intensive Care. 2019 May 3;7(1):28.
6. 6. Alyat Z, Baykal Ş, Ünver B, Kılınç S, Birge AÖ. Yoğun bakım ünitesinde sepsis ve hemşirelik yönetimi. İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi. 2022;7(2):415-22.
7. 7. Levy MM, Artigas A, Phillips GS, Rhodes A, Beale R, Osborn T, Vincent JL, Townsend S, Lemeshow S, Dellinger RP. Outcomes of the Surviving Sepsis Campaign in intensive care units in the USA and Europe: a prospective cohort study. The Lancet infectious diseases. 2012 Dec 1;12(12):919-24.
8. 8. Rhodes A, Evans LE, Alhazzani W, Levy MM, Antonelli M, Ferrer R, Kumar A, Sevransky JE, Sprung CL, Nunnally ME, Rochwerg B. Surviving sepsis campaign: international guidelines for management of sepsis and septic shock: 2016. Intensive care medicine. 2017 Mar;43(3):304-77.

9. 9. Lađević N, Vuksanović A, Durutović O, Jovičić J, Lađević N, Lađević IL, Nešić DM, Jovanović V. Urosepsis in adults. Archives of Biological Sciences. 2021 Jul 13;73(2):205-14.
10. 10. Mantica G, Terrone C, Bonkat G, Pontari M. Urosepsis. InPrimer on Urology 2025 Jul 24 (pp. 947-954). Cham: Springer Nature Switzerland.
11. 11. Uchvatkin GV, Gaivoronskiy EA, Slesarevskaya MN. Urosepsis. Pathogenesis, diagnosis and treatment. Urology reports (St.-Petersburg). 2020 May 15;10(1):81-91.
12. 12. Porat A, Bhutta BS, Kesler S. Urosepsis. [Updated 2023 Aug 17]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2025 Jan-. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK482344/
13. 13. Kürklü Bozkır F, Çelik İ, Sönmez Yıldırım S. Erişkinlerde üriner sistem enfeksiyonları gelişiminde altta yatan risk faktörler, etkenlerin dağılımı ve antibiyotik duyarlılıklarının araştırılması.2021; 2(4):4-8.
14. 14. Bulut D, Sayar MS, Bulut EC, Bitkin A, Bıçaklıoğlu F, Çetin S, Koparal M, Ertaş K. Urosepsis after endoscopic urinary system stone treatment: factors increasing risk. Endoüroloji Bülteni. 2021 Jan 1;13(1):10-6.
15. 15. Isikgoz Tasbakan M, Durusoy R, Pullukcu H, Sipahi OR, Ulusoy S, 2011 Turkish Nosocomial Urinary Tract Infection Study Group. Hospital-acquired urinary tract infection point prevalence in Turkey: differences in risk factors among patient groups. Annals of clinical microbiology and antimicrobials. 2013 Nov 4;12(1):31.
16. 16. Markovic-Denic L, Mijovic B, Jankovic S. Risk factors for hospital-acquired urinary tract infection: a case–control study. International urology and nephrology. 2011 Jun;43(2):303-8.
17. 17. Dimitrijevic Z, Paunovic G, Tasic D, Mitic B, Basic D. Risk factors for urosepsis in chronic kidney disease patients with urinary tract infections. Scientific reports. 2021 Jul 13;11(1):14414.
18. 18. Kaur R, Kaur R. Symptoms, risk factors, diagnosis and treatment of urinary tract infections. Postgraduate medical journal. 2021 Dec;97(1154):803-12.
19. 19. Paoli CJ, Reynolds MA, Sinha M, Gitlin M, Crouser E. Epidemiology and costs of sepsis in the United States—an analysis based on timing of diagnosis and severity level. Critical care medicine. 2018 Dec 1;46(12):1889-97.
20. 20. Torsvik M, Gustad LT, Mehl A, Bangstad IL, Vinje LJ, Damås JK, Solligård E. Early identification of sepsis in hospital inpatients by ward nurses increases 30-day survival. Critical care. 2016 Aug 5;20(1):244.
21. 21. Karadağ Arlı Ş, Bakan AB. Kateter ilişkili üriner sistem enfeksiyonları kontrol önlemlerine yönelik hemşirelerin bilgi ve tutumlarının değerlendirilmesi. Journal of Hacettepe University Faculty of Nursing. 2020 Jan 1;7(1).
22. 22. Thabane L, Ma J, Chu R, Cheng J, Ismaila A, Rios LP, Robson R, Thabane M, Giangregorio L, Goldsmith CH. A tutorial on pilot studies: the what, why and how. BMC medical research methodology. 2010 Jan 6;10(1):1.
23. 23. Chua WL, Teh CS, Basri MA, Ong ST, Phang NQ, Goh EL. Nurses' knowledge and confidence in recognizing and managing patients with sepsis: A multi‐site cross‐sectional study. Journal of advanced nursing. 2023 Feb;79(2):616-29.
24. 24. Uysal Ö, Akyar İ. Yoğun Bakım Hemşirelerinin Sepsis Belirti Bulguları ile Yönetimine İlişkin Bilgi Düzeylerinin İncelenmesi: Tanımlayıcı Araştırma. Sağlık Bilimlerinde Değer. 2020 Feb 25;14(2):239-46.
25. 25. Erman P, Alparslan GB. Hemşirelerin Sepsis Farkındalığı ve Sepsis Tanılı Hastalarda Hemşirelik Yönetimi. Yoğun Bakım Hemşireliği Dergisi. 2024 Dec 12;28(3):213-9.
26. 26. Sheng Y, Zheng WL, Shi QF, Zhang BY, Yang GY. Clinical characteristics and prognosis in patients with urosepsis from intensive care unit in Shanghai, China: a retrospective bi-centre study. BMC anesthesiology. 2021 Nov 27;21(1):296.
27. 27. Öztürk Birge A, Karabag Aydin A, Köroğlu Çamdeviren E. Intensive care nurses’ awareness of identification of early sepsis findings. Journal of clinical nursing. 2022 Oct;31(19-20):2886-99.
28. 28. Abdalhafith O, Rababa M, Hayajneh A. Critical care nurses’ knowledge and experience of sepsis assessment and management: A cross-sectional correlational study. Nursing Practice Today. 2025 Jun 28.
29. 29. Stamataki P, Papazafiropoulou A, Kalaitzi S, Sarafis P, Kagialari M, Adamou E, Diplou A, Stravopodis G, Papadimitriou A, Giamarellou E, Karaiskou A. Knowledge regarding assessment of sepsis among Greek nurses. Journal of infection prevention. 2014 Mar;15(2):58-63.
30. 30. Chua WL, Teh CS, Basri MA, Ong ST, Phang NQ, Goh EL. Nurses' knowledge and confidence in recognizing and managing patients with sepsis: A multi‐site cross‐sectional study. Journal of advanced nursing. 2023 Feb;79(2):616-29.
31. 31. Melnyk BM, Fineout-Overholt E. Evidence-based practice in nursing & healthcare: A guide to best practice. Lippincott Williams & Wilkins; 2022 Aug 16.
32. 32. Turan M, Turan E. Yoğun bakım hemşirelerinin kateter ilişkili üriner sistem enfeksiyonları kontrol önlemlerine yönelik bilgi ve tutumlarının değerlendirilmesi. Selçuk Sağlık Dergisi. 2025 Feb 2;6(1):12-22.
33. 33. Dirgar E, Şahin A, Berşe S. Hemşirelerin kanıta dayalı hemşireliğe yönelik tutumları ve katater ilişkili üriner enfeksiyonu önlemeye yönelik bilgi düzeyleri. Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2023 Sep 1;16(3):443-52.
34. 34. Acun A, Kahraman BB. Yetişkin Yoğun Bakım Ünitelerinde Kateter İlişkili İdrar Yolu Enfeksiyonlarının Önlenmesi: Sistematik Derleme. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi. 2023 Oct 5;1(1):40-9.
35. 35. Lara-Amanta MG, Guajan-Tituaña LC, Yauqui-Manobanda ER, Salazar-Hidalgo DS. Nursing interventions in patients with urosepsis in the intensive care unit. Cienciamatria. Revista Interdisciplinaria de Humanidades, Educación, Ciencia y Tecnología. 2025 Dec;11(21):190-209.