Mesuliyet-i Vükela

Öz

Ahmet Nesimi Bey'in (Sayman, 1876-1958) Meclis-i Mebusân'ın açılmasından kısa bir süre önce kaleme aldığı bu metinde bakanların sorumluluğu konusu mukayeseli bir perspektifle ele alınmıştır. Meşruti rejimlerde bakanların görevleriyle ilgili fiillerinden dolayı sorumlu tutulmaları esastır. Yazıda; İngiltere, Fransa ve İsviçre'nin anayasal tecrübe ve doktrinleri merkeze alınarak bakanların sorumluluğunun dayandığı temeller ile siyasi, cezai ve medeni sorumluluk türleri açıklanmıştır. Metin, bakanların doğrudan padişaha karşı sorumlu olmaları esasını değiştirmeyi de hedefleyen Kanun-ı Esasi'yi tadil fikrinin bir tezahürü niteliğindedir. [Özet ve anahtar kelimeler dijital arşiv çalışmaları kapsamında editörlük tarafından hazırlanmıştır.]

Anahtar Kelimeler

• Ahmet Nesimi Bey
• Bakanların Sorumluluğu
• Meşrutiyet
• Siyasi Sorumluluk
• Anayasa Değişikliği

Ministerial Accountability

Öz

This text, written by Ahmet Nesimi Bey (Sayman, 1876-1958) shortly before the opening of the Chamber of Deputies, examines the issue of ministerial accountability from a comparative perspective. In constitutional regimes, it is essential that ministers are held responsible for acts related to their duties. Focusing on the constitutional experiences and doctrines of England, France, and Switzerland, the text explains the foundations of ministerial accountability and its three dimensions: political, criminal, and civil liability. The text reflects the ideas surrounding the amendment of the Kanun-ı Esasi (Ottoman Constitution), which eventually led to the 1909 constitutional revisions rendering ministers politically accountable to the parliament rather than the Sultan. [The English title, abstract and keywords were prepared by the editorial board during the digital archiving process.]

Anahtar Kelimeler

• Ahmet Nesimi Bey
• Ministerial Accountability
• Constitutionalism
• Political Liability
• Constitutional Amendment

Kaynakça

1. [Editör Notu: Bu kaynakça, metindeki dipnotlar esas alınarak oluşturulmuştur. / Editor's Note: This bibliography was compiled based on the footnotes in the text.]
2. Suhtezâde Ahmed, "Mesuliyet-i Vükela", İstişare, nr. 8, 30 Teşrinievvel 1324 (12 Kasım 1908), s. 357-362.
3. Ali Adem Yörük, II. Meşrutiyet Döneminde Hukukçuların Meşrutiyet Algısı, basılmamış doktora tezi, İstanbul, 2016.
4. Bezar Eylem Ekinci, "1876 Kanun-ı Esasî'de Yapılan 1914 Tarihli İkinci Değişiklik: Amacı, Meclis Görüşmeleri ve Fesih Yetkisi Bakımından Sonuçları", TBB Dergisi, 2023, sy. 168, s. 73-102.
5. Ömer Anayurt, Anayasa Hukuku Genel Kısım (Temel İlkeler, Kavram ve Kurumlar), 5. baskı, Ankara, Seçkin Yayınevi, 2022.
6. Charles Crozat, "XIX uncu Asırdan Zamanımıza Değin İngiliz Amme Hukukunda Egemenlik Kavramı", İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası, XI/1-2, 1945.
7. Ergun Özbudun, "İngiltere'de Parlamento Egemenliği Teorisi", Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, XXV/1, 1968.
8. İbrahim Çağrı Erkul, "Britanya İmparatorluğu'nun Kuruluşunda Tudor Hanedanı'nın Etkisi", International Journal of Eurasia Social Sciences, VII/23.

9. İbrahim Çağrı Erkul, "İngiliz Parlamentosu'nun Mutlak Monarşiye Karşı Güç Kazanma Sürecinin Analizi", Uludağ Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, XXXIV/2, 2015.
10. Mehmet Rıfat Tınç, Fransız Anayasa Hukuku (Tarihçe & Kurumlar), İstanbul, Legal Yayıncılık, 2020.