II. Mehmed Tarafından Galatalılara Verilen 1453 Tarihli Emannamenin Katip Çelebi'nin Fezlekesindeki Nüshası

Öz

Katip Çelebi'nin eseri Fezleke'yi çalışırken Fatih Sultan Mehmet'in Galatalılara verdiği meşhur fermanın bir suretiyle karşılaştık. Daha önce yayımlanmamış olan fermanla, Fezleke'deki metnin farklılıklar taşıdığını görünce bunun mukayeseli bir surette neşrinin alana bir katkı olacağını düşünerek bu kısa notu kaleme aldık. Neşrettiğimiz emanname metninin, aslına daha uygun olduğuna inanıyoruz. Diğer üç nüshanın sonradan yenileme gerçekleştirildiğinde biraz genişletilip açıklanmış olduğunu ileri sürebiliriz. Şakiroğlu ve Bulunur nüshalarında hükmün yazıldığı yer işaret edilmiştir; fakat ilkinde Edirne, ikincisinde Kostantiniyye adı geçmekte ve bir çelişki doğmaktadır. Fezleke nüshasında emannamenin yazıldığı yere atıf olmamakla birlikte, kim tarafından kaleme alındığına işaret edilmiştir. [Özet ve anahtar kelimeler dijital arşiv çalışmaları kapsamında editörlük tarafından hazırlanmıştır.]

Anahtar Kelimeler

• Fatih Sultan Mehmed
• Galata Emannamesi
• Kâtib Çelebi
• Fezleke

The 1453 Amānnāma Granted to the Galatians by Mehmed II: Its Version in Kâtib Çelebi’s Fezleke

Öz

While studying Katip Çelebi's work Fezleke, we encountered a copy of the famous firman granted to the Galatans by Fatih Sultan Mehmed. Upon noticing that the text in Fezleke bears differences from the previously published farman, we penned this short note, thinking that its comparative publication would contribute to the field. We believe that the text of the amânnâme we published is more faithful to the original. We can argue that the other three copies were somewhat expanded and glossed when renewals were made later. In the copies of Şakiroğlu and Bulunur, the place where the decree was written is indicated; however, the former mentions Edirne and the latter Kostantiniyye, resulting in a contradiction. Although there is no reference to the place where the amânnâme was written in the Fezleke copy, it indicates by whom it was penned. [The English title, abstract and keywords were prepared by the editorial board during the digital archiving process.]

Anahtar Kelimeler

• Fatih Sultan Mehmed
• Galata Amânnâme
• Kâtib Çelebi
• Fezleke

Kaynakça

1. [Editör Notu: Bu kaynakça, metindeki dipnotlar esas alınarak oluşturulmuştur. / Editor's Note: This bibliography was compiled based on the footnotes in the text.]
2. Bulunur, K. İlker, "II. Mehmed Tarafından Galatalılara Verilen 1453 Ahidnâmesi ve Buna Yapılan Eklemeler Hakkında Yeni Bilgiler", İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Dergisi, 2009/2, sayı 50, s. 61-94.
3. İnalcık, Halil, "Ottoman Galata, 1453-1553", Essays in Ottoman History, Eren Yayınları, İstanbul 1998, s. 271-343.
4. İpşirli, Mehmet, "Eman", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/eman#2-osmanli-donemi.
5. Katip Çelebi, Fezleketü Akvali'l-Ahyar fi İlmi't-Tarih ve'l-Ahyar, Beyazıd Devlet Kütüphanesi, nr. 10318'deki el yazması nüsha, s. 207a.
6. Şakiroğlu, Mahmut H., "Fatih Sultan Mehmet'in Galatalılara Verdiği Fermanın Türkçe Metinleri", Tarih Araştırmaları Dergisi, XIV/25, Ankara 1981, s. 211-224.