Son Osmanlı Ceza Kanunnamesi'nde Iskat-ı Cenin

Öz

Iskat-ı cenin (çocuk düşürme) suçu, Osmanlı ceza hukukunun modernleşme evresini yansıtan 1274/1858 tarihli Ceza Kanunnamesi'nin 192 ve 193. maddelerinde düzenlenmiş, bu maddelerden 192. olanı ise 1911 yılında geniş kapsamlı bir tadilata uğramıştır. Bu çalışmada, ceninin yaşam hakkının ve hukuki varlığının korunması amacıyla hayata geçirilen yasal düzenlemeler; dönemin önde gelen hukukçuları tarafından kaleme alınan şerhler, kanun değişikliklerinin gerekçeleri ve Temyiz Mahkemesi kararları ışığında incelenmektedir. Dönem şerhlerinde suçun maddi ve manevi unsurları, kast ve rıza kriterleri, suçun icrasında kullanılan maddi/manevi yöntemler ile faillerin mesleki niteliklerine (tabip, cerrah, eczacı, kabile/ebe) göre belirlenen nitelikli cezalandırma şekilleri analiz edilmektedir. Ayrıca 1911 yılındaki kanun değişikliğiyle birlikte, azalan nüfusu koruma politikaları doğrultusunda suçun kapsamına annenin de dahil edilmesi ve ceninin döllenme anından itibaren canlı bir varlık olarak kabul edilmesi gibi hukuki felsefe dönüşümleri mukayeseli bir bakış açısıyla ele alınmaktadır. [Özet ve anahtar kelimeler dijital arşiv çalışmaları kapsamında editörlük tarafından hazırlanmıştır.]

Anahtar Kelimeler

• Iskat-ı Cenin
• Osmanlı Ceza Kanunnamesi
• Ceza Şerhleri
• Temyiz Mahkemesi
• Gurre
• Yargısal Reform
• Çocuk Düşürme Suçu

Abortion in The Last Ottoman Penal Code

Öz

The crime of abortion (isqat-i janin) was regulated under Articles 192 and 193 of the Ottoman Penal Code of 1274/1858, and Article 192 underwent an extensive amendment in 1911. This study analyzes the legal regulations enacted to protect the life and legal status of the fetus, within the context of contemporary penal commentaries, the preambles of the amendments, and the precedents of the Court of Appeals (Temyiz Mahkemesi). The legal commentaries of the era deliberate on the nature and components of the crime, the criteria of intent and consent, the physical or psychological methods used to induce abortion, and the aggravated penalties applied based on the professional qualifications of the perpetrators (physicians, surgeons, pharmacists, and midwives). Furthermore, the study evaluates the shift in legal paradigm following the 1911 amendment, which criminalized the mother under pronatalist policies to increase the declining population and recognized the fetus as a living entity from the moment of conception. [The English title, abstract and keywords were prepared by the editorial board during the digital archiving process.]

Anahtar Kelimeler

• Isqat-i Janin
• Ottoman Penal Code
• Penal Commentaries
• Court of Appeals
• Gurrah
• Judicial Reform
• Induced Abortion

Kaynakça

1. [Editör Notu: Bu kaynakça, metindeki dipnotlar esas alınarak oluşturulmuştur. / Editor's Note: This bibliography was compiled based on the footnotes in the text.]
2. Gökcen, Ahmet, "Tanzimat Dönemi Osmanlı Ceza Kanunları ve Bu Kanunlardaki Ceza Müeyyideleri", yüksek lisans tezi, İstanbul Üniversitesi, SBE, 1987.
3. Şimşek, Fatma - Eroğlu, Haldun - Dinç, Güven, "Osmanlı İmparatorluğunda Iskat-ı Cenin (Çocuk Düşürme)", Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, II/6, 2019.
4. Diran Yerganyan, Kanun-ı Ceza Dersleri, Dersaadet, Cebidyan Biraderler Matbaası, 1326, I.
5. Mehmed Reşad, Miyar-ı Ceza - Kanun-ı Ceza Şerhi, İstanbul, Amire Matbaası, 1303.
6. Simon Tıngır, Şerh-i Kanun-ı Ceza, Dersaadet, Mahmud Bey Matbaası, 1300.
7. Sami, Mir'ât-ı Kanun-ı Ceza: Kanun-ı Ceza Şerhi, Dersaadet, Mihran Matbaası, 1324.
8. Ahmed Ziya, "Musahabe-i Kanuniye: Iskat-ı Cenin", İlm-i Hukuk ve Mukayese-i Kavânîn Mecmuası, I/5, 31 Temmuz 1325.

9. Yeni Kanun-ı Ceza, Dersaadet, Şems Matbaası, 1327-1328.
10. Mustafa Reşid, Mufassal Ceza Kanunu Şerhi, İstanbul, Orhan Matbaası, 1341, II.
11. Ahmed Ziya, Mufassal Ceza Kanunu Şerhi, İstanbul, Mihrân Matbaası, 1338.
12. Tevfik Tarık, Kanun-ı Ceza, İstanbul, 'Âmidî Matbaası, 1342.
13. Mecmua-i Mukarrerât-ı Temyiziye, cüz. 10, İstanbul, Aralık 1914, IV.
14. Mecmua-i Mukarrerât-ı Temyiziye, cüz. 12, İstanbul, Şubat 1911, III.
15. Halil Rıfat, Külliyât-ı Şerh-i Ceza, İstanbul, Mihrân Matbaası, 1303.