Hukuk Reformu Metinleri 22: Abdurrahman Talat'ın Kaleminden 1274/1858 Tarihli Ceza Kanunu'nun Meşruiyeti Meselesi (Tazir-i Şer'î Mecmuası Olarak Ceza Kanunu, 1911)

Öz

Bu çalışmada, 1274/1858 tarihli Osmanlı Ceza Kanunu'nun meşruiyetinin ve şer'î temellerinin enine boyuna tartışıldığı önemli bir arşiv metni ele alınmaktadır. Dersaadet İstinaf Hukuk ve Ticaret Mahkemesi üyesi Abdurrahman Talat Efendi (d. 1271/1854-1855) tarafından kaleme alınan "Kanun-ı Ceza'nın Birinci Maddesinin İzahı" başlıklı bu yazı, ilk olarak 1911 yılında Ceride-i Adliye dergisinde yayımlanmıştır. Kanunun yürürlüğe girmesinin üzerinden elli üç yıl geçmiş olmasına rağmen yazar, ceza hukukunun şer'î meşruiyetini ve "örf-i şer'den çıkılmış olmak" tartışmasını yeniden gündeme taşımaktadır. Abdurrahman Talat, Ceza Kanunu'nun birinci maddesini merkeze alarak; suçların taksimatını, cezalandırma yetkisinin devlete aidiyetini, kanunun şer'î "tazir" kavramıyla olan doğrudan ilişkisini ve bu süreçte bireysel şer'î hakların (hukuk-ı şahsiye) nasıl korunduğunu etraflıca açıklamaktadır. Yazıda hadler, tazir ve cinayetler arasındaki ayrımlar üzerinden gidilerek, Ceza Kanunu'nun aslında şer'î siyasetin ve tazir müessesesinin kanun şekline bürünmüş meşru bir tezahürü olduğu savunulmaktadır. [Özet ve anahtar kelimeler dijital arşiv çalışmaları kapsamında editörlük tarafından hazırlanmıştır.]

Anahtar Kelimeler

• Abdurrahman Talat
• 1858 Ceza Kanunnamesi
• Tazir
• Hukuk-ı Umumiye
• Ceride-i Adliye
• Şer'î Meşruiyet
• Osmanlı Hukuk Tarihi

Ottoman Legal Reform Texts 22: The Issue of the Legitimacy of the Penal Code of 1274/1858 from the Pen of Abdurrahman Talat (The Penal Code as a Compendium of Sharia-Sanctioned Tazir, 1911)

Öz

This study presents a crucial archival text in which the legitimacy and Islamic legal foundations of the Ottoman Penal Code of 1274/1858 are thoroughly debated. Written by Abdurrahman Talat Efendi (b. 1271/1854-1855), a member of the Istanbul Court of Appeals for Civil and Commercial Affairs, the article titled "Explanation of the First Article of the Penal Code" was originally published in the journal Ceride-i Adliye in 1911. Even though fifty-three years had passed since the enactment of the Penal Code, the author felt the need to bring the question of legitimacy and the discussion of "straying from the path of Sharia" back to the agenda. By positioning the first article of the Penal Code at the center of his analysis, Abdurrahman Talat elaborately discusses the classification of crimes, the state's authority to punish, the code's direct connection to the Sharia-based concept of "tazir" (discretionary punishment), and how individual Sharia rights (hukuk-ı şahsiye) are preserved. Moving through the distinctions among hudud, tazir, and jinayat, the author argues that the Penal Code is indeed a legitimate, codified manifestation of discretionary Sharia-sanctioned punishments. [The English title, abstract and keywords were prepared by the editorial board during the digital archiving process.]

Anahtar Kelimeler

• Abdurrahman Talat
• Ottoman Penal Code of 1858
• Tazir
• Hukuk-ı Umumiye
• Ceride-i Adliye
• Sharia Legitimacy
• Ottoman Legal History

Kaynakça

1. [Editör Notu: Bu kaynakça, metindeki dipnotlar esas alınarak oluşturulmuştur. / Editor's Note: This bibliography was compiled based on the footnotes in the text.]
2. Abdurrahman Talat: "Kanun-ı Ceza'nın Birinci Maddesinin İzahı", Ceride-i Adliye, sy. 29, 5 Şubat 1326 (18 Şubat 1911), s. 1433-1439; sy. 30, 20 Şubat 1326 (5 Mart 1911), s. 1483-1495.
3. Clayer, Nathalie: "Investing in the Intellectual Capital: The Kadı of Gjirokastër and Libohova and Their Descendants", Proceedings of the Second International Symposium on Islamic Civilisation in the Balkans, Tirana, Albania, 4-7 December 2003, İstanbul, İRCİCA, 2006, s. 115-124.
4. Başbakanlık Osmanlı Arşivi (BOA), DH.Said.d., 92/129.
5. Gayretli, Mehmet: "1858 Osmanlı Ceza Kanununun Kaynağı Üzerindeki Tartışmalar ve Bu Kanuna Ait Bir Taslak Metninin Bir Kısmıyla İlgili Değerlendirmeler", http://www.e-akademi.org/makaleler/mgayretli-2.pdf (Erişim: 05.04.2021).
6. Hüseyin Remzi: "Mebusan-ı Kirâmın Enzâr-ı Hamiyetine", Mikyâs-ı Şeriat, nr. 17, 15 Kânun-ı sâni 1324, s. 1-2.
7. Mahmud Esad Seydişehrî: Tarih-i İlm-i Hukuk, ed. Fethi Gedikli, Ankara, Yetkin Yayınları, 2012.