Şahitlerin Tezkiyesiyle İlgili İki Eleştirel Metin (1917, 1922)

Öz

Bu çalışmada, Osmanlı yargı sisteminde şahitlerin güvenilirliğini ve adalet durumunu denetlemek amacıyla uygulanan "tezkiye" kurumu hakkında Ceride-i Adliye dergisinde yayımlanmış iki eleştirel makale bir araya getirilmiştir. İlk makale, Ocak-Şubat 1917 tarihli olup Mecelle-i Ahkâm-ı Adliye'de yer alan tezkiye kurallarının zamanın ihtiyaçlarını karşılayamadığını, aksine suistimallere yol açtığını savunarak usulün ıslahı için on maddelik bir reform önerisi sunmaktadır. İkinci makale ise Şubat 1922'de Ankara Kadısı İsmail Hakkı tarafından kaleme alınmış olup tezkiye kurumunun tarihsel gelişimini incelemekte, uygulamanın günümüzde içi boşalmış bir merasim haline geldiğini ve özellikle mahalle/köy imamları üzerinde baskı unsuru oluşturduğunu belirterek tamamen kaldırılmasını veya sadeleştirilmesini önermektedir. Her iki metin de ezmanın tağayyürü (zamanın değişmesi) ilkesine dayanarak şer'i/hukuki usullerin toplumsal ihtiyaçlara göre güncellenmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. [Özet ve anahtar kelimeler dijital arşiv çalışmaları kapsamında editörlük tarafından hazırlanmıştır.]

Anahtar Kelimeler

• Tezkiye-i Şuhûd
• Mecelle
• Ceride-i Adliye
• Şahitlik
• İslam Yargılama Hukuku
• Mahkeme Usulü
• İsmail Hakkı

Two Critical Texts on the Attestation of Witnesses (1917, 1922)

Öz

This study compiles two critical articles published in the journal Ceride-i Adliye regarding the institution of "tezkiye" (attestation/character investigation of witnesses) in the late Ottoman judicial system. The first article, dated January-February 1917, argues that the rules of attestation regulated in the Mecelle fail to meet contemporary practical needs and instead lead to various abuses, proposing a ten-point reform plan to simplify and improve the procedure. The second article, written by the Qadi of Ankara, Ismail Hakki, in February 1922, examines the historical evolution of the institution and asserts that the practice has degenerated into a mere hollow ceremony, putting undue pressure on local imams and mukhtars; hence, it should either be entirely abolished or replaced with simpler mechanisms. Both texts utilize the jurisprudential maxim of "change in times entails change in laws" to advocate for the modernization of judicial procedures in accordance with social progress. [The English title, abstract and keywords were prepared by the editorial board during the digital archiving process.]

Anahtar Kelimeler

• Attestation of Witnesses
• Mecelle
• Ceride-i Adliye
• Testimony
• Islamic Law of Procedure
• Court Practice
• Ismail Hakki

Kaynakça

1. [Editör Notu: Bu kaynakça, metindeki dipnotlar esas alınarak oluşturulmuştur. / Editor's Note: This bibliography was compiled based on the footnotes in the text.]
2. İbn Abidin, Reddu'l Muhtar 'Ale'd-Dürrü'l Muhtar, Dimeşk, Daru's-Sikâfeti ve't Türas, 2000, Cilt 17.
3. İbn Abidin, Reddu'l-Muhtar, çev. Mehmet Savaş, İstanbul, Şamil Yayınevi, Cilt 12.
4. İsmail Hakkı, "Tezkiye-i Şuhûd", Ceride-i Adliye, Sayı 2, Şubat 1338 (1922).
5. "Tezkiye-i Şuhûd Mesâiline Dair", Ceride-i Adliye, Sayı 154-155, Kânûnısânî, Şubat 1332 (Ocak, Şubat 1917).