İttihad ve Terakki İçinde Muhalefet ve Hizb-i Cedid Krizi - Kont Léon Ostrorog'un Sir Eyre Crowe'a Sunduğu Rapor (30 Nisan 1911)

Öz

Bu çalışmada tercümesini sunduğumuz metin, Leh asıllı Fransız hukukçu Kont Léon Ostrorog'un (1867-1932), 31 Mart 1911 tarihinde Adliye Nezâreti müsteşarlığından istifasından kısa bir süre sonra, 30 Nisan 1911 tarihinde İstanbul'da kaleme alarak İngiltere Dışişleri Bakanlığı müsteşar yardımcısı Sir Eyre Crowe'a sunmuş olduğu bir rapordur. Raporun muhtevasının odak noktasını, 1911 yılının Nisan ayı içerisinde Meclis'teki İttihad ve Terakki grubunda yaşanan ve partiyi bölünme tehlikesiyle karşı karşıya getirdiği düşünülen olaylar teşkil etmektedir. Kont Ostrorog, literatürde "Hizb-i Cedid" olarak zikredilen ve İttihad ve Terakki grubu içerisindeki muhalefetin belki de ilk defa bu kadar somut ve kuvvetli bir biçime büründüğü bu gelişmeyi, çeşitli kaynaklardan edindiği malumat ve duyumları kendi değerlendirmeleriyle birleştirerek rapor etmektedir. Bu çerçevede siyasi tarih açısından önem teşkil eden belgeyi hukuk tarihi açısından kıymetli kılan ise Kont Ostrorog'un İttihad ve Terakki içerisindeki iki grup arasındaki mücadeleyi daha üst seviyede bir devlet tasavvuru mücadelesi olarak yorumladığını, dolayısıyla meseleyi aynı zamanda bir kamu hukuku tartışması olarak ele aldığını gösteren değerlendirmeleridir. [Özet ve anahtar kelimeler dijital arşiv çalışmaları kapsamında editörlük tarafından hazırlanmıştır.]

Anahtar Kelimeler

• İttihad ve Terakki
• Hizb-i Cedid
• Kont Léon Ostrorog
• Sir Eyre Crowe
• kamu hukuku
• Osmanlı siyasi tarihi

Opposition Within the Committee of Union and Progress and the Hizb-i Cedid Crisis - Report Submitted by Count Léon Ostrorog to Sir Eyre Crowe (30 April 1911)

Öz

The text translated below is a report written in Istanbul on April 30, 1911, by Count Léon Ostrorog (1867-1932), a French jurist of Polish origin, shortly after his resignation from the undersecretaryship of the Ministry of Justice on March 31, 1911, and submitted to Sir Eyre Crowe, the Assistant Under-Secretary of State for Foreign Affairs of Great Britain. The focus of the report is the events that took place in the Committee of Union and Progress group in the Parliament in April 1911, which were thought to have brought the party face to face with the danger of division. Count Ostrorog reports this development, referred to in the literature as "Hizb-i Cedid", in which the opposition within the Committee of Union and Progress took such a concrete and strong form perhaps for the first time, by combining the information and rumors he obtained from various sources with his own evaluations. In this context, what makes the document, which is important for political history, valuable for legal history is Count Ostrorog's evaluations showing that he interpreted the struggle between the two groups within the Committee of Union and Progress as a struggle for a higher level of state conception, and therefore treated the issue as a public law debate at the same time. [The English title, abstract and keywords were prepared by the editorial board during the digital archiving process.]

Anahtar Kelimeler

• Committee of Union and Progress
• Hizb-i Cedid
• Count Léon Ostrorog
• Sir Eyre Crowe
• public law
• Ottoman political history

Kaynakça

1. [Editör Notu: Bu kaynakça, metindeki dipnotlar esas alınarak oluşturulmuştur. / Editor's Note: This bibliography was compiled based on the footnotes in the text.]
2. Aykut Kansu, İttihadcıların Rejim ve İktidar Mücadelesi 1908-1913, İstanbul, İletişim Yayınları, 2016
3. Ali Adem Yörük, "Hukuk Reformu Metinleri - Giriş ve İlk Metin: Kont Ostrorog'un Kişi Hürriyetleriyle İlgili 1907 Tarihli Raporu", Türk Hukuk Tarihi Araştırmaları, sy. 21, Bahar 2016, s. 81-94
4. Ali Adem Yörük, "Kont Ostrorog'un Adliye Nazırı Manyasizâde Refik Bey'e Sunduğu 6 Şubat 1909 Tarihli Rapor", Türk Hukuk Tarihi Araştırmaları, sy. 22, 2016 Güz, s. 51-62
5. Ali Adem Yörük, "Kont Ostrorog'un Islahatta Takip Edilecek Usule ve Adliye Teşkilatına Dair Necmeddin Molla Bey'e Sunduğu İki Raporu (12 Ağustos 1909, 19 Ekim 1909)", Türk Hukuk Tarihi Araştırmaları, sy. 29, Bahar 2020, s. 217-252
6. Ali Adem Yörük, "Ömer Rıza Doğrul'un 1928 Tarihli The Angora Reform Tercümesi - Türkiye'nin Adlî İnkılabı", Türk Hukuk Tarihi Araştırmaları, sy. 28, 2019 Güz, s. 55-104
7. Ali Adem Yörük, "Ostorog, Comte Léon", DİA, https://islamansiklopedisi.org.tr/ostrorog-comte-leon
8. Bernard Lewis, The Emergence of Modern Turkey, Oxford University Press, 1968

9. Feroz Ahmad, İttihat ve Terakki 1908-1914, İstanbul, Kaynak Yayınları, 1999
10. Kont Ostrorog, "La Situation en Turquie", The National Archives, Foreign Office, nr. 371/1247/25257
11. M. Emin Elmacı, "Osmanlı Hukuk Reformunda Bir Öncü: Kont Leon Ostrorog", OTAM, sy. 29, Bahar 2011, s. 1-30
12. Midhat Cemal Kuntay, Sarıklı İhtilalci Ali Suavi, İstanbul, Ahmet Halit Kitabevi, 1946
13. Paulina Dominik, "Pour la réforme de la justice Ottomane: Count Count Leon Walerian Ostroróg (1867-1932) and His Activities in the Final Decades of the Ottoman Empire", Slavia Meridionalis, sy. 17, 2017
14. Tarık Zafer Tunaya, Türkiye'de Siyasi Partiler 1859-1952, İstanbul, Arba Yayınları, 1995
15. Tarık Zafer Tunaya, Türkiye'de Siyasal Partiler: İttihat ve Terakki, Bir Çağın, Bir Kuşağın, Bir Partinin Tarihi, İstanbul, İletişim Yayınları, 2000.