Hukuk Reformu Metinleri 18: Adliyenin Islahına Dair Komisyon Raporu (9 Mart 1896)

Öz

Bu rapor, II. Abdülhamid'in talimatı üzerine, adliye teşkilatının yapısal ve işlevsel sorunlarına vakıf hukukçulardan oluşan bir komisyon tarafından hazırlanmıştır. Rapor kapsamında adliyeye dair şikayetlerin iki temel sebebi öne çıkarılmaktadır: Hakimlere ve adliye memurlarına ilişkin bazı kanuni düzenlemelerin hayata geçirilememiş olması ve Avrupa'dan aktarılan usul ile kaidelerin bir kısmının halkın ve memleketin "mizac"ıyla uyumsuzluğudur. Mahkemelerde nitelikli personelin istihdam edilememesi, mektepli ve "imtihanlı" hukukçuların sayıca yetersizliği, halk tarafından seçilen üyelerin vasıfsızlığı, usul hukukundaki bazı kaidelerin davaları uzatması, Temyiz Mahkemesi'nin kuruluş amacına aykırı kararlar vermesi, tutukluluk sürelerinin kanuna aykırı şekilde uzaması, ittiham usulünün suistimallere yol açması ve savcıların idari görevlerini ihmal etmesi tespit edilen başlıca sorunlardır. Özellikle taşra mahkemelerine yönelik sert eleştirilerin getirildiği raporda, hükümlerin nafız olması için hakimlerin padişah tarafından atanması gerekliliği vurgulanmakta ve ıslahatların yerleşmesi için Adliye Nezareti bünyesinde "Encümen-i Teftiş" adıyla bir kontrol mekanizmasının kurulması gibi çeşitli çözüm önerileri sıralanmaktadır. [Özet ve anahtar kelimeler dijital arşiv çalışmaları kapsamında editörlük tarafından hazırlanmıştır.]

Anahtar Kelimeler

• Adliye Teşkilatı
• Islahat Raporu
• II. Abdülhamid
• Mahkeme-i Temyiz
• İttiham Usulü
• Adliye Nezareti

Ottoman Legal Reform Texts 18: Commission Report on the Reform of the Judiciary (9 March 1896)

Öz

This report was prepared upon the instruction of Sultan Abdulhamid II by a commission consisting of jurists who were well-versed in the problems of the judicial system. The report identifies two main reasons for the complaints regarding the judiciary: the failure to implement certain legal regulations concerning judges and judicial officials, and the incompatibility of some of the procedures and principles adopted from Europe with the "temperament" of the public and the country. The primary issues identified include the inability to employ qualified personnel in courts, the quantitative insufficiency of educated and "examined" jurists, the lack of qualifications among members elected by the public, certain rules of procedural law causing delays in lawsuits, the Court of Cassation working contrary to its establishment purpose, the unlawful prolongation of detention periods, the indictment procedure leading to abuses, and prosecutors failing to fulfill their administrative duties properly. Explicitly criticizing provincial courts, the report emphasizes that all judges must be appointed by the Sultan for their rulings to be effective, and lists duties falling upon the Ministry of Justice, such as establishing a control mechanism named "Encümen-i Teftiş" (Inspection Committee), to implement and consolidate the reforms. [The English title, abstract and keywords were prepared by the editorial board during the digital archiving process.]

Anahtar Kelimeler

• Judicial System
• Reform Report
• Abdulhamid II
• Court of Cassation
• Indictment Procedure
• Ministry of Justice

Kaynakça

1. [Editör Notu: Bu kaynakça, metindeki dipnotlar esas alınarak oluşturulmuştur. / Editor's Note: This bibliography was compiled based on the footnotes in the text.]
2. T.C. Cumhurbaşkanlığı Osmanlı Arşivi (COA), Y.EE. 11/9.
3. T.C. Cumhurbaşkanlığı Osmanlı Arşivi (COA), Y.MTV. 107/17.