Türk İnkılabı: Devlet Şekilleri ve Türkiye Büyük Millet Meclisi

Öz

Bu çalışma, ilk hukuk doktoru unvanına sahip cumhuriyet dönemi akademisyenlerinden Edip Serdengeçti’nin (1896-1958) 1923 yılında Yeni Mecmua dergisinde yayımlanan "Türk İnkılabı: Devlet Şekilleri ve Türkiye Büyük Millet Meclisi" başlıklı makalesinin çeviriyazısını sunmaktadır. Serdengeçti, doğa bilimlerinin geçirdiği müspetleşme ve dönüşüm sürecine hukuk ilminin 19. yüzyılda girdiğini belirterek başladığı yazısında, metafizik hukuk yaklaşımlarını eleştirmekte ve sosyolojik gerçekliğe dayalı nesnel bir hukuk anlayışını savunmaktadır. Bu doğrultuda "devlet" mefhumunu insan topluluklarının işbölümü ve dayanışma (tesânüd) eksenindeki örgütlenmesi olarak tarif eden müellif; dünya genelindeki yönetim biçimlerini reis (başkanlık), parlamento ve meclis (kurultay/meclis hükümeti) sistemleri olarak üçlü bir tasnife tabi tutmaktadır. Türkiye’de 1921 tarihli Teşkilat-ı Esasiye Kanunu ile kurulan yeni hükümet modelinin bir "kurultay hükümeti" olduğunu vurgulayan yazar; güçler birliği ve meclisin üstünlüğüne dayanan bu yapının, Batı kökenli parlamenter sisteme kıyasla kuvvete/makama kutsiyet atfetmeyen şeffaf doğasıyla Türk harsına ve İslam’ın meşveret ile sorumluluk (mesuliyet) ilkelerine çok daha muvafık düştüğünü ileri sürmektedir. [Özet ve anahtar kelimeler dijital arşiv çalışmaları kapsamında editörlük tarafından hazırlanmıştır.]

Anahtar Kelimeler

• Edip Serdengeçti
• Hukuk-ı Âmme
• Kurultay Hükümeti
• Teşkilat-ı Esasiye Kanunu
• Leon Duguit
• Müspet Hukuk

Turkish Revolution: Government Forms and The Grand National Assembly of Turkey

Öz

This study presents the transliteration of the article titled "Türk İnkılabı: Devlet Şekilleri ve Türkiye Büyük Millet Meclisi" (Turkish Revolution: Government Forms and the Grand National Assembly of Turkey) written by Edip Serdengeçti (1896-1958), the first recipient of a doctoral degree in law in Turkey, and published in the journal Yeni Mecmua in 1923. Beginning his treatise by stating that legal science has entered a process of positivization and descriptive transformation similar to that experienced by natural sciences in the 19th century, Serdengeçti criticizes metaphysical legal approaches and advocates an objective understanding of law based on sociological reality. In this direction, the author defines the concept of the "state" as the organization of human societies around the axis of division of labor and solidarity (interdependence), and classifies the forms of government worldwide into a threefold taxonomy: presidential, parliamentary, and assembly government systems. Emphasizing that the new governmental model established in Turkey with the Law of Constitutional Organization dated 1921 is an "assembly government," the author argues that this structure, based on the unity of powers and the supremacy of the parliament, is much more compatible with the Turkish culture and Islamic principles of consultation and accountability due to its transparent nature that does not attribute sanctity to authority/office compared to the Western-oriented parliamentary system. [The English title, abstract and keywords were prepared by the editorial board during the digital archiving process.]

Anahtar Kelimeler

• Edip Serdengeçti
• Public Law
• Assembly Government
• Law of Constitutional Organization
• Léon Duguit
• Positive Law

Kaynakça

1. [Editör Notu: Bu kaynakça, metindeki dipnotlar esas alınarak oluşturulmuştur. / Editor's Note: This bibliography was compiled based on the footnotes in the text.]
2. Edib [Serdengeçtizâde], "Türk İnkılabı: Devlet Şekilleri ve Türkiye Büyük Millet Meclisi", Yeni Mecmua, Cilt 4, Sayı 76, 10 Mayıs 1339/1923.
3. Emre Partalcı, Darülfünun Hukuk Fakültesinden Bir Sayfa: Edip Serdengeçti ve Mülkiyet Düşüncesi, İstanbul: On İki Levha Yayınları, Ocak 2020.