Türkiye'deki İsviçre Medeni Kanununun Osmanlı ve İslami Altyapısı

Öz

İsviçre Medeni Kanunu 1907'de yayınlandığından beri köklü değişiklikler geçirmiştir. Ancak 1926 yılında Türkiye Cumhuriyeti, bu kanunu tercüme ederek kendi medeni kanunu olarak kabul etmiştir. Genel akademik ve resmî kabul, Türk Medeni Kanunu'nun İsviçre modelinin harfiyen bir çevirisi olduğu yönündedir. Buna karşın, kanunun özellikle kişiler hukuku, evlenme ve boşanma konularını içeren aile hukuku kısımları İsviçre özgün metniyle karşılaştırıldığında, maddelerin yaklaşık yüzde 35'inin değiştirildiği, atıldığı veya yeni unsurlar eklendiği görülmektedir. Bu değişiklikler rastlantısal olmayıp, titiz bir uyarlama sürecinin ürünüdür. Kanun hazırlama komisyonu, İsviçre modelinin soyut ve tanımsal yapısını büyük oranda muhafaza ederken, günlük pratik işleyişe ve usule dair maddeleri Mecelle, 1917 Hukuk-ı Aile Kararnamesi ve Hanefi fıkıh geleneği gibi önceki Osmanlı-İslam hukuk normlarıyla harmanlamıştır. Böylece, toplumun günlük pratiklerine radikal bir müdahalede bulunmadan, yeni devleti kavramsal düzeyde modern medeniyet blokuna dahil etmeyi amaçlayan melez bir hukuki çerçeve oluşturulmuştur. Bu çalışma; kişiler hukuku, evlenme ve boşanma başlıkları altındaki 115 maddeyi teknik ve mukayeseli bir analize tabi tutarak, söz konusu metinsel farklılıkların arkasındaki bilinçli tercihleri ve Osmanlı/İslam hukuku mirasından kalan altyapıyı ortaya koymaktadır. [Özet ve anahtar kelimeler dijital arşiv çalışmaları kapsamında editörlük tarafından hazırlanmıştır.]

Anahtar Kelimeler

• Türk Medeni Kanunu
• İsviçre Medeni Kanunu
• İslam Hukuku
• Osmanlı Hukuk Mirası
• 1917 Hukuk-ı Aile Kararnamesi
• Kişiler Hukuku
• Aile Hukuku

The Ottoman and Islamic Substratum of Turkey's Swiss Civil Code

Öz

The Swiss Civil Code has undergone radical changes since its publication in 1907. However, in 1926, the Republic of Turkey adopted this code by translating it as its own civil code. The general academic and official consensus claims that the Turkish Civil Code was a verbatim translation of the Swiss model. In contrast, when the sections of the code regarding persons, marriage, and divorce are compared with the original Swiss text, it is observed that at least 35 percent of these articles were altered, omitted, or supplemented. These modifications were not accidental but the product of a meticulous adaptation process. The drafting commission largely maintained the abstract and definitional structure of the Swiss model while blending the articles concerning daily practical implementation and procedures with previous Ottoman-Islamic legal norms, such as the Mecelle, the 1917 Ottoman Family Code, and the Hanafi jurisprudence tradition. Thus, a hybrid legal framework was established, aiming to incorporate the new state into the modern civilized world on a conceptual level without radically disrupting the daily practices of the society. By conducting a technical and comparative analysis of 115 articles under the rubrics of the law of persons, marriage, and divorce, this study demonstrates the deliberate choices behind these textual discrepancies and the underlying substratum of the Ottoman/Islamic legal heritage. [The English title, abstract and keywords were prepared by the editorial board during the digital archiving process.]

Anahtar Kelimeler

• Turkish Civil Code
• Swiss Civil Code
• Islamic Law
• Ottoman Legal Heritage
• Law of Persons
• Family Law
• 1917 Ottoman Family Code

Kaynakça

1. [Editör Notu: Bu kaynakça, metindeki dipnotlar esas alınarak oluşturulmuştur. / Editor's Note: This bibliography was compiled based on the footnotes in the text.]
2. Ansay, S. Şakir (ed.). Eski Aile Hukukumuza bir Nazar. Ankara: Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayınları, 1952.
3. Ansay, T. (ed.). Introduction to Turkish Law. Ankara: Middle East Technical University, 1966.
4. Aydın, M. Akif. İslam-Osmanlı Aile Hukuku. İstanbul: Marmara Üniversitesi, 1985.
5. Berkan, Abdurrahman. Hukuk-u Medeni: 1341-1342 Sene-i Tedrisiye Esnasında. İstanbul: Darü'l-Fünun Matbaası, 1925.
6. Bozkurt, Mahmut Esat. Türk Medeni Kanunu (Code Civil turc içinde). ed. Rizzo. İstanbul: Roman Han, 1926, 1937.
7. Deny, Jean. Petit Manuel de la Turquie Nouvelle. Paris: Jacques Haumont, 1933.
8. Dirks, Sabine. La famille musulmane Turque. Paris: Mouton, 1969.

9. Fındıkoğlu, Z. F. "A Turkish Sociologist's View". UNESCO (ed.). The Reception of Foreign Law in Turkey, International Social Science Bulletin, 9(1), 1957.
10. Frumkin. "The Legal Position of Women in Turkey under the Old and New Regime, and in Egypt". Karşılaştırmalı Yasama Dergisi, 10, 1928.
11. Gürüz, A. "The Turkish Civil Code". T. Ansay (ed.). Introduction to Turkish Law. Ankara: Middle East Technical University, 1966.
12. Haskafi, Muhammad 'Ala al-Din. Durr al-Mukhtar. çev. B. M. Dayal. New Delhi: Kitab Bhavan, 1992.
13. Hurewitz, J. C. Diplomacy in the Near and Middle East: A Documentary Record. Princeton: D. van Nostrand Co. inc., 1956.
14. Ibn Rushd. The Distinguished Jurist's Primer. çev. Imran Ahsan Khan. Reading: Garnet, 1994.
15. İsviçre. Code Civil suisse, 1997.
16. Karabıyık, Erol. Sosyal Bilgiler: Ders Kitabı, İlkokul 5. Ankara: Üner Yayınları, 1993.
17. Kassım, A. M. "Comparison du Code Civil turc avec le Code Civil suisse". Revue des Etudes Islamiques, 1929.
18. Lewis, Bernard. The Emergence of Modern Turkey (Modern Türkiye'nin Doğuşu). Oxford: Oxford University Press, (1961) 1968.
19. Marghinani, Ali ibn Abi Bakr. The Hedaya. çev. Charles Hamilton. New Delhi: Kitab Bhavan, 1985.
20. Ostrorog, Leon. The Angora Reform. London: University of London Press, 1927.
21. Öztürk, Kasım (ed.). Türk Parlamento Tarihi. Ankara: TBMM Vakfı Yayınları, 1990.
22. Qadı Khan. Fatawa-i Kazee Khan. çev. M. Mahomed, Yusuf Khan Bahadur. New Delhi: Kitab Bhavan, 1986.
23. Qaradawi, Yusuf al-. Al-Halal wa'l-Haram fi'l-Islam. çev. Kamal El-Helbawy, M. Siddiqui, Syed Shukry. Delhi: Hindustan Publications, 1980.
24. Sauser-Hall, Georges. Introduction à L'étude du nouveau droit civil en Turquie. Constantinople: Ahmed Ihsan, 1926.
25. TBMM Zabıt Ceridesi, Sayı 21-22.
26. Velidedeoğlu, Hıfzı Veldet. "İsviçre Medeni Kanunu karşısında Türk Medeni Kanunu". Medeni Kanunun XV. Yıldönümü için. İstanbul: Kenan Matbaası, 1944.
27. Velidedeoğlu, Hıfzı Veldet. "Medeni Kanun Düşmanlığı". K. Ertop (ed.). Cumhuriyet: 1924-1974. İstanbul: Cumhuriyet Matbaacılık ve Gazetecilik, 1974.
28. Williams, Henry. "Marriage and Divorce in the Legal Culture of the Old, Ottoman, and New Turks" (Eski, Osmanlı ve Yeni Türklerin Hukuki Evlenme ve Boşanma Kültürü). Journal of Turkish Studies, 5, 1983.