Mi'yâr-ı Adalet'in Ceza Hukuku Değeri

Öz

Miyar-ı Adalet, Ömer Hilmi tarafından 1884 yılında telif edilmiş, Hanefi fıkıh ve Osmanlı dönemi fetva kitaplarının sistemli bir özeti olup kişilere karşı işlenen suçları konu almaktadır. Kuduri, Dürer ve Gurer, Tahtavi tercümeleri gibi kitaplardaki Türkçe ifadelerle neredeyse birebir aynı cümleler içermektedir. Bu eserin resmî bir hukuk kaynağı olma niteliği yoksa da, cinayet davalarında şer'iye mahkemesi hâkimleri için yararlı bir el kitabı olduğunda şüphe yoktur. Ayrıca, bazı ihtilaflı konularda uygulanacak kuralları ve tatbik şekillerini tayin etmesi açısından da dönemine ışık tutmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• İslam ceza hukuku
• cinayet
• kısas
• diyet
• taziren katl

Criminal Law Value of Miyar-i Adalet

Öz

Mi'yar-ı adalet was accommodated by Ömer Hilmi in 1884 and it is a systematic summary of the Ottoman fatwa books and is about crimes commited against people. It contains identical sentences with Turkish words in the books such as Kuduri, Dürer and Gurer, Tahtavi translations. Although this work doesn't possess a quality of offical law basis, there is no doubt that it is a benefical hand book for the judges of religious court in murder cases. Also, it sheds light to the term for the purposes of settling application shapes and rules being carried in some disputed subjects.

Anahtar Kelimeler

• Islam criminal law
• murder
• talion
• blood money
• taziren katl

Kaynakça

1. Akgündüz, Ahmet, İslâm ve Osmanlı Hukuku Külliyatı, Birinci Cild Kamu Hukuku, İstanbul, 2011.
2. Akgündüz, Said Nuri, "Tanzimat Dönemi Osmanlı Ceza Hukukunun Kaynakları", dergİabant (AİBÜ İlahiyat Fakültesi Dergisi), Güz 2016, IV/8, 1-16.
3. Akgündüz, Said Nuri, "Tazminat Dönemi Osmanlı Ceza Hukuku Uygulaması", Yayımlanmamış Doktora Tezi, MÜSBE, İstanbul, 2010.
4. Akşit, M. Cevat, İslam Ceza Hukuku ve İnsani Esasları, İstanbul, 1976.
5. Ansay, Sabri Şakir, Hukuk Tarihinde İslam Hukuku, Ankara, 2002.
6. Apaydın, H. Yunus, "Hata" DİA, XVI, 437-438.
7. Aydın, M. Akif, "Haksız Fiil" DİA, XV, 210.
8. Ayıntâbî Abdülhamid, Tercümetü't-Tahtâvî alâ Dürri'l-muhtâr (I-VIII), İstanbul, 1285-1288.

9. Bardakoğlu, Ali, "Katil DİA, XXV, 45.
10. Bilmen, Ö. Nasuhi, Hukuk-ı İslamiyye ve Istılahat-ı Fıkhiye Kamusu, İstanbul, 1975.
11. Boyabatlı Kara Bekir, Tercüme-i Dürer ve Gurer, Dersaadet, 1285.
12. Dağcı, Şamil, "Hükumet-i Adl" DİA, XVIII, 463.
13. Dağcı, Şamil, "Kısas" DİA, XXV, 488.
14. Ebulûlâ Mardin, Medenî Hukuk Cephesinden Ahmed Cevdet Paşa, Ankara, 1946, 1996.
15. Feyzullah Efendi, Fetava-yı Feyziye, (Haz: Süleyman Kaya) İstanbul, 2009.
16. Gayretli, Mehmet, "Tanzimat Sonrasından Cumhuriyet'e Kadar Olan Dönemde Kanunlaştırma Çalışmaları", MÜSBE Yayımlanmamış Doktora Tezi, İstanbul, 2008, s. 151-152.
17. Gökcen, Ahmet, Tanzimat Devri Ceza Kanunları ve Bu Kanunlardaki Ceza Müeyyideleri, İstanbul, 1989.
18. M. Emin Fehim Paşa, Kuduri-i Şerif Tercümesi, Dersaadet, 1314.
19. Muhammed Mevkufati Efendi, Mevkufat (Multeka'l-Ebhur Şerhi Mecmau'l-Enhür Tercümesi), Amire, 1308.
20. Ömer Hilmi, Miyâr-ı Adalet, İstanbul, 1301.
21. Özen, Şükrü, "İnfaz DİA, XXII, 290-291.
22. Özcan, Tahsin, "Ömer Hilmi Efendi" DİA, XXXIV, 70.
23. Serahsî, Ebubekir Muhammed b. Ahmed, el-Mebsût, Beyrut, 1986.
24. Şafak, Ali, "Erş DİA, XI, 307.
25. Şafak, Ali, "Kasıt" DİA, XXIV, 560.
26. Şazeli, Hasan Ali, "Cinayet DİA, VIII, 14.
27. Şazeli, Hasan Ali, "Cirah DİA, VIII, 24.
28. Şentop, Mustafa, Tanzimat Dönemi Ceza Hukuku (Kanunlar, Tadiller, Layihalar, Uygulama), İstanbul, 2004.
29. Topal, Şevket, Karinâbâdî Ömer Hilmi Efendi ve Miyar-ı Adalet Adlı Eseri, Van, 2007.
30. Türk Hukuk Lügati, Ankara, 1991.
31. Yenişehirli Abdullah Efendi, Behcetü'l-Fetava (Haz: Süleyman Kaya-Betül Algın-Zeynep Trabzonlu-Asuman Erkan), İstanbul, 2011.