Vergi Hukukuna İlişkin İşlemlerde Mahkemenin Rolü -Trabzon 1816 Numaralı 1560-1561 Tarihli Şer'iye Sicili Örneği-

Öz

Şer'iye sicilleri, Osmanlı Hukuk Tatbikatını göstermesi bakımından, eşsiz değerde belgelerdir. Biz de bu makalede, Trabzon'un 1816 numaralı, H. 968 (M. 1560-1561) tarihli şer'iye sicil defterinde yer alan kayıtlardan yola çıkarak, vergi hukukuna ilişkin işlemlerde, mahkemenin rolünün ne olduğu sorusunu cevaplamaya çalıştık.

Anahtar Kelimeler

• Osmanlı Vergi Hukuku
• Şer'iye Sicilleri
• Osmanlı Mahkemesi
• Trabzon

The Role of The Ottoman Court in Tax Law Procedures (Review of Trabzon Court Record Number 1816 Date of 1560-1561)

Öz

Ottoman Court Registry are documents of unique value in terms of demonstrating Ottoman law exercises. In this article, we will try to answer the question of the role of the court in the procedures related to tax law, based on the records in the registers the number of 1816 and H. 968 (M. 1560-1561) dated Trabzon.

Anahtar Kelimeler

• Ottoman Tax Law
• Sharia Court Records
• Ottoman Courts
• Trabzon

Kaynakça

1. Akgündüz, Ahmet, Şer'iye Sicilleri Mâhiyeti, Toplu Katoloğu ve Seçme Hükümler, İstanbul, Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı, 1988, C.1.
2. Aydın, M. Akif, Kadı Sicillerinde İstanbul, İstanbul, İSAM Yayınları, 2010.
3. Aydın, M. Akif, Osmanlı Devleti'nde Hukuk ve Adalet, İstanbul, Klasik Yayınları, 2014.
4. Barkan, Ömer Lütfi, "Osmanlı İmparatorluğu'nda Zirai Ekonominin Hukuki ve Mali Esasları", İÜEFD, C.1 (Osmanlı Kanunnameleri İçinde), 1943, s.11-41.
5. Barkan, Ömer Lütfi, "Avârız", İA, İstanbul, MEB Yayınları, 1979, C.2, s.13-19.
6. Bayındır, Abdülaziz, İslam Muhakeme Hukuku (Osmanlı Devri Uygulaması), İstanbul, İslâmî İlimler Araştırma Vakfı Yayınları, 1986.
7. Cin, Halil-Akgündüz, Ahmet, Türk Hukuk Tarihi, İstanbul, Osmanlı Araştırmaları Vakfı, 2011.
8. Çakır, Coşkun, "Osmanlı Ekonomik ve Toplumsal Tarihiyle İlgili Tezler Bibliyografyası (1933-1999)", Dîvân, S.7, 1999/2, 8.251-379.

9. Demir, Abdullah, Medeni Yargılama Hukuku Osmanlı Mahkemesi, İstanbul, Yitik Hazine Yayınları, 2010.
10. DİA, "Haraç- Osmanlı Devleti", DÍA, İstanbul, TDV, 1997, C.16, s.88-90.
11. Ekinci, Ekrem Buğra, Osmanlı Hukuku Adalet ve Mülk, İstanbul, Arı Sanat Yayınevi, 2008.
12. Ersoy, Osman, "Şer'iye Sicilleri Toplu Katoloğuna Doğru", AÜDTCFD, C.21, S. 3-4, 1963, 8.33-65.
13. Fetâvâ-yı Hindiyye, çev. Mustafa Efe, haz. İsmail Karakaya, Akçağ Yayınları, t.y, C. 13.
14. Gedikli, Fethi, "Şer'iye Sicillerinin Hukuk Tarihi Açısından Önemi ve Sicillere Dayalı Araştırmalar", Dünden Bugüne Osmanlı Araştırmaları -Tespitler-Problemler-Teklifler-, TDV, 2007, s.73-96.
15. Gedikli, Fethi, "Osmanlı Hukuk Tarihi Kaynağı Olarak Şer'iye Sicilleri", Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi, C.3, S.5, 2005, 187-213.
16. Gedikli, Fethi, Osmanlı Hukuku -Makaleler-, İstanbul, Gündoğan Yayınları, 2012.
17. Gerber, Haim, "Osmanlı Hukukunda Şeriat, Kanun ve Örf: 17. Yüzyıl Bursa'sı Mahkeme Kayıtları", Çev. Mehmet Akman, Hukuk Araştırmaları, C.8, No.1-3, 1994, 8.265-291.
18. Halaçoğlu, Yusuf, "Şer'iye Sicilleri Toplu Katoloğuna Doğru; Adana Şer'iye Sicilleri", İÜEFTD, S.30, 1976, s.99-108.
19. İlgürel, Mücteba, "Şer'iye Sicilleri Toplu Katoloğuna Doğru", İÜEFTD, S.28-29, 1975, s.123-166.
20. İnalcık, Halil, "İspençe", DİA, İstanbul, TDV, 2001, C.23, s.177.
21. İnalcık, Halil, "Osmanlı Hukukuna Giriş: Örfi-Sultani Hukuk ve Fatih'in Kanunları", AÜSBFD, C.13, No.2, 1958, 8.102-125.
22. Kazıcı, Ziya, Osmanlı'da Vergi Sistemi, İstanbul, Bilge Yayıncılık, 2005.
23. Kenanoğlu, M. Macit, "Vergi", DİA, Ankara, TDV, 2013, C.43, s.52-58.
24. Kenanoğlu, M. Macit, Osmanlı Millet Sistemi, İstanbul, Klasik Yayınları, 2012.
25. Korkmaz, Salih, "Trabzon 1816 Numaralı Sicili ve Hukuki Değerlendirmesi", Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2014.
26. Kuru, Baki-Aslan, Ramazan-Yılmaz, Ejder, Medeni Usul Hukuku, Ankara, Yetkin Kitabevi, 2012.
27. Lowry, Heath W., Trabzon Şehrinin İslamlaşması ve Türkleşmesi, Çev. Demet Lowry, Heath W. Lowry, İstanbul, Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi, 2010.
28. Ongan, Halit, Ankara'nın 1 Numaralı Şeriye Sicili, Ankara, Türk Tarih Kurumu Basımevi, 1958.
29. Osmanağaoğlu, Cihan, "Klasik Dönemi Bağlamında Osmanlı Devleti'nin Örfi Hukukuna İlişkin Genel Bir Değerlendirme", GÜHFD, S.2, 2007, 8.75-130.
30. Sahillioğlu, Halil, "Bâd-1 Hevâ", DİA, İstanbul, TDV, 1991, C.4, s.416-418.
31. Tabakoğlu, Ahmet, İslâm İktisadına Giriş, İstanbul, Dergâh Yayınları, 2016.
32. Tabakoğlu, Ahmet, Osmanlı Mâlî Tarihi, İstanbul, Dergâh Yayınları, 2016.