Çağdaş Türk Hukuk Düşüncesinin Kavram Dünyası: Sözlükbilimi Açısından Bir Değerlendirme

Öz

Bilindiği üzere kavramlar bir kültürün düşünce dünyasının boyutlarını gösteren en önemli araçlardır. Bir kültürün düşünce dünyasının hangi kavramlara sahip olduğunu ise o kültürün dilinde kaleme alınmış fikri eserlere bakarak anlarız. Bir dili anlamanın başlıca yolu ise o dilde yazılmış sözlüklere başvurmaktır. Bu açıdan terim sözlükleri özel bir anlam ifade eder. Buradan hareketle dil - düşünce - kültür arasında vazgeçilmez bir bağ olduğu rahatlıkla söylenebilir. Hukuki düşünce söz konusu olduğunda ise başvurulması gereken ilk merci kuşkusuz hukuk sözlükleridir. İşte bu çalışmanın amacı da Latin harfle yazılmış Türkçe hukuk sözlüklerinde geçen belli başlı hukuki terimlere verilen anlamları incelemek suretiyle Türk düşüncesinin kavram dünyasını hukuki cepheden anlamaya çalışmaktır.

Anahtar Kelimeler

• Kavram
• dil
• düşünce
• kültür
• sözlük kavramı
• sözlük bilimi
• hukuk sözlükleri
• hukuki düşünce
• Türk hukuk düşüncesi
• Türk hukuk sözlükleri

The Conceptual World of Contemporary Turkish Legal Thought: A Lexicological Examination

Öz

As widely accepted that concepts are most important tools showing dimensions of the intellectual world of a culture. The intellectual works written in the language of that culture are the place which we look in order to understand which concepts this culture has. The way through which we grasp the language of a culture is to appeal to the dictionaries written in that language. Specialized dictionaries in this respect are especially important. As a result, we can easily conclude that there is a strong connection between language - thought - culture. Concerning the legal thinking, it is true that the first source we should appeal is also dictionaries. So, the aim of this essay is to try to understand the conceptual world of Turkish thought from the legal perspective by investigating the main legal terms in Turkish legal dictionaries written in Latin.

Anahtar Kelimeler

• Concept
• language
• thought
• culture
• the notion of dictionary
• lexicology
• legal dictionaries
• legal thought
• Turkish legal thought
• Turkish legal dictionaries

Kaynakça

1. Altay, Şakir, Hukuk, Ekonomi, Maliye, Ticaret, Sosyoloji ve İlahiyat ile İlgili Hukuk Terimleri Sözlüğü, Ankara Basım ve Ciltevi, Ankara 1962.
2. Ergüney, Hilmi, Türk Hukukunda Lügat ve Istılahlar, Yenilik Basımevi, İstanbul 1973.
3. Feyyaz Celal, Feyzi Gürsel, Hukuk Istilahları Lugati, 2. bsk., y.y. 1943.
4. Hukuk, İktisat ve Ticaret Lügatı, Aytemiz Kitabevi, Ankara 1963.
5. Mutlu, Latif, Hukuk Sözlüğü, Akademi-İstanbul Yayıncılık, İstanbul 2004.
6. Özcan, Hüseyin, Ansiklopedik Hukuk ve Kanun Deyimleri Sözlüğü, Yeni Desen Matbaası, Ankara 1973.
7. Şener, Esat, Hukuk Sözlüğü, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2001.
8. Türk Hukuk Lugatı, haz. Türk Hukuk Kurumu, Maarif Vekaleti, Ankara 1944.

9. Uslu, T. Azmi, Yeni Hukuk Lugatı ve Hukuk Terimleri Sözlüğü, Site Kitabevi, İstanbul 1964.
10. Yılmaz, Ejder, Hukuk Sözlüğü, genişletilmiş 7. bsk., Seçkin Yayıncılık, Ankara 2002.
11. Aksoy, Ömer Asım, Anayasa Sözlüğü, TDK Yayınları, Ankara 1962.
12. Bouchet-Saulnier, François, İnsancıl Hukuk Sözlüğü, çev. Selahattin Bağdatlı, İletişim Yayınları, İstanbul 2003.
13. Daniş, Hüseyin, Fransızca-Türkçe Hukuki ve Medeni Lugat/Dictionnaire Juridique et Civique Français-Turc, Kanaat Kütüphanesi, İstanbul 1934.
14. Erdoğdu, Ahmet, Ceza Yargılama Yöntemi Yasası Terimleri Sözlüğü, TDK Yayınları, Ankara 1972.
15. Eren, Hasan, Hamza Zülfikar, Anayasa Sözlüğü, TDK Yayınları, Ankara 1985.
16. Ovacık, Mustafa, İngilizce Türkçe Hukuk Sözlüğü/English-Türkish Law Dictionary, Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü Yayınları, Ankara 1964.
17. Türkçe-İngilizce Hukuk Sözlüğü, Banka ve Ticaret hukuku Araştırma Enstitüsü Yayınları, Ankara 1986.
18. Önder, Ali Rıza, Yasa Dili Sözlüğü, TDK Yayınları, Ankara 1966.
19. Sungurbey, İsmet, Medeni Hukuk Terimleri Sözlüğü, TDK Yayınları, Ankara 1966.
20. Tuğlacı, Pars, İktisadi ve Hukuki Terimler Sözlüğü (İngilizce-Fransızca-Türkçe), Sermet Matbaası, İstanbul 1966.
21. Velidedeoğlu, Hıfzı Veldet, Türkçeleştirilimiş Metinleriyle Birlikte Türk Medenî Kanunu ve Borçlar Kanunu: 3. Cilt: Terimler ve Sözcükler Kılavuzu, TDK Yayınları, Ankara 1975.
22. Achard, Pierre, Dilsel Toplumbilim, İletişim Yayınları Cep Üniversitesi 145, İstanbul 1994.
23. Akarsu, Bedia, Wilhelm von Humboldt'da Dil-Kültür Bağlantısı, 3. bsk., İnkâp Kitabevi, İstanbul 1998.
24. Felsefe Terimleri Sözlüğü, 6. bsk., İnkılap Kitabevi, İstanbul t.y.
25. Aksan, Doğan, Her Yönüyle Dil: Ana Çizgileriyle Dilbilim, 5. bsk., Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara 2009.
26. Anlambilim: Anlambilim Konuları ve Türkçenin Anlambilimi, 5. bsk., Engin Yayın Evi, Ankara 2009.
27. Atkins, B.T. Sue, Michael Rundell, The Oxford Guide to Practical Lexicography, Oxford University Press, Oxford 2008.
28. Bilmen, Ömer Nasuhi, Hukuki İslamiye ve Istılahatı Fıkhiyye Kamusu, Bilmen Yayınevi, İstanbul t.y.
29. Black's Law Dictionary, Seventh Edition, Bryan A. Garner (ed.), St. Paul 1999.
30. Black's Law Dictionary, Deluxe Ninth Edition, Bryan A. Garner (ed.), A Thomson Reuters Business, West 2009.
31. Bland, D.S., "Some Notes on the Evolution of Law the Legal Dictionary", The Journal of Legal History, I/1 (2007), s. 75-84.
32. Cabré, M. Teresa, Terminology: Theory, Methods, and Applications, John Benjamins Publishing, Amsterdam & Philadelphia 1999.
33. Copi, Irving M., Carl Cohen, Introduction to Logic, Eighth Edition, MacMillan Publishing Company, New York 1990.
34. Çüçen, A. Kadir, Klasik Mantık: Mantığa Giriş, Asa Kitabevi, Bursa 2004.
35. Dilbilim ve Dilbilgisi Terimleri Sözlüğü, haz. Berke Vardar, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara 1980.
36. Duguit, Léon, Kamu Hukuku Dersleri, çev. Süheyp Derbil, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayınları, Ankara 1954.
37. Eminoğlu, Emin, Türk Dilinin Sözlükleri ve Sözlükçülük Kaynakçası, Asitan Yayıncılık, Sivas 2010.
38. Emiroğlu, İbrahim, Klasik Mantığa Giriş, Elis Yayınları, Ankara 2004.
39. Friedman, Lawrence M., "Law and Its Language", George Washington Law Review, sy. 33 (1964-1965), s. 563-579.
40. Gensler, Harry J., Introduction to Logic, Second Edition, Routledge, New York & Londra 2010.
41. Hurley, Patrick J., A Concise Introduction to Logic, Tenth Edition, Thomson Wadsworth, USA 2008.
42. Hutton, Chris, Language, Meaning, and the Law, Edinburgh University Press Ltd, Edinburgh 2009.
43. Jackson, Howard, Lexicography: An Introduction, Taylor & Francis Routledge, Londra & New York 2002.
44. Kirchmeier, Jeffrey L., Samuel A. Thumma, "Scaling the Lexicon Fortress: The United States Supreme Court's Use of Dictionaries in the Twenty-First Century", Marquette Law Review, sy. 94 (2010-2011), s. 78-261.
45. Lyons, John, Kuramsal Dilbilime Giriş, çev. Ahmet Kocaman, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara 1983.
46. Mcdowell, Gary L., "The Politics of Meaning: Law Dictionaries and the Liberal Tradition of Interpretation", American Journal of Legal History, XLIV/3 (2000), s. 257-283.
47. Mersky, Roy M., "The Evolution and Impact of Legal Dictionaries", Legal Reference Services Quarterly, XXIII/1 (2008), s. 19-35.
48. Öner, Necati, Klasik Mantık, 8. bsk., Bilim Yayıncılık, Ankara 1998.
49. Özlem, Doğan, Mantık, 2. bsk., Anahtar Kitaplar, İstanbul 1996.
50. Özleştirme Kılavuzu, TDK Yayınları, Ankara 1978.
51. Perrot, Jean, Dilbilim, çev. Işık Ergüden, Dost Kitabevi Yayınları, Ankara 2006.
52. Rickert, Heinrich: "The Theory of Definitons", Essays on Definition, ed., Juan C. Sager, Amsterdam & Philadelphia, John Benjamins Publishing, 2000, s. 191-249.
53. Rubin, Phillip A., "War of the Words: How Courts Can Use Dictionaries in Accordance With Textualist Principles", Duke Law Journal, sy. 60 (2010), s. 167-206.
54. Ural, Şafak, Temel Mantık, genişletilmiş 2. bsk., Çantay Kitabevi, İstanbul 1995.
55. Uygur, Nermi, Dilin Gücü: Denemeler, 4. bsk., Kabalcı Yayınevi, İstanbul 1994.
56. Vardar, Berke, Dilbilimin Temel Kavram ve İlkeleri, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara 1982.
57. Vendryes, Joseph, Dil ve Düşünce, çev. Berke Vardar, Yeni İnsan Yayını, y.y. t.y.
58. Yates, Sarah, "Black's Law Dictionary: The Making of an American Standard", Law Library Journal, CIII/2 (2011-2012), s. 175-198.
59. Yıldırım, Yusuf, Türk Dili Anlatım Türleri, Der Yayınları, İstanbul 2010.
60. Yörük, Ali Adem, "İlk Hukuk Lügatlerimiz, 1870-1928", Türk Hukuk Tarihi Araştırmaları, sy. 2 (2006), s. 99-128.