Osmanlı Dönemi Türk Sinemasında Hukuki Düzen

Öz

Bu makale, Osmanlı dönemi Türk sinemasının hukuki düzenini incelemeyi amaçlamaktadır. Sinema, Batı'da ortaya çıktıktan hemen sonra Osmanlı imparatorluğu topraklarına girmiştir. Osmanlı toplumunda sinemanın yayılmasıyla, sinema hakkında hukuki düzenlemeler yapılması ihtiyacı doğmuştur. Bazı düzenlemeler yapılmış olmasına rağmen, Osmanlı döneminde sinema hakkında kapsamlı normların yürürlüğe girmediği görülmektedir. Bu arada hükümet, film gösterimleri hakkındaki bireysel başvurulara ve taleplere bazı çözümler geliştirmiştir. Bazı sınırlamalar öngörmesine rağmen, Osmanlı imparatorluğu sinemayı kategorik olarak yasaklayıcı bir tavır sergilememiştir. Bu çalışma, Osmanlı arşiv belgeleri ışığında Osmanlı Türk sinemasının hukuki düzenini ele almaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Türk sineması
• Osmanlı sinema hukuku
• Türk sinema hukuku
• Türk kitle iletişim hukuku
• Türk sinemasında sansür

The Legal Order of Turkish Cinema in The Ottoman Period

Öz

This article aims to examine the legal order of Turkish cinema in the Ottoman period. The cinema had entered the territory of the Ottoman Empire shortly after its emergence in the West. The legal regulation on cinema had been needed with the spread of cinema in Ottoman society. Although some regulations had been drafted, the overall regulatory text about the cinema had not been enacted during the Ottoman period. Meanwhile, the government had developed the solutions to individual applications and requirements about film screenings. The Ottoman Empire had also developed some criteria on these individual applications. Despite some limitations about the cinema, the Ottoman Empire had never been a categorical prohibitionist. This study examines the Ottoman Turkish cinema's legal order in the light of the Ottoman archival documents.

Anahtar Kelimeler

• Turkish cinema
• Ottoman cinema law
• Turkish cinema law
• Turkish mass media law
• censorship in Turkish cinema

Kaynakça

1. [Editör Notu: Bu kaynakça, metindeki dipnotlar esas alınarak oluşturulmuştur. / Editor's Note: This bibliography was compiled based on the footnotes in the text.]
2. BOA (Osmanlı Arşivi)
3. Giovanni Scognamillo, Türk Sinema Tarihi, 2. bsk., Kabalcı Yayınevi, İstanbul 2003.
4. Kayıhan İçel, Kitle İletişim Hukuku, 9. bsk., Beta Yayınevi, İstanbul 2012.
5. Ayşe Osmanoğlu, Babam Sultan Abdülhamid, Elif Çakır (haz.), 2. bsk., Selis Kitaplar, İstanbul 2008.
6. Nijat Özön, Türk Sinema Tarihi, 1896-1960, 3. bsk., Doruk Yayımcılık, İstanbul 2010.
7. Osman Nûrî, Mecelle-i umûr-ı belediye, c. II, Dersaadet 1330.
8. Ayhan Ceylan, "Tanzimat Dönemi Osmanlı Basım ve Yayımında Hukuki Düzen, 1839-1876", Türk Hukuk Tarihi Araştırmaları, sy. 1 (2006).

9. Ali Özuyar, Devlet-i Aliyye'de Sinema, De Ki Basım Yayım, Ankara 2007.
10. Alim Şerif Onaran, Sinematoğrafik Hürriyet, İçişleri Bakanlığı, Ankara 1968.
11. Özkan Tikveş, Mukayeseli Hukukta ve Türk Hukukunda Sinema Filmlerinin Sansürü, İstanbul Üniversitesi Yayınları, İstanbul 1968.