Osmanlı Mahkeme Kayıtlarına Göre Ru'yet-i Hilal

Öz

Hz. Peygamber döneminden itibaren orucun başlaması ve bitişinin tespiti üzerinde önemle durulmuştur. Bu bağlamda, ru'yet-i hilâl konusu İslam tarihi boyunca tartışılmıştır. Çıplak gözle ayın görülmesini arzu edenler yanında, teknik ve teknolojik aletlerle gözlem yapma ve astronomi bilgisinden faydalanmayı esas alanlar da olmuştur. Biz bu çalışmada, Osmanlı mahkeme kayıtları ışığında Ramazan'ın başlangıç ve bitişini araştırmaya çalışacağız.

Anahtar Kelimeler

• Ru'yet-i hilâl
• mahkeme
• Osmanlı imparatorluğu
• Ramazan
• bayram

Ru'yat-i Hilal as Highlighted by the Ottoman Court Registers

Öz

The beginning and the end of the month of Ramadan have been seen as an important event since the time of the Prophet Muhammad. Ru'yat-i hilal (sighting the crescent moon) has been under discussion throughout the Muslim history. While some desire to sight the crescent moon with naked eye, the others want to take into account the data provided by the technology and the astronomers. This article will investigate the beginning and the end of the month of Ramadan in the light of the Ottoman law-court registers.

Anahtar Kelimeler

• Observation of crescent moon
• law court
• Ottoman empire
• Ramadan
• iyd

Kaynakça

1. [Editör Notu: Bu kaynakça, metindeki dipnotlar esas alınarak oluşturulmuştur. / Editor's Note: This bibliography was compiled based on the footnotes in the text.]
2. Ekrem Buğra Ekinci, İslam Hukuku ve Önceki Şeriatler, Arı Sanat Yayınları, İstanbul 2003.
3. İbn Hacer el-Askalânî, Fethu'l-bârî bi-şerhi sahîhi'l-Buhârî, Mektebe es-Selefiyye, 1407.
4. İbn Rüşd el-Hâfid, Bidâyetü'l-müctehid ve nihâyetü'l-muktesid, Daru'l-Fikr, Beyrut.
5. Muhammed el-Hâtibî Şirbinî, Muğni'l-muhtâc ilâ ma'refeti meʻânî elfâzi'l-Minhâc, Matbaa Mustafa Halebî, Kahire 1958.
6. Muhammed Emin İbn Abidîn, Reddü'l-muhtâr, Kahraman Yayınları, İstanbul 1984.
7. Tahtavî, Hâşiyetü Tahtavi, Temel Neşriyat, İstanbul 1985.
8. Ömer Nasuhi Bilmen, Büyük İslam İlmihali, Bilmen Basımevi, İstanbul.

9. Halil Günenç, Günümüz Meselelerine Fetvalar, İlim Yayınları, İstanbul 1987.
10. Muvaffakuddîn Abdullah b. Ahmed İbn Kudâme, el-Muğnî, Daru'l-Fikr, Beyrut 1992.
11. Abdurrahmân b. Muhammed b. İyâz Cezirî, el-Fikh ale'l-mezâhibi'l-erba'a, Çağrı Yayınları, İstanbul 1986.
12. Abdullah b. Şeyh Muhammed Damad efendi, Mecma'u'l-enhür fi şerhi Mülteka'l-ebhur, Matbaa Amire, İstanbul 1316.
13. Muhammed b. Ali Alâüddîn el-Haskefi, Bedrü'l-müntekâ fi şerhi'l-Mültekâ, Mecma'u'l-enhür fi şerhi Mülteka'l-ebhur ile birlikte, Matbaa Amire, İstanbul 1316.
14. Kemâlüddîn İbn Hümâm, Şerhu Fethi'l-kadir, Matbaa Mustafa Halebi, Mısır 1970.
15. İbrahim Kanadıkırık, 260 numaralı Hısn-ı Mansur (Adıyaman) kadı sicilinin 1-122 sahifelerinin transkripsiyonu ve değerlendirilmesi, Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kahramanmaraş 2005.
16. Ali Himmet Berki, Açıklamalı Mecelle: Mecelle-i Ahkam-ı Adliye, Hikmet Yayınları, İstanbul 1990.
17. Burhânüddîn Merğinâni, el-Hidâye, Matbaa Mustafa Halebi, Kahire 1971.
18. Zeynüddîn b. İbrahim İbn Nüceym, el-Eşbah ve'n-nezâir, Daru'l-Mektebe el-İlmiyye, Beyrut 1985.
19. Ahmed b. Muhammed Hamevî, Gamzu uyûni'l-besâir: Şerhu kitabi'l-Eşbah ve'n-nezâir, Daru'l-Mektebe el-İlmiyye, Beyrut 1985.
20. İbrahim Halebî, Halebî sagîr, Matbaayı Amire, İstanbul 1275/1859.
21. M. Ertuğrul Düzdağ, Şeyhülislam Ebussuud Efendi Fetvaları Işığında 16. Asır Türk Hayatı, Enderun Kitabevi, İstanbul 1972.