1910 Tarihli Keskin Rum Cemiyeti ve Cinsiyet ve Kavmiyet Esas ve Unvanlarıyla Dernek Kurma Yasağı

Öz

1814'te Yunan istiklalini gerçekleştirmek maksadıyla Çarlık Rusyasının bir vilayeti olan Odesa'da Ksanthos ve arkadaşlarınca kurulan ilk Yunan cemiyeti Filik-i (Etniki) Eterya'dan sonra, en çok tanınan diğer Rum cemiyeti, 1861'de kurulan Dersaadet Rum Cemiyet-i Edebiyesidir. II. Abdülhamid'in hakimiyeti esnasında da bazı Rum cemiyetleriyle karşılaşılmaktadır. İkinci Meşrutiyetin ardından (1908) çeşitli adlarla, Osmanlı toprakları üzerinde Rumların yaşadığı kasaba ve şehirlerde de birçok Rum cemiyetleri kurulmuştur. Bunlar arasında Keskin Rum Cemiyeti (ve Ankara Rum Cemiyeti) de vardır. II. Meşrutiyetin getirdiği atmosferde yapılan Osmanlı Cemiyetler Kanunu'nun 4. maddesi cemiyetlerin siyaset yapmasını yasaklamıştır. Bu makalede Osmanlı memurlarınca söz konusu 4. maddenin uygulamada nasıl yorumlandığı, 1910'da Keskin'de kurulan Rum Cemiyeti ve bu makalenin sonunda yer verdiğimiz onun nizamnamesi örneğinde ele alınmıştır. O devirde Keskin, Kırşehir mutasarrıflığına tabi bir Anadolu kasabasıydı; bugün ise o, Kırıkkale'nin bir ilçesidir.

Anahtar Kelimeler

• Osmanlı Rum cemiyetleri
• Keskin Rum Anamorfosis Cemiyeti
• Elenikos Sillogos
• 1909 tarihli Osmanlı Cemiyetler Kanunu
• Osmanlı Devletinde cemiyetlerinin siyaset yasağı

The Greek Society Dated 1910 in Keskin Town and Prohibition of Formation of A Society Rely on Nationality and Ethnic Principles

Öz

The first Greek society was founded by Xanthos and his colleagues in 1814 in Odessa and called Etniki Eterya; then was established in 1861 in Istanbul the Greek Dersaadet Cemiyet-i Edebiyesi. There were found some Greek societies during the II. Abdulhamid reign (1876-1908). After the Second Constitutional Monarchy (after 1908), with various names, in the towns and cities on the Ottoman lands inhabited by Greeks founded many Greek societies. Among them, the Greek Association of Keskin (and the Greek Association of Ankara) is also known. In the atmosphere that the second Ottoman Constitution brought, the Ottoman "Societies Act" (Cemiyetler Kanunu) came into force but its article 4 banned for the societies to enter politics. I tried to display here how the interpretation of Article 4 went in application by Ottoman officials. And I tried to do that in the context of Keskin Greek Anamorfosis Asosasiation founded in 1910 in Keskin and its constitution (the nizamnama) which is added to this paper. Keskin was a small town in Anatolia subject to Kirşehir mutasarrifliği during that period, and today it is a district of Kirikkale.

Anahtar Kelimeler

• Ottoman Greek societies
• Keskin Greek Anamorfosis Association
• Elenikos Sillogos
• Ottoman Societies Act of 1909
• prohibition of entering politics for the Ottoman associations

Kaynakça

1. [Editör Notu: Bu kaynakça, metindeki dipnotlar esas alınarak oluşturulmuştur. / Editor's Note: This bibliography was compiled based on the footnotes in the text.]
2. Necla Günay, "Filik-i Eterya Cemiyeti", Gazi Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, c. 6, sy. 1 (2005), s. 267-274.
3. İbrahim Erdal, "Türk Basınına Göre; Patrikhane Konusu ve Patrik Araboğlu'nun İhracı Meselesi", Ankara Üniversitesi Türk İnkılâp Tarihi Enstitüsü Atatürk Yolu Dergisi, sy. 33-34, Mayıs-Kasım 2004, s. 35-37.
4. Yusuf Gedikli, Pontus Meselesi, İstanbul: Bilge Karınca Yayınları, 2002.
5. V. Kovenko, "Kuzey Anadolu Bölgesinin Bazı Kurşun, Çinko ve Antimuan Madenleri (Denek, Akdağ, Zara, Turhal)", M.T.A. Enstitüsü.
6. Seyyah [Selahettin] Kandemir, Türkiye Seyahatnamesi: No. 1 Ankara Vilayeti, Ankara: Başvekalet Müdevvenat Matbaası, 1932.
7. Haris Eksertzoglou, Osmanlı'da Cemiyetler ve Rum Cemaati Dersaadet Rum Cemiyet-i Edebiyesi, çev. Foti Benlisoy ve Stefo Benlisoy, İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları, 2004.
8. Mehmet Okur, "Tanzimattan II. Meşrutiyete Cemiyetler: İllegal Yapıdan Legal Yapıya Geçiş", Doğu-Batı, sy. 46, Ağu-Eyl-Ekim 2008, s. 117-131.

9. Fethi Gedikli, Şura-yı Devlet: Belgeler, biyografik bilgiler ve örnek kararlarıyla, Ankara: Öncü Kitap, 2008.