Fıkıh Mezheplerinin Oluşumuna Etki Eden Saiklere Bütüncül Bir Yaklaşım

Fıkıh mezhepleri birçok saikin etkili olduğu bir sürecin ürünüdür. Bu saikler ile ilgili müstakil anlamda yeteri kadar inceleme yapılmadığı gözlenmektedir. Fıkıh mezheplerinin doğuşu kaynaklarda genel olarak itikâdî mezheplerle birlikte ele alınmakta, bu da doğal olarak kafa karışıklığına yol açmaktadır. Bu çalışmadaki amaç fıkıh mezheplerinin oluşumuna etki eden saikleri müstakil bir şekilde ve bütüncül bir tarzda ele almak, böylece fıkıh mezheplerini daha doğru değerlendirmeye katkıda bulunmaktır. Bu amaç çerçevesinde makalede belli başlı fıkıh mezheplerinin ortaya çıkışına etki eden saikler müstakil olarak, akaid mezheplerinden ayrı olarak incelenmekte ve bunlar ön ve arka plandaki saikler ve dolaylı saikler şeklinde farklı ve bütüncül bir yaklaşım ile ele alınmaktadır. Tarama ve derleme yönteminin uygulandığı bu çalışmada, fıkıh mezheplerinin oluşumuna etki eden amillerin her birinin, kendi yerinde bir ağırlığının olduğu görülmüştür. Ancak tarihi vakıa olarak zahiren bazıları ön plana çıkarken, bazılarının arka plandaki önemli motifler olduğu, diğer bazılarının ise bu oluşuma dolaylı etkide bulunduğu tespit edilmektedir.

Fiqh sects are the product of a process in which many motives are effective. The birth of the fiqh sects is generally handled together with the creed sects in the sources, which naturally leads to confusion. The aim of this study is to deal with the motives affecting the formation of fiqh sects in an independent and holistic manner, thus contributing to a more accurate evaluation of fiqh sects. Within the framework of this purpose, the factors affecting the formation of fiqh sects are handled with a different and holistic approach as foreground and background factors and indirect factors. In this review, scanning and compilation method was used. It has been found that each of these motives, which are handled in three different ways, has its own weight.