Mitra’dan Mitraizm’e Geçişte Roma Aklı

Bu makalenin konusu tanrısal bir varlık olan Mitra’dan müstakil bir dinî gelenek olan Mitraizm’e geçişte Roma aklının rolüne dikkat çekmektir. Çalışmada Rigveda, Avesta, Pehlevice Metinler, Mitraist kitabe ve görseller kaynak olarak kullanılmıştır. Çalışmada metot olarak anlama ve açıklamaya dayalı din fenomenolojisi seçilmiştir. Bu çalışmanın amacı, tanrısal bir varlık olarak kabul edilen Mitra’ya atfedilen nitelikleri tespit etmek, zamanla batıda özgün bir dine dönüşen Mitraizm’den geride kalan eser ve işaretlere dikkat çekmek, din fenomenolojisi metodundan istifade ederek dinler tarihinde Mitraizm’in nasıl bir gelenek ve izlek üzerinde olduğunu açığa çıkarmaktır. Bu çalışmanın sonucunda, Mitra’nın Hindu-İrani bir kökene sahip önemli bir tanrısal varlık olduğu, Roma İmparatorluğu'na geçtikten sonra bu tanrısal varlık merkezli özgün bir dine dönüştüğü ve günümüze eser ve kalıntılarıyla ulaşan Mitrazim'in kendi türüne özgü gnostik bir din olduğu anlaşılmıştır.

The subject of this article is to draw attention to the role of the Roman mind in the transition from Mithra, a divine being, to Mithraism, an independent religious tradition.. In the study, Rigveda, Avesta, Pahlawi texts, written inscriptions and drawn images were used as sources. Phenomenology of religion based on understanding and explanation was chosen as the method in the study. The aim of this study is to determine the qualities attributed to Mithra and draw attention to the artifacts and signs left behind from Mithraism, which turned into an original religion in the west, and to reveal what kind of tradition and path Mithraism is on in the history of religions by making use of the method of religious phenomenology. As a result of this study, it has been understood that Mitra was an important divine being with a Indo-Iranian origin, after he passed to the Roman Empire, it turned into a unique religion based on this divine entity, and Mitrazim is a gnostic religion of its own kind.