İslam Ahlâk Düşüncesinin Çerçevesinin Belirlenmesinde ‘Sünnet’in Rolü -‘Tedbîru’l-Menzil’ Özelinde-

İslam ahlâk düşüncesine dair eserler incelendiğinde mukaddime hariç üç ana bölümle karşılaşmaktayız. İlk bölüm ahlâk felsefesiyle ile ilgili teorik meselelere yer verir. Diğer iki bölüm ise pratik alana yönelik konuları ele almaktadır: aile ahlâkını temin etmenin imkânı üzerinde duran “Tedbîru’l-Menzil” ilmi ve devlet ahlâkını tesis etmenin yollarını arayan “Tedbîru’l-Müdün” ilmi. Çalışmamızın konusu olan “Tedbîru’l-Menzil” ilmi kapsamında ailenin ehemmiyeti, gereği, aileyi oluşturan faktörler, aile üyelerinin birbirlerine karşı yükümlülükleri, sağlıklı bir ailede lazım görülen hususlara dair başlıklar yer almaktadır. İşbu makale ahlâk alanında yazılmış belli başlı eserlerimizin sünnet ve hadis malzemesiyle bağlantısını “Tedbîru’l-Menzil” bağlamında incelemeyi amaçlamaktadır. Zira İslam ahlâk düşüncesi, yalnızca Kur’an ve sünnetten beslenmemiş, insanın tabiatına, hukukuna dair ulaştığı her türlü birikimden faydalanmıştır. Dolayısıyla aklın verilerini, bilgiyi, tecrübeyi, örf ve adeti, farklı geleneklerden kaynaklı müktesebatı dikkate almıştır. Bu sebeple, ilgili kaynaklar araştırılarak, aile hayatının salimen devamına dair görüşlere Hz. Peygamber’in söz ve davranışlarının ne derece yansıdığı, eserlerde yer alan tavsiye, emir ve nehiylerin Peygamber’in çizdiği çerçeveye mutabık şekilde ortaya konup konmadığı hadis kaynaklarımızla mukayese edilerek tespit edilmeye çalışılmıştır.

When the works on Islamic ethical thought are analysed, we encounter three main chapters except the introduction. The first section deals with theoretical issues related to moral philosophy. The other two sections deal with practical issues: the science of "Tadbīr al-Manzil", which focuses on family ethics, and the science of "Tadbīr al-Mudun", which talks about state ethics. Within the scope of the science of "Tadbīr al-Manzil", which is our subject, the importance and necessity of the family, the factors that make up the family, the obligations of family members, etc. titles are included. This article aims to examine the connection of our major works written in the field of ethics with the sunnah and hadith material in the context of "Tadbīr al-Manzil". Islamic ethical thought has not only been nourished by the Qur'an and the Sunnah, but has also benefited from all kinds of knowledge about human nature and law. Therefore, it has taken into account the data of reason, knowledge, experience, custom and tradition, and the acquisitions arising from different traditions. For this reason, by researching the relevant sources, it has been tried to determine to what extent the Prophet's words and behaviours are reflected in the views on the continuation of family life, and whether the recommendations, orders and prohibitions in the works are put forward in accordance with the framework drawn by the Prophet, by comparing them with our hadith sources.