Kur’ân-ı Kerîm’deki Ḫabâl Kelimesinin Anlam Çerçevesi ve İlgili Ayetler Bağlamında Tahlili

The word Ḫabâl (خبال) is mentioned in two different places in the Holy Quran. The reasona why we chose it as the subject of research is that the word, with its range of meanings, has a nature that will shed light on social relations and developments with non-Muslim segments. The aim of the study is to clarify the meaning of the word ḫabal (خبال) in the context of the verses containing it. The word Ḫabâl (خبال) is derived from the root Ḫbl (خ ب ل). The root Ḫbl basically means insanity, deterioration, corruption, deterioration in bodily organs, dementia, mental deterioration, falling into difficulty, mischief. Although the word ḫabâl (خبال), which is the infinitive of this root, contains the same meanings, it is stated in the interpretation and terminology sources that it rather expresses the deterioration in the spiritual equipment of man such as mind, idea and will. The root Ḫbl (خ ب ل) was used in the same lexical meanings and in various forms in the Semitic language group and in the Arab poetry of the Ignorance period, and there was no change in its semantic structure after the revelation of the Quran. Since there is no previous study on the subject, our research has been limited to using dictionary, terminology and commentary sources.

Ḫabâl (خبال) kelimesi Kur’ân-ı Kerîm’de iki farklı yerde geçmektedir. Bu kelimeyi araştırma konusu olarak seçmemizin sebebi, kelimenin, taşıdığı anlam yelpazesiyle gayrı müslim kesimlerle olan sosyal ilişki ve gelişmelere ışık tutacak bir mahiyet göstermesidir. Çalışmada ḫabâl (خبال) kelimesinin yer aldığı ayetler bağlamında anlam çerçevesine açıklık getirilmesi hedeflenmiştir. Ḫbl (خ ب ل) kökünden türeyen ḫabâl (خبال) kelimesi kök itibariyle temelde delilik, bozulma, bozgunculuk, bünye organlarındaki bozulma, bunama, akıl bozulması, zora düşme ve fesat gibi manalara gelmektedir. Bu kökten masdar olan ḫabâl (خبال) kelimesi aynı manaları içermekle birlikte, tefsirlerde ve terimler sözlüklerinde daha ziyade insanın akıl, fikir, irade gibi manevî donanımlarındaki bozulmayı ifade ettiği belirtilmektedir. Ḫbl (خ ب ل) kökü Sâmî diller grubu ve Câhiliye dönemi Arap şiirinde de aynı lügat anlamlarında ve muhtelif formlarda kullanılmış, Kur’ân’ın inişinden sonra da anlam yapısında bir değişiklik olmamıştır. Konuya ilişkin daha önce yapılmış bir çalışmaya rastlanmadığından araştırmamızda lügat, terimler sözlükleri ve tefsir kaynaklarından istifade ile yetinilmiştir.