Batı Türkistan Bölgesinden Bir Hicretnāme Örneği

19. ve 20. yüzyıl Doğu Türkleri açısından bir varoluş mücadelesi ile geçmiştir. Dönemin Rus yönetimi içinde diğer toplulukların dinî ve millî değerlerini asimile etmeyi tercih eden unsurlar yer almıştır. Halkların maruz kaldıkları bu sindirme politikasından pek çok aydın, yazar ve sanatçı da kendi paylarına düşeni almış, ya sürgün edilerek ya ağır hapis cezaları alarak ya da infaz edilerek dönem zulümlerine maruz kalmışlardır. Metnimizin müellifi Şadi Töre Cihangiroğlu (ö. 1933) da kendisini İslâm’ı ve Hz. Peygamber’i anlatmaya adamış, ömrü boyunca sayısız dinî temalı eser vermiş, en sonunda da sürgün haldeyken vefat etmiştir. Çalışmada Türkistan’da zorlu şartlar altında yaşayan bir edîbin insanlara Peygamberlerini öğretmek kaygısı ve telaşı ile kaleme aldığı Nazm-ı Siyer-i Şerîf adlı eserinde yer alan “Hicret” bölümü işlenmeye gayret edilecektir. Giriş ile beraber dört bölümden oluşan makalemizde “Hicretnâme” -esas metinde geçtiği hali ile ayrı başlıklarda ve dörtlük numaraları ile- önce Türkiye Türkçesi ile anlatılacaktır. Ardından da metin transkripsiyonlu olarak aktarılacaktır.

The 19th and 20th centuries were a struggle for existence for the Eastern Turks. The Russian administration of the period included elements who preferred to assimilate the religious and national values of other communities. Many intellectuals, writers and artists also had their share of this policy of intimidation, and were subjected to the persecution of the period, either through exile, heavy prison sentences or execution. The author of our text, Shadi Töre Cihangiroğlu (d. 1933), devoted himself to explaining Islam and the Prophet Muhammad, wrote numerous religious-themed works throughout his life, and eventually died in exile. In this study, the “Hijra” chapter in his work titled Nazm-ı Siyer-i Şerîf, which was written by a literary writer living under difficult conditions in Turkistan with the concern and haste to teach people about their Prophet, will be tried to be studied. In our article, which consists of four parts together with the introduction, “Hicretnâme” -as it appears in the original text, under separate headings and with quatrain numbers- will first be explained in Turkish. Then the text will be transcribed.