15. Yüzyıl Osmanlı’da Kadın Hekim ve Hemşire Tasvirleri: Cerrâhiyyetü’l-Hâniyye Örneği

Tarih boyunca tıbbın babası kabul edilen Hipokrat gibi birçok hekim tıp ve dünya tarihine önemli izler bırakmışlardır. Bu iz bırakanlardan birisi de XV. yüzyılda Osmanlı Devleti’nde yaşayan Türk hekim Sabuncuoğlu Şerefeddin ’dir (öl.873/1468’den sonra). Amasya’da cerrahlık yapan Sabuncuoğlu Şerefeddin yazdığı eserler ile döneminde çığır açmıştır. Sabuncuoğlu Şerefeddin ‘in Cerrâhiyyetü’l-Hâniyye adlı eseri ise tıp ve cerrahi alanında oldukça önemli bir eser olup gerek içeriği gerekse minyatürleri ile oldukça dikkat çekmektedir. Tedavi yöntemlerini minyatürlerle destekleyen Sabuncuoğlu Şerefeddin eserine toplam 140 minyatür eklemiştir. Dönemin koşulları dini, sosyolojik, kültürel açılardan göz önüne alındığında eserde toplam 56 minyatürde yer alan kadın tasvirleri, İslam tıbbı açısından döneme damga vurmuştur. Bu çalışma Sabuncuoğlu Şerefeddin ’in Cerrâhiyyetü’l-Hâniyye isimli eserinin üzerinden, aslında göz önünde olmasa da hayatın her alanında yer alan kadın hekim ve hemşirelerin, XV. yüzyılda tıp alanında var olduğunu minyatürdeki tasvirleri üzerinden bir kez daha göstermek ve metindeki tedavi işlemlerinin tasvirlere ne oranda yansıtıldığını belirlemek amacıyla kaleme alınmıştır.

Throughout history, many physicians, such as Hippocrates, who is considered the father of medicine, have left important traces in the history of medicine and the world. One of these people who left their mark is the XV. The Turkish physician who lived in the Ottoman Empire in the 19th century is Sabuncuoğlu Şerefeddin (d.873/after 1468). Sabuncuoğlu Şerefeddin, who was a surgeon in Amasya, broke new ground in his time with the works he wrote. Sabuncuoğlu Şerefeddin's work titled Cerrâhiyyetü'l-Hâniyye is a very important work in the field of medicine and surgery and attracts attention with both its content and miniatures. Sabuncuoğlu Şerefeddin, who supports his treatment methods with miniatures, added a total of 140 miniatures to his work. Considering the conditions of the period in terms of religious, sociological and cultural aspects, the female depictions in a total of 56 miniatures in the work left their mark on the period in terms of Islamic medicine. In this study, through Sabuncuoğlu Şerefeddin's work named Cerrâhiyyetü'l-Hâniyye, female physicians and nurses who are in all areas of life, although not visible, are in the 15th century. It was written in order to show once again that it existed in the field of medicine in the 19th century through its miniature depictions and to determine to what extent the treatment procedures in the text are reflected in the depictions.