Araştırma Makalesi

Hanefi Mezhebinde Şüf‘a Hakkı ve Fıkıh Öğretimi

Cilt: 9 Sayı: 1 28 Mart 2025
PDF İndir
EN TR

Hanefi Mezhebinde Şüf‘a Hakkı ve Fıkıh Öğretimi

Öz

Şüf'a hakkı hukuk sistemlerinde ortaklar arasında olan bir hak olmakla beraber ayrıntısıyla İslam hukukuna özgü bir haktır. Bu hak çeşidi, çıkmaz sokak, özel yol, özel su kanalı gibi belirgin kapalı bir alanda hak sahiplerinin olası fayda ve zararlarını korumak ve dengelemek amaçlı ihdas edilmiştir. İslam hukukçuları, şüf’ayı devren mülkiyet sebebi sayar ve mülkiyet hakkının sınırlandıran ve yenilik doğuran akitlerden kabul ederler. Satıcı ile müşteri arasında şüf’adarın üçüncü bir kişi olma niteliği olup çeşitli öncelikleri vardır: Bunlar önce satılan malda ortaklık sonra irtifak haklarında ortaklık ve bitişik komşuluktur. İslâm hukuku, şekil ve içerik bakımından kazuistiktir. Bunlar önce satılan malda ortaklık sonra irtifak haklarında ortaklık ve bitişik komşuluktur. İslâm hukuku, şekil ve içerik bakımından kazuistiktir. Günümüzde hukuk metinleri daha çok mücerred yöntemle ele alınmakta zamanla bu metot ders kitaplarına da sirayet etmiş bulunmaktadır. Oysa öğrencilerin soruları daha çok meseleci tarzda olmaktadır. Bu çalışmada Hanefi mezhebi özelinde şüf‘a hakkı, genel olarak işlenilerek fıkıh öğretimi ilişkisi üzerinde durulmuştur. Fıkıh öğretiminde bu iki yöntemin etkisinin yanı sıra; problem çözme, gösteri ve doğrudan analoji gibi çeşitli öğretim tekniklerin de nasıl kullanılacağı araştırılmıştır. Araştırmamızın yazımında derleme ve nitel araştırma yöntemlerinden metin analiz yöntemi kullanılmıştır.

Anahtar Kelimeler

İslâm Hukuku , Hanefi Mezhebi , Şüf‘a Hakkı , Fıkıh Öğretimi , Mücerret-Meseleci Yöntem , Olay Örgüsü , Şematize

Kaynakça

  1. Abdulmün‘im, Muhammed Abdurrahmân. Mu’cemu’l-mustalahâti’l-elfâzi’l-fikhiyye. 3 Cilt. Kahire-Kazablanka: Daru’l-faḍile/Daru’l-i’tiṣam, 1419/1999.
  2. Akgündüz, Ahmet. Mecelle Ta'dilleri ve Gerekçeleriyle Birlikte Karşılaştırmalı Mecelle-i Ahkâm-ı Adlîye. İstanbul: Osmanlı Araştırmaları Vakfı, 2017.
  3. Ali Haydar Efendi. Dürerü’l-hükkâm şerhu Mecelleti´l-ahkâm. çev. Raşit Gündoğdu vd. 4 Cilt. İstanbul: DİB Yayınları, 2017.
  4. Ansay, Sabri Şakir. Hukuk Tarihinde İslam Hukuku. Ankara; Turhan Kitabevi, 4. Basım, 2002.
  5. Baltacı, Ali. “Nitel Araştırma Süreci: Nitel Bir Araştırma Nasıl Yapılır?”. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (AEÜSBED) 5/2 (2019), 368-388. https://doi.org/10.31592/aeusbed.598299
  6. Morgan, G. - Smircich, L. “The Case for Qualitative Research”. Academy of Management Review 5/4 (1980), 491-500.
  7. Berki, Ali Himmet. Açıklamalı Mecelle. İstanbul: Hikmet Yayınları, 1985.
  8. Beyatlı, Yasir. “Kaynak Kişi”. İslam Hukuku-4 Ders Notları ve Sözlü Beyanları. Bartın 2023.
  9. Beyhâkî, Ebû Bekr Ahmed b. el-Hüseyn b. Alî. Ma’rifetü’s-sünen ve’l-âsâr. Erişim 21 Nisan 2023. https://www.hadisveritabani.info/hadis/ara
  10. Beyhâkî, Ebû Bekr Ahmed b. el-Hüseyn. Sünenü’l-kübrâ. thk. Muhammed Abdülkâdir ‘Atâ. 10 Cilt. Mekke: Mektebetü dâri’l-bâz, 1994.

Kaynak Göster

ISNAD
Karaaslan, Muhammet Abdülmecit. “Hanefi Mezhebinde Şüf‘a Hakkı ve Fıkıh Öğretimi”. Türkiye İlahiyat Araştırmaları Dergisi 9/1 (01 Mart 2025): 1-37. https://doi.org/10.32711/tiad.1570953.