Nafi‘ Kıraatinin Kayrevan'a Girişi, Yayılmasında Etkili Olan Kişiler ve İştihar Sebepleri: Hicrî 2, 3, 4. Asırlar Özelinde Bir İnceleme
Öz
Sahabe ve tabiînin özverili gayretleriyle İslamî ilimlerde önemli bir seviyeyi yakalayan Kayrevan, aynı zamanda farklı gelişim safhalarına şahitlik etmiş olması hasebiyle de kıraat ilmi tarihinin kendisinden müstağni kalamayacağı bir coğrafya niteliğindedir. Sahabîlerin harfleri ile başlayan serencam, tâbiînden öne çıkan kurranın okuyuşları ile Ömer b. Abdilazîz’in gönderdiği heyetin öncülük ettiği ihtiyar süreci ile devam etmiş, İbn Mücâhid’in tasnifi sonrası bazı kıraatlerin öne çıktığı tercih dönemi ile nihayet bulmuştur. Yaklaşık dört yüz elli yılda, geçiş güzergâhında da bulunması hasebi ile Kayrevan ilim merkezi fıkhî, kelâmî anlamda birçok akımın dönem dönem tesis edilip yayıldığı yer olduğu gibi kıraat konusunda da farklı birçok akıma ev sahipliği yapmıştır. Makale, öncelikle bölgenin ilk dönem kıraat serüvenine yer verecek daha sonra Nafî kıraatinin bölgeye girişi, intişarı ve istikrarındaki saikleri, konu çerçevesinde temayüz eden kurranın da içinde olduğu tarihi bir okumayla ele alacaktır.
Anahtar Kelimeler
Kur’ân, Kıraat, Kayrevan, Mağrib, Nâfi‘
Etik Beyan
Bu çalışmanın, özgün bir çalışma olduğunu; çalışmanın hazırlık, veri toplama, analiz
ve bilgilerin sunumu olmak üzere tüm aşamalarından bilimsel etik ilke ve kurallarına uygun
davrandığımı; bu çalışma kapsamında elde edilmeyen tüm veri ve bilgiler için kaynak
gösterdiğimi ve bu kaynaklara kaynakçada yer verdiğimi; kullanılan verilerde herhangi bir
değişiklik yapmadığımı, çalışmanın Committee on Publication Ethics (COPE)' in tüm şartlarını
ve koşullarını kabul ederek etik görev ve sorumluluklara riayet ettiğimi beyan ederim.
Herhangi bir zamanda, çalışmayla ilgili yaptığım bu beyana aykırı bir durumun
saptanması durumunda, ortaya çıkacak tüm ahlaki ve hukuki sonuçlara razı olduğumu
bildiririm
Kaynakça
- Abdulvehhâb, Hasan Hüsnî. Varakât ani’l-hadârati’l-arabiyye bi-İfrîkıyye’t-Tûnusiyye. Tunus: Mektebetü’l-Menâr, 1965.
- Akbaba, Ahmet Arif. İbn Cüzeyy’in Kıraat İlmi Meselelerine Yaklaşımı ve Ferşî Farklılıkları Anlamlandırma Biçimi. İstanbul: Kitap Dünyası, 2024.
- Akbaba, Ahmet Arif. “Kayrevan’da Kıraat İlminin Teşekkül Süreci (Hicrî İlk Beş Asır))”. Dergiabant 12/2 (2024). https://doi.org/10.33931/dergiabant.1539809
- Aklan, Kenan. Kıraat Farklılıklarının Vakf ve İbtidâya Etkisi Secâvendî ve Üşmûnî Örneği. Ankara: İlahiyat Yayınları, ts.
- Askalânî, Şihâbüddîn Ebu’l-Fadl Ahmed b. Alî b. Hacer el-. Tehzîbü’t-Tehzîb. Hindistan: Dâiratü’l-Meârif en- Nizâmiyye, 1909.
- Dânî, Ebû ʿAmr ʿOsmân b. Saʿîd ed-. el-Muhkem fî nakti’l-mesâhif. thk. ʿİzze Hasen. Dımaşk: Dâru’l-Fikr, 1986.
- Debbâğ, Ebû Zeyd Abdurrahman b. Muhammed el-Ensârî el-Üseydî. Meʿâlimü’l-îmân fî maʿrifeti ehli’l- Kayrevan. thk. İbrahim Şebbûh. Tunus: Mektebetü’l-Atîka, 1978.
- Ezherî, Ebû Mansûr Muammed b. Ahmed b. el-Herevî el-. Tehzîbu’l-luğa. thk. Muhammed ʿAvd Mirʿab. Beyrut: Dâru İhyâi’t-Turâsi’l-ʿArabî, 2001.
- Hamîtû, Abdulhâdî. Kırâatü İmâm Nâfi‘ inde’l-meğâribeti min rivâyeti Ebî Sa‘îd Verş. Fas: Menşûratü Vezârati’l- Evkâfi ve’ş-Şüûni’l-İslâmiyye, 2003.
- Humeydî, Ebû Abdullah Muhammed b. Fütûh b. Abdullah. Cezvetü’l-muktebis fî târîhi ulemâ-i Endülüs. Tunus: Dâru’l-Ğarbi’l-İslâmî, 2008.