İbnü’l Cevzî’nin Tenbîhu’n-Nâimi’l-Gamr Ala Mevâsimi’l-Umr Adlı Eserinde Hadis Kullanımı

Her çağda insan ömrü farklı amaçlar doğrultusunda çeşitli dönemlere ayrılmıştır. İbnü’l-Cevzî (ö. 597/1201) hicri 6. asırda yaşayan üretken İslam âlimlerinden biridir. O, insan ömrünü, çocukluk, gençlik, yetişkinlik, yaşlılık ve ihtiyarlık olmak üzere beş dönem şeklinde taksim ettiği Tenbîhu’n-nâimi’l-gamr ala mevâsimi’l-Umr adlı bir risale kaleme almıştır. Bu eserinde her dönemin başat problemlerini belirleyerek bu sorunlara kendi bakış açısına göre çözüm önerisi ve tavsiyelerde bulunmuştur. Önerilerinde âyet ve hadisler, şiirler, sahâbe ve tâbiûn sözlerini kullanmıştır. Bu çalışmada risalenin muhtevasındaki temel unsurlara temas edilmiştir. Yaş dönemlerindeki tavsiyeleri üzerine günümüz açısından değerlendirmeler yapılmıştır. Ayrıca çalışmada, yazarın her yaş döneminin sorunlarına dair yaptığı tespit ve tavsiyeleri, ana hatlarıyla çağdaş psikoloji ilminin yaklaşımlarıyla karşılaştırılmaya çalışılmıştır. Bunun yanı sıra risaledeki hadis kullanımı incelenmiş ve merfû rivayetlerin sıhhat derecesi tespit edilmiştir. Eserde yer verdiği 8 merfû rivayetten dördünün sahîh ve hasen, birinin zayıf, ikisinin aşırı zayıf, bir rivâyetin de mevzû olduğu belirlenmiştir. Hatta risalede yer alan uydurma rivayetin mevzû hadisleri toplamak amacıyla kaleme aldığı el-Mevzûât isimli eserinde yer aldığı da tespit edilmiştir.

In every era, human life has been divided into different periods for various purposes. Ibn al-Jawzī (d. 597/1201) was one of the prolific Islamic scholars of the 6th century Hijri. He wrote a treatise titled Tanbīh al-Nāʾim al-Ghamr ʿalā Mawāsim al-ʿUmr, in which he categorized human life into five stages: childhood, youth, adulthood, old age, and advanced old age. In this work, he identified the major problems of each stage and pointed out their solutions. In his recommendations, he used verses from the Qur'an, sayings of the Prophet, poetry, and statements from the Companions and the Tābiʿūn.This study explores the fundamental elements of the treatise's content and evaluates its advice on life stages from a contemporary perspective. Additionally, the study compares Ibn al-Jawzī’s observations and recommendations on the challenges of each life stage with the approaches of modern psychology. Furthermore, the use of hadith in the treatise has been analyzed, and the authenticity of marfūʿ narrations has been assessed. Among the eight marfūʿ narrations included in the work, four were found to be ṣaḥīḥ (authentic) or ḥasan (good), one was weak, two were extremely weak, and one was classified as mawḍūʿ (fabricated). It was also discovered that the fabricated narration included in the treatise appears in Ibn al-Jawzī’s own work al-Mawḍūʿāt, which he wrote to compile fabricated hadiths.