Zemahşerî ve Tabâtabâî’nin Şefaat Konusundaki Âyetlere Yaklaşımı
Öz
Bu çalışma, Zemahşerî’nin el-Keşşâfı ile Tabâtabâî’nin el-Mîzân tefsirlerinde yer alan şefaatle ilgili Kur’an âyetlerini karşılaştırmalı olarak incelemektedir. Araştırmanın amacı, Mu‘tezilî geleneği temsil eden Zemahşerî ile Şiî tefsir ekolünün önemli ismi Tabâtabâî’nin şefaat konusundaki yaklaşımlarını analiz etmektir. Çalışmada şefaatle ilişkili tüm âyetler değerlendirilmiş ve şefaatin Kur’an’daki anlam çerçevesi bu iki yorum geleneği üzerinden ele alınmıştır. Zemahşerî, akılcı ve eleştirel bir yöntem benimserken; Tabâtabâî şefaati teşrî‘î–tekvinî ayrımıyla açıklamaktadır. Araştırmanın özgün yönü, şefaat kavramını Kur’an bütünlüğü içinde ele alırken iki müfessirin görüşlerini doğrudan karşılaştıran bağımsız bir analiz sunmasıdır. Böylece çalışma, Kur’an’daki şefaat anlayışının farklı teolojik paradigmalar içerisinde nasıl yeniden anlamlandırıldığını göstermektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Abdülbâkī, Muhammed Fuâd. el-Muʿcemü’l-müfehres li-elfâẓi’l-Ḳurʾâni’l-Kerîm. 3 Cilt. Kahire: Dâru’l-Kütübi’l-Mısrıyye, 1945.
- Abdülcebbâr, Kādî. el-Muḫtaṣar fî uṣûli’d-dîn. Dârü’l-Maʻârif, 1971.
- Abdülcebbâr, Kādî. Şerḥu’l-Uṣûli’l-ḫamse. Kahire: Mektebetü Vehbe, 1996.
- Abdülmüteâl, M. el-Cebrî. el-Müştehir mine’l-ḥadîs̱i’l-mevżûʿ ve’ż-żaʿîf. Kahire, 1987.
- Aclûnî, İsmâil b. Muhammed. Keşfü’l-ḫafâʾ ve müzîlü’l-ilbâs ʿamme’ştehere mine’l-eḥâdîs̱ ʿalâ elsineti’n-nâs. 2 Cilt. Mektebetü’t-türâsi’l-İslâmî, 1351.
- Ahmed Emîn. Ḍuḥa’l-İslâm. 3 Cilt. Kahire: Müessesetü Hindâvî, 2012.
- Ahmed, Halil b. Kitâbü’l-Ayn. 8 Cilt. Beyrut: Dâru Mektebeti’l-Hilâl, 1985.
- Akay, Akif. İslam inancında şefaat. Konya: Necmettin Erbakan Üniversitesi, Doktora Tezi, 2012.
- Akbaş, Bahattin. Hadislere göre Hz. Peygamber’in şefaati meselesi. Ankara Üniversitesi, Yüksek Lisans Tezi, 1994.
- Algar, Hamid. “ʿAllāma Sayyid Muḥammad Ḥusayn Ṭabāṭabāʾī: Philosopher, Exegete, and Gnostic”. Journal of Islamic Studies 17/3 (2006), 326-351.