Birgivî’nin Tefsirinde Dilbilimsel Tefsir Uygulamaları (Bakara Sûresi 1-5. Âyetler Arası)
Öz
Yüce kitabımız Kur'ân-ı Kerîm’in açıklanması ve yorumlanması için büyük çabalar sarfedilmiş ve bunun için çeşitli tefsir yöntemleri kullanılmıştır. Dilbilimsel tefsir yöntemi, Kur'ân-ı Kerîm’e dil ilimleri açısından bakarak, onun içerisindeki lafız, ibare ve cümle şeklinde anlaşılabilecek âyet ya da âyetin içindeki kelimelere nahiv, sarf, iştikâk, kırâat ve belâgat ilimleri açısından yaklaşır.
Mehmed Efendi b. Pîr Ali el-Birgivî (929-981/1523-1573) İslâmî ilimlerin hemen her dalında eser verdiği gibi tefsir alanında da “el-Muḳaddime fi’t-tefsīr” adlı eseri yazmıştır. Bu makale ilgili tefsirde akademik açıdan daha önce yeterince ele alınmamış olan Bakara Sûresi ilk beş âyetindeki nahiv, sarf, belâgat ve kıraat alanlarına yönelik olarak müfessirin açıklamaları ve yaklaşımlarını okuyucuya aktarmayı amaçlamaktadır. Bunu yaparken yazarın etkilendiği dil ve tefsir kaynakları da tespit edilecek ve onun bu anlamda hangi çizgide olduğu belirlenecektir.
Anahtar Kelimeler
Tefsir, Dilbilimsel Tefsir, Birgivî, Yazma Eser, el-Mukaddime fî’t-tefsîr
Kaynakça
- Arslan, Ahmet Turan. İmam Birgivî Hayatı, Eserleri ve Arapça Tedrisatındaki Yeri. Sosyal Bilimler Enstitüsü: Marmara Üniversitesi, 1981.
- Ateş, Avnullah Enes. “Kur’ân-ı Kerîm’de Kullanılan Elif Lâm Takılarının Doğru Anlaşılmamasından Kaynaklanan Tercüme Problemleri”. dergİabant (AİBÜ İlahiyat Fakültesi Dergisi) 8/1 (2020), 102-120.
- Aydın, İsmail. Kuran’ın Filolojik Yorumu. İzmir: Tibyan Yayıncılık, 2010.
- Bayyiğit, Mehmet. “Balıkesirli Bir İslam Alimi İmam Birgivi, Hayatı ve Eserleri”. Balıkesirli Bir İslam Âlimi: İmam Birgivî 1 (2021), 25-40.
- Birgivî, Mehmed Efendi b. Pîr Alî. el-Muḳaddime fi’t-tefsīr. Millî Kütüphane Yazmalar Arşivi, 616818, 96.
- Birgivî, Mehmed Efendi b. Pîr Ali. Mukaddimetü’l-müfessirîn. Riyad: Câmiatu İmam Muhammed b. Suud, 1. Basım, 2004.
- Bursalı, Mehmed Tâhir Efendi. Osmanlı Müellifleri. 1-3 Cilt. İstanbul: Meral Yayınevi, ts.
- Cerrahoğlu, İsmail. “Garîbu’l-Kur’an”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. İstanbul: TDV Yayınları, 1996.
- Cevherî, Ebû Nasr İsmâîl b. Hammâd. Tâcu’l-luga ve sıhâhu’l-ʿArabiyye. ed. Ahmed ʿAbdulğafûr ʿAttâr. 6 Cilt. Beyrut: Dâru’l-ʿİlm li’l-Melâyîn, 1987.
- Cürcânî, Ebü’l-Hasen ʿAlî b. Muḥammed b. ʿAlî es-Seyyid eş-Şerîf. Kitâbu’t-taʿrîfât. thk. Heyet. Beyrut: y.y., 1403/1983.