Geleneğin Yeniden İnşası: Mahmûd Sâmî el-Bârûdî’nin 1839-1904 Şiirinde Hikmet ve Zühd Söylemi

Bu çalışma, Mahmud Sâmî el-Bârûdî’nin hikmet ve zühd temalı şiirlerini merkeze alarak, 19. yüzyıl Arap edebiyatında klasik şiir geleneğinin modernleşme sürecindeki işlevini değerlendirmektedir. Şairin özellikle sürgün, yalnızlık ve memleket hasreti gibi bireysel tecrübeleriyle şekillenen zühd şiirlerinde, dünyevî arzulardan uzak durma ve manevî olgunluk arayışı ön plana çıkmaktadır. Hikmet temalı şiirlerde ise insan aklının sınırları, bilgiye ulaşmanın zorlukları ve evrensel düzen gibi felsefî konular, didaktik bir üslupla ele alınmıştır. el-Bârûdî, klasik kaside ve aruz biçimlerini kullanmakla birlikte bireysel psikoloji, toplumsal adalet arayışı ve entelektüel kaygılar gibi modern temaları da şiirine başarıyla yansıtmıştır. Bu yönüyle, geleneksel şiir formunu çağın ruhuyla bütünleştirerek hem geçmişle bağ kurmuş hem de modern Arap şiirinin temellerine katkıda bulunmuştur. Onun şiirleri, dönemin kültürel ve siyasî atmosferini anlamada değerli bir kaynak niteliği taşımaktadır.

This study examines Mahmūd Sāmī al-Bārūdī’s poetry with a focus on themes of wisdom and asceticism, evaluating the role of the classical poetic tradition within the modernization of nineteenth-century Arabic literature. In his ascetic verses-shaped largely by personal experiences such as exile, loneliness, and longing for his homeland-al-Bārūdī emphasizes detachment from worldly desires and the pursuit of spiritual refinement. His wisdom poetry addresses philosophical concerns such as the limits of human intellect, the difficulty of attaining true knowledge, and the nature of universal order, conveyed through a didactic tone. Although he employs classical forms like the qaṣīda and traditional metrical patterns, he integrates modern themes including individual psychology, social justice, and intellectual inquiry. Thus, al-Bārūdī bridges the past with the spirit of his age and contributes to the foundations of modern Arabic poetry, offering valuable insight into the cultural and political climate of his era.