II. Meşrutiyet Dönemi İslâmcı Dergilerinde Bektâşîlik Temalı Yazıların Analizi: Hikmet Dergisi Örneği

The articles on Bektashism published in the final four issues of Hikmet Journal, an Islamist journal of the Second Constitutional Era, provide valuable insights into the order’s historical, sociological, and mystical dimensions. They examine Bektashism’s relationship with the Ottoman state and its interactions with Shiism, Batinism, and Hurufism. Key events of early Islamic history, particularly the Event of Karbala, are discussed from historical, ethical, and metaphysical perspectives. The writings also emphasize the Bektashi understanding of tolerance, conscience, and human-centered values, while highlighting the importance of linking past experiences with contemporary concerns. This study first introduces Hikmet and Islamist periodicals of the period, then analyzes the content of the relevant articles and their major themes. The appendix includes the original Ottoman Turkish texts. The study aims to contribute to the field of the History of Islamic Sects.

II. Meşrutiyet dönemi İslâmcı dergilerinden Hikmet Dergisi’nin son dört sayısında yayımlanan Bektâşîlik konulu yazılar, tarikatın târihî, sosyolojik ve tasavvûfî yönlerini yansıtan önemli kaynaklardır. Bu yazılarda, Bektâşîliğin Osmanlı devleti ile ilişkileri ayrıntılı şekilde incelenirken, Şîa, Bâtınîlik ve Hurûfîlik gibi oluşumlarla etkileşimleri de çok yönlü ele alınmaktadır. Kerbelâ Hâdisesi başta olmak üzere erken dönem İslâm Tarihi’ndeki hadiseleri, târihî, ahlâkî ve metafizik boyutlarıyla değerlendirilmektedir. Bektâşîliğin hoşgörü, vicdan ve insan merkezli yaklaşımı özellikle vurgulanmaktadır. Ayrıca geçmişten alınan derslerin günümüz yöneticileri için örnek teşkil edebileceği belirtilmektedir. Çalışmada, Hikmet Dergisi ve İslâmcı dergilere genel bir çerçeve sunulduktan sonra, ilgili yazıların içerik analizi yapılmakta ve öne çıkan meseleler ayrıntılı biçimde incelenmektedir. Ek olarak, Osmanlıca metinlerin özgün halleri okuyucuya sunulmaktadır. Bu yönleriyle çalışma, İslâm Mezhepleri Tarihi alanına akademik katkı sağlamayı amaçlamaktadır.