Hz. Muhammed'in Teblîğ İlkeleri: Din Eğitimi Açısından Bir Değerlendirme

The purpose of this study is to reveal the educational value of the principles followed by the Prophet Muhammad while spreading Islam. This study is structured around the fundamental problem of examining the nature of the educational dimension of Prophet Muhammad's understanding of preaching and how this dimension was made concrete through practices. This study employed a qualitative research method, collected data through document analysis, and structured itself within a case study design. The collected data were subjected to content analysis. The research revealed that the Prophet Muhammad's missionary activity was not merely a religious declaration, but also had a holistic educational aspect. Furthermore, it has been observed that the missionary activities were carried out by Prophet Muhammad in a planned, systematic, conscious, and methodical manner. It has also been observed that the fundamental principles of preaching followed by Prophet Muhammad, such as patience and perseverance, facilitation, role modeling, good behavior and respect for the recipient, and optimism, show similarities with the effective teaching and learning principles accepted in contemporary educational sciences. It is believed that researching the educational principles emphasized by Prophet Muhammad during his missionary work, within the framework of contemporary teaching theories and educational psychology, will contribute to the literature on religious education and educational sciences. In this context, it is recommended that interdisciplinary studies be increased.

Bu araştırmanın amacı, Hz. Muhammed’in İslam’ı tebliğ ederken izlediği ilkelerin eğitimsel değerini ortaya koymaktır. Araştırma, Hz. Muhammed’in teblîğ anlayışının eğitimsel boyutunun mahiyetini ve bu boyutun uygulamalar aracılığıyla nasıl müşahhas hale getirildiğini inceleyen temel problem etrafında şekillendirilmiştir. Çalışmada nitel araştırma yöntemi tercih edilmiş, veriler doküman analizi yöntemiyle toplanmış ve durum çalışması deseni çerçevesinde yapılandırılmıştır. Elde edilen veriler,  içerik analizi yaklaşımıyla analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda Hz. Muhammed’in teblîğ faaliyetinin sadece dini bir bildirimden ibaret olmadığı, aynı zamanda bütüncül eğitsel bir yön taşıdığı belirlenmiştir. Ayrıca tebliğ faaliyetlerinin Hz. Muhammed tarafından planlı, programlı, bilinçli ve yöntemli bir şekilde yürütüldüğü görülmüştür. Yine Hz. Muhammed’in takip ettiği, sabır ve sebat, kolaylaştırıcılık, rol model olma, iyi davranma ve muhataba değer verme, ümitvar olma gibi temel teblîğ ilkelerinin günümüz eğitim bilimlerinde kabul gören etkili eğitim-öğretim ilkeleriyle benzerlik gösterdiği tespit edilmiştir. Hz. Muhammed’in teblîğ sürecinde öne çıkardığı eğitimsel ilkelerin, günümüz öğretim teorileri ve eğitim psikolojisi çerçevesinde araştırılmasının din eğitimi ve eğitim bilimleri literatürüne katkı sağlayacağı değerlendirilmektedir. Bu kapsamda disiplinler arası çalışmaların artırılması önerilmektedir.