Kur’an’da İlk Muhatapların Gerçeğe Aykırı Kabullerinin Tashih Edilmeden Kullanıldığı İddiası Üzerine Eleştirel Bir İnceleme

Bu makale, ilk muhatapların gerçeğe aykırı olduğu ileri sürülen bazı kabullerinin, Kur’an’da tashih edilmeksizin mesaj iletme amacıyla kullanıldığı iddiasını eleştirel bir perspektifle incelemektedir. Çalışmada, çağdaş dönemde ileri sürülen bu iddianın mahiyeti, kıssaların gerçekliğiyle ilişkisi, örneklerin yoğunlaştığı alanlar ve ileri sürülen argümanların tutarlılığına yönelik eleştiriler ele alınmaktadır. Çalışma genel olarak gaybî alandan verilen örneklere ve belâgattaki lâzım-ı fâide-i haber üzerinden getirilen delillere odaklanmaktadır. Çalışma neticesinde, modern döneme özgü bir okuma biçimi olan bu yaklaşımın rasyonalist eğilimlerden etkilendiği anlaşılmıştır. Ayrıca iddianın, belâgattaki lâzım-ı fâide-i haber ve Kur’an’daki her ifadenin literal okunmaması gerektiği yönündeki vurgular üzerinden temellendirilmeye çalışılmasının metodolojik açıdan problemli olduğu görülmüştür. Kur’an’ın lafız ve mana itibarıyla Allah’tan geldiği kabul edildiğinde, içeriğinde gerçekliği bulunmayan unsurların tashih edilmeden kullanıldığı yönündeki imaların temelden problemli olduğu düşünülmektedir. Zira bu okuma biçimi meşru kabul edildiğinde, aynı yöntemin ahiret ve nübüvvet gibi dinin temel inanç esaslarına uygulanmasını engelleyecek herhangi bir ilkeden söz etmek mümkün görünmemektedir.

This article critically examines the claim that some of the early addressees’ assumptions contrary to reality were used in the Qur’an without correction. It addresses this claim, its relationship to the historicity of Qur’anic narratives, the areas in which examples are concentrated, and the consistency of the arguments advanced in its support. Particular attention is given to examples from the realm of the ghayb and arguments based on the lāzim-i fāʾidat al-khabar. The study concludes that this claim appears influenced by rationalist tendencies. It also finds that attempting to substantiate the claim through fāʾidat al-khabar is methodologically problematic. Given that the Qur’an, in both wording and meaning, originates from Allah, suggestions that it contains elements lacking correspondence with reality and uses them without correction are problematic. If such an approach is deemed legitimate, no principle appears to prevent its application to doctrines of faith, such as the Hereafter and prophethood.